Gematigde moslims in Denemarken roeren zich

Het van origine Palestijnse parlementslid Naser Khader liet dinsdag in een open brief weten dat ook hij zich gekrenkt voelt. Niet door de cartoons, maar door de eis van fundamentalistische moslims dat de Deense regering en Jyllands-Posten hun excuses aanbieden.

„Dialoog? Ja. Excuses? Nooit”, aldus Khader, een prominent volksvertegenwoordiger van de progressief-liberale partij Radikale Venstre. Volgens Khader moet juist Saudi-Arabië zich verontschuldigen, en wel voor „zijn openlijke minachting voor de mensenrechten, minachting van de vrijheid van godsdienst en zijn systematische bestrijding van de gelijkberechtiging.”

Khader profileert zich als ex-vluchteling uit Palestina al vele jaren in zijn tweede vaderland als overtuigd democraat, zonder echter de islam vaarwel te hebben gezegd. Hij is niet de enige Deense moslim die het moeilijk heeft met de steeds heftiger pogingen van imams om de samenleving qua regelgeving een islamitisch stempel op te drukken. Tientallen andere, in Denemarken wonende gematigde moslims namen eerder deze maand in de Jyllands-Posten gezamenlijk afstand van dergelijke imams.

Het Centrum voor Midden-Oostenstudies van de Zuid-Deense universiteit in Odense en Esbjerg voert aan dat de in de islamitische wereld tegen Denemarken ontketende volkswoede eerder een politieke zaak is dan een religieuze. „Voor de Arabische regimes gaat het om veel meer dan alleen een paar tekeningen in een Deense krant. Ze voelen zich opgejaagd door het Westen. Ze willen laten zien zij ook macht hebben om druk uit te oefenen”, verklaart onderzoeker dr. Jakob Feldt van het genoemde instituut.

Rasmussen
De tegen Denemarken gerichte protesten in het Midden-Oosten leken dinsdag nog bepaald niet over hun hoogtepunt heen. In Gaza-stad verbrandden Palestijnen een portret van de Deense premier Anders Fogh Rasmussen. Rasmussen had maandagavond in een televisie-interview echter al aangegeven dat hij het in hoge mate betreurt dat de tekeningen religieuze gevoelens hebben gekrenkt. Dinsdag gaf Rasmussen toe dat daarmee sprake was van een koerswijziging. „Dat komt doordat de discussie inhoudelijk is veranderd. Daarom heb ik mijn persoonlijke mening te kennen gegeven. Men kan als regeringsleider heel goed een persoonlijke opvatting hebben zonder dat deze tot wet wordt verheven”, aldus de Deense premier tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Tevens riep Rasmussen ertoe op te voorkomen dat de onderlinge haatgevoelens in de Deense samenleving worden aangewakkerd. Daarmee doelde hij onder meer op een actie onder de Deense bevolking, waarbij via een sms-campagne iedereen wordt opgeroepen moslimwinkeliers te boycotten. „De vete tussen de krant Jyllands-Posten en een groep imams mag er niet toe leiden dat gewone hardwerkende moslims worden getroffen”, vindt Rasmussen.

Jyllands-Posten zelf meent niet dat hij met zijn maandagavond in allerijl in het Arabisch op internet gepubliceerde verklaring van standpunt is veranderd. Hooguit is er volgens de redactie sprake van een nadere uitleg dat de krant niet heeft kunnen voorzien dat de tekeningen zo veel emoties zouden losmaken in de islamitische wereld.

Arbeidsplaatsen
De stellingname van Rasmussen lijkt wel positief te zijn overgekomen bij het Islamitische Geloofsgenootschap in Denemarken. Deze organisatie is een van de drijvende krachten achter de stelselmatige actie, die vier maanden na de publicatie van de tekeningen de Arabische volkswoede ontketende.

Een woordvoerder sprak dinsdag expliciet zijn dank uit aan het adres van de premier. Hij ventileerde tevens zijn visie dat de geloofsgemeenschap nooit en te nimmer heeft aangestuurd op de grootscheepse boycot van Deense producten en dat die spontaan is ontstaan. Toch veroorzaakte de boycot dinsdag al het eerste verlies van arbeidsplaatsen in Denemarken. Het zuivelconcern Arla Foods maakte bekend dat het wegvallen van de afzet in het Midden-Oosten ertoe heeft geleid dat het bedrijf 170 medewerkers moet ontslaan.

Het Deense ministerie van Buitenlandse Zaken publiceerde dinsdag eveneens een uitvoerige verklaring op de website. Daarin legt het ministerie in vragen en antwoorden uit hoe de vork precies in de steel zit. Ook wordt duidelijk gemaakt dat er sprake is van begrip voor het feit dat de tekeningen van Mohammed aanleiding hebben gegeven tot gekrenkte religieuze gevoelens.