Begin vorige maand vroegen ruim 2100 artsen en verpleegkundigen via een manifest in het tijdschrift Le Nouvel Observateur en dagblad Sud-Ouest om een ruimere euthansiewetgeving, „die dicht bij die van België en Nederland staat.” De ziekenzorgers vroegen daarbij om „een onmiddellijke stop van de juridische vervolging tegen verzorgenden die onder verdenking staan.”
Op 15 maart legde een Franse rechtbank een jaar voorwaardelijke gevangenisstraf op aan een arts die in augustus 2003 een dodelijke injectie liet toedienen aan een terminale kankerpatiënte. Actieve levensbeëindiging is in Frankrijk verboden. Sinds 22 april 2005 kent Frankrijk wel een wet (wet-Leonetti) die ruimte biedt aan passieve euthanasie. De toenmalige minister van Volksgezondheid, Philippe Douste-Blazy, presenteerde deze wet in 2005 als een „derde weg” en liet weten tegen actieve euthanasie te zijn. „We willen niet datgene wat in België of Nederland gebeurt, namelijk dat euthanasie bij de wet is geregeld.”
Deze wet was voor de Rooms-Katholieke Kerk en de joodse gemeenschap van Frankrijk echter voldoende reden om een commissie in te stellen om de (on)mogelijkheden van actieve dan wel passieve euthanasie te onderzoeken. Deze week presenteerden de aartsbisschop van Parijs, mgr. André Vingt-Trois, en de opperrabbijn van Parijs, David Messas, de conclusie van de zevenkoppige commissie. Die laat zich kort samenvatten als een onderstreping van het gebod ”Gij zult niet doden.”
De tekst laat aan duidelijkheid weinig te wensen over. „Wij protesteren krachtig tegen elke vorm van hulp bij zelfdoding en tegen iedere daad van euthanasie, waaronder verstaan moet worden ieder gedrag, iedere actie of ieder nalaten daarvan, waarvan het doel de dood van een persoon is om daarmee een einde te maken aan zijn lijden”, stelt de verklaring. De religieuze vertegenwoordigers zetten daarentegen in op verdere ontwikkeling van palliatieve zorg.
De verklaring ontkent overigens niet dat er situaties kunnen zijn waarin het lijden dermate hevig is dat er geen herstel meer mogelijk is. In die gevallen kan worden gekozen voor een behandeling die „als bijkomend effect kan hebben dat het leven wordt verkort.”
Het doel van die behandeling moet echter het verzachten van de pijn zijn en niet het versnellen van de dood, aldus de verklaring. „Verkorting van het leven mag in geen enkele omstandigheid worden gezocht.” De commissie keert zich echter tegen „therapeutische hardnekkigheid.”
De voorzitter van de Federatie van protestanten in Frankrijk (FPF), Jean-Arnold de Clermont, noemde euthanasie zaterdag tijdens een vergadering van de federatie een van de speerpunten waarover de protestantse kerken zich moeten gaan buigen. Hij achtte het van „fundamenteel belang” dat de protestanten „krachtig” participeren in het debat rond euthanasie. De Clermont betreurde het „verlies van ethisch besef” in de discussies rond dit thema en „het dictaat van de persoonlijke vrijheid ten koste van gemeenschapszin en solidariteit.”
De FDF verenigt kerken van lutherse, evangelische, pinkster- en gereformeerde signatuur, waaronder de orthodoxe Eglise Reformée Evangelique Independante (EREI). In totaal vertegenwoordigen deze kerken ruim een miljoen Fransen.
Uit een peiling van Le Nouvel Observateur blijkt dat slechts een kleine minderheid van de Franse bevolking de standpunten van de commissie van rooms-katholieken en joden deelt. Slechts 3 procent liet weten „in alle gevallen” tegen euthanasie te zijn, terwijl 4 procent „grotendeels” tegen is. Zo’n 6 procent had nog geen mening bepaald.
Zo’n 43 procent van de stemmers gaf aan „in alle gevallen” voor de mogelijkheid van euthanasie te zijn, terwijl 44 procent „grotendeels” voor is. Mensen die zichzelf als uiterst links beschouwden stonden het meest achter de mogelijkheid van euthansie (93 procent), gevold door centristen (88 procent). Sympathisanten van links, rechts en extreem rechts schaarden zich allen voor 86 procent achter een wet die de mogelijkheid biedt voor euthanasie „voor personen die lijden aan ongeneeslijke ziekten.”
Belangrijkste kandidaten over euthanasie
- François Bayrou (UDF, centrum) liet deze week weten dat „de laatste ogenblikken iets zijn tussen de zieke en de arts. Dan is het een kwestie van vertrouwen, een kwestie van visie en een kwestie van het geweten. (…) Het is niet aan de wet om daar tussen te treden.” Hij zegt achter de wet van 2005 te staan, die volgens hem gebaseerd is op twee uitgangspunten: „geen therapeutische hardnekkigheid en alle mogelijke zorg om het lijden van de patiënt te vermijden.”
- Ségolène Royal (PS, socialistisch) wil zich inzetten voor een wet die euthanasie onder bepaalde voorwaarden mogelijk maakt, om „het fundamentele recht om in waardigheid te leven en te sterven” vast te leggen. Ze sprak van een regeling voor „de meest ondraaglijke vorm van lijden.”
- Nicolas Sarkozy (UMP, liberaal) heeft zich tegen een euthanasiewet uitgesproken. Hij geeft de voorkeur aan een dialoog tussen medici en familie. „Er zijn grenzen aan het menselijk lijden. Maar ik denk niet dat deze zaak zich laat regelen in een wet”, zei hij in Femme actuelle. Het is volgens hem aan de patiënt, de familie en de artsen om de beste oplossing te vinden. „Ik denk dat er daarom een zekere vrijheid moet bestaan.”
- Jean Marie Le Pen (FN, extreem rechts) heeft altijd gezegd tegen elke vorm van hulp bij zelfdoding te zijn. Hij gaf recent echter te kennen „verdeeld” te zijn over de kwestie. „Als alle hoop verdwenen is en er niets anders meer is dan lijden, dringt de vraag naar levensverkorting zich op.”
