21-04-2009 10:37
| Mr. Richard Donk
MONTANA – Met mooie beloften werden Nederlandse immigranten in de negentiende en twintigste eeuw naar Montana gelokt. De meeste gelukzoekers gooiden het bijltje er echter na langere of kortere tijd bij neer en trokken verder. Een enkeling bleef.
Traag dwarrelt de sneeuw uit de loodgrijze hemel boven Montana. De woeste pieken van de Rocky Mountains zijn getooid met de laatste stuiptrekkingen van de winter. Een arend zoekt in de witte wildernis tevergeefs naar een prooi. De grote leegte ademt een onwezenlijke stilte.
Zo moet het een goede honderd jaar geleden ook zijn geweest voor de Nederlandse immigranten die in de omgeving van Bozeman, Montana, een nieuw bestaan probeerden op te bouwen. Tot ver in de twintigste eeuw bleven Hollanders naar de uitgestrekte vlaktes tussen de onherbergzame bergkammen van de ”Rockies” trekken. „Geen boom of struik was er te zien – in feite geen enkele normale vegetatie”, aldus Cora Zeestraten, die in 1910 per trein naar Montana reisde. „Alleen maar mijl na eenzame mijl lege prairie.”
Met typisch Hollands doorzettingsvermogen doorstonden de landverhuizers de ontberingen van Montana. Oogst na oogst mislukte, vooral door de vele hagelstormen. De werving van Nederlandse makelaars in onroerend goed voor immigratie naar dit deel van Amerika bleef echter gewoon doorgaan. „Foto’s van manshoge graanoogsten vertekenden de werkelijkheid; berichten dat men niet hoefde te bevloeien werden gretig geloofd. En de goedgelovigheid was groot. Het kon immers alleen maar beter worden”, aldus prof. Rob Kroes, die zich verdiepte in de geschiedenis van Nederlandse pioniers in het Amerikaanse westen.
Ook aan de onbuigzaamheid van de Nederlandse immigranten kwam echter een eind. Gezin na gezin hield Montana voor gezien. Veel families trokken oostwaarts, naar staten als Michigan en Illinois. Anderen richtten het oog naar het westen en kwamen uiteindelijk aan de westkust, in Californië en Washington, terecht.
Hoewel het immigratieproject in Montana in feite als mislukt kan worden beschouwd, zijn anno 2009 de Nederlandse sporen nog volop aanwezig. In het plaatsje Amsterdam prijken Hollandse namen als Braaksma en Kamp op brievenbussen. Het stadje kent een heuse ”dyk” – op z’n Amerikaans gespeld.
Een inwoner van Amsterdam is nieuwsgierig geworden naar de buitenlandse bezoekers in het ingedutte plaatsje. „Jullie kunnen alleen maar Nederlanders zijn”, begint Lou Fisher (69). Met gepaste trots vertelt hij vervolgens dat zijn vader in Amersfoort is geboren. De familienaam Visser werd in de loop der jaren in Fisher veranderd. „Ik krijg nog elk jaar familie en vrienden uit Holland op bezoek.” Fisher was jarenlang jachtgids. In zijn garage prijkt een prachtige collectie geweien en opgezet wild. „Ik ben er een aantal jaren geleden mee gestopt. Er kwamen mij wat te veel regels.” In Nederland zou hij er vermoedelijk niet eens aan begonnen zijn.
Intussen is het sneeuwen gestopt. In het voorjaarszonlicht ontrolt zich een weids panorama. Voor het landschap hadden de Nederlandse immigranten het niet hoeven te laten.
Dit is het achtste deel in een serie. Het laatste deel verschijnt zaterdag.
