18-12-2006 09:03
| Van onze correspondent
Mogelijk het bekendste gezicht van Italië is het onbeweeglijke gelaat van Piergiorgio Welby. Bijna dagelijks verschijnt zijn foto in de Italiaanse dagbladen als het gaat over deze ernstig zieke man, die sinds ruim dertig jaar lijdt aan de ziekte van Duchenne, een vorm van spierdystrofie. Hij is in de laatste fase van zijn leven. De 61-jarige Italiaan kan zich niet bewegen, ademt door een ademhalingstoestel, spreekt via een stemsynthesizer en wordt kunstmatig gevoed.
Welby is in het nieuws sinds hij eind september een videoboodschap, die op televisie werd uitgezonden, stuurde aan de president van de Italiaanse republiek. Hierin deed hij het dringende verzoek om te mogen sterven. „Ik ben een gevangene van mijn eigen lichaam”, liet hij optekenen.
De president zei in een reactie te hopen op een politiek debat over euthanasie. In Italië is euthanasie in alle vormen strafbaar. Passieve euthanasie is wel mogelijk, maar alleen als het aankomt op reanimatie bij patiënten die hersendood zijn. Dan is toestemming nodig van familieleden en moet er een schriftelijke verklaring worden getekend door de chef de clinique, de behandelde arts en de gerechtsarts. Bij onenigheid moet de rechter oordelen.
Een maand later, na vele discussies in de media tussen voor- en tegenstanders van euthanasie, deed Welby een nieuwe oproep. Hij vroeg toestemming om een einde te maken aan de kunstmatige ademhaling en om terminale sedatie te ondergaan, waardoor hij pijnloos zou kunnen sterven.
Eind november verzocht Welby een van de behandelde artsen om hulp bij sedatie. De arts antwoordde dat het niet aan hem is om de „stekker eruit te trekken” maar aan de „competente instanties.” Zo’n instantie, de rechtbank van Rome, besloot zaterdag na een bedenktijd van twee weken dat de onderbreking van de behandeling ontoelaatbaar is.
Ongeveer 130 parlementariërs (van de 945 volksvertegenwoordigers) van bijna alle politieke stromingen zeggen de wens van Welby te willen respecteren. Welby is vooral het politieke uithangbord van de Radicalen, een kleine liberale partij die zich onderscheidt door de neiging gevoelige kwesties op scherp te zetten. Welby laat zich bewust gebruiken, gezien het feit dat hij voorzitter is van een vereniging die aanleunt tegen de Radicalen, die de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek nastreeft.
Het onder de aandacht brengen van Welby’s situatie is een poging om het euthanasiedebat in Italië open te breken. Welby’s strijd wordt ook door een meerderheid van de Italianen ondersteund. Volgens een opiniepeiling zou 64 procent van de Italianen Welby steunen (20 procent is tegen).
Maar dat wil niet zeggen dat iedereen voorstander is van euthanasie. Geregeld blijkt uit opiniepeilingen de laatste jaren dat de meerderheid tegen euthanasie is. Wel vindt de meerderheid dat er een regeling moet komen voor kritische gevallen. Ook invoering van het ”biologisch testament” vindt algemene instemming.
Dat Italië geen euthanasiewetgeving heeft, wordt vaak toegeschreven aan druk van de Rooms-Katholieke Kerk. Het is waar dat de kerk tegenstander is van euthanasie. Vorige week riep Benedictus XVI regeringen nog op om terminaal zieken te helpen om te „sterven met waardigheid.”
Maar in gevallen als dat van Welby staat het Vaticaan niet op zijn achterste benen. Kardinaal Renato Martino, hoofd van Vaticaanse afdeling voor Gerechtigheid en Vrede, zei dat hij tegen „excessieve behandeling” is.
Ook de rooms-katholieke catechismus is daarop tegen. „Het stopzetten van medische behandelingen die belastend zijn, gevaarlijk, buitengewoon of die niet in verhouding tot de verwachte resultaten staan, kan geoorloofd zijn. Dit is het afwijzen van ”therapeutische koppigheid” (paragraaf 2278).
