Een permanent gevoel van angst

Michael Shawn denkt dat je „nieuwe aanslagen niet mag uitsluiten.” In dit opzicht deelt Shawn de mening van de meerderheid van zijn stadgenoten. Volgens een opiniepeiling van The New York Times en CBS-News is twee derde van de bevolking bang dat er vandaag of morgen weer een aanslag plaatsvindt. Voor heel Amerika is dat percentage slechts 22 procent. Driekwart van de Amerikanen zegt dat zijn leven na de septemberaanslagen weer „normaal” verloopt, maar een derde van de New Yorkers zegt nog „iedere dag” aan 9-11 te denken.

Kan het opnieuw gebeuren? Amerika is veiliger volgens de autoriteiten, hoewel sommige deskundigen zeggen dat een nieuwe aanslag op een stad als New York geen kwestie is van ”of” maar van ”wanneer”. Waarom gaat men dan niet ergens anders wonen? „Verdwijnen, maar waar naartoe? Ik woon hier al het grootste deel van mijn leven. Mijn kinderen wonen hier, ik heb hier mijn werk en mijn vrienden. Als het gebeurt dan gebeurt het; ik kan dat risico niet mijn hele leven laten beheersen”, zegt Carol Brighton.

Rouwproces
Er is een groot verschil in de reacties op de aanslagen en de conclusies daaruit voor de toekomst tussen mensen die familie of goede vrienden verloren en mensen die niet zo’n verlies leden. Dat zegt psycholoog Thomas Demaria, leider van het World Trade Family Center, waar men nabestaanden nog steeds bijstaat. „Voor mensen die niemand verloren, was 9-11 een zware schok, maar dat was het dan ook. Mensen die iemand verloren, kregen echter te maken met een ongewoon rouwproces”, aldus Demaria.

Doordat de aanslagen voortdurend in een of andere vorm door politieke ontwikkelingen, door de oorlogen in Afghanistan en Irak via pers en media in herinnering worden gebracht, krijgen nabestaanden volgens Demaria geen kans om een normaal rouwproces door te maken.

„Steeds weer wordt de wond opengereten; door politieke verklaringen, door onderzoeken of bijvoorbeeld door het proces tegen Zacarias Moussaoui, die werd beschuldigd van deelname aan 9-11. Steeds weer die tv-beelden, steeds weer die verhalen; dat maakt het voor sommigen erg moeilijk om hun rouwproces in een zekere persoonlijke beslotenheid af te ronden”, vertelt Demaria.

Agressief
Een van de telefoongesprekken waarvan tijdens het Moussaouiproces opnamen werden gedraaid was dat tussen Kevin en Wendy Cosgrove. Kevin zat als een rat in de val op de 99e verdieping van de noordelijke toren van het World Trade Center; via z’n mobiele telefoon zocht hij hulp, maar niemand kon hem meer redden. Kort na het laatste gesprek met Wendy stortte de toren in. Wendy bleef achter met drie kinderen.

„Zoon Brian vertoont sinds de dood van zijn vader soms extreem agressief gedrag, wat op school al tot problemen heeft geleid. Mijn jongste dochter, Claire, verwondt zichzelf; misschien omdat dat de enige manier is om de pijn van het verlies van haar vader uit te drukken”, aldus Wendy.

Een bedrijf dat zwaar getroffen werd door de aanslagen was beursmakelaar Cantor Fitzgerald. Het hoofdkantoor was gevestigd op de vijf hoogste verdiepingen van de noordelijke WTC-toren. De aanval op deze toren vond plaats toen vrijwel al het personeel aanwezig was. Cantor Fitzgerald verloor 658 makelaars, technische specialisten en administratief personeel. Het zwaarste verlies dat een enkel bedrijf door de aanslagen leed. Topman Howard Lutnick verloor zijn broer en rechterhand Doug. Zelf overleefde Lutnick de ramp. Hij was te laat omdat hij zijn jongste zoon op diens eerste schooldag begeleidde.

Risico
Lutnick beloofde de nabestaanden hulp en reserveerde daarvoor 180 miljoen dollar uit de winst. Dankzij de enorme inzet van wat er van zijn personeel over was kwam Cantor betrekkelijk snel weer overeind. „Na de aanslagen kwam iedereen bij elkaar; de paar mensen die Manhattan hadden overleefd en de collega’s van het kantoor in New Jersey. Lutnick reorganiseerde de Europese vestigingen en haalde extra mensen hierheen. Wij hebben dag en nacht gewerkt; om het bedrijf weer op te bouwen, om de nabestaanden te helpen, maar vooral om onszelf weer op gang te krijgen. Als de beelden van 9-11 weer ergens opdoemden concentreerde ik mij op m’n werk. Dat was voor mij en veel van mijn collega’s hier de enige methode om de catastrofe van ons af te schudden”, aldus Cantormedewerker Stephen Crosby.

De autoriteiten waarschuwden na de aanslagen voor nieuwe aanslagen, vooral op de ondergrondse. „Er waren mensen die niet meer in de metro durfden; ik heb er ook wel eens bij stilgestaan wat te doen als daar iets zou gebeuren. Geleidelijk verdween die angst, tot de bomaanslagen in Londen vorig jaar zomer. Theoretisch ken je het risico; je kunt natuurlijk de bus nemen, maar dat bleek in Londen ook niet veilig. Het bleef de ondergrondse”, vertelt Lynda Cole, die dagelijks vanuit Brooklyn met de metro naar haar werk in Manhattan reist.

Beeld
Leven New Yorkers met een permanent gevoel van angst? „Ik onderdruk dat gevoel, maar het blijft toch in je achterhoofd spoken. Aan de andere kant probeer ik m’n leven niet door angst te laten beheersen. Je kunt er zelf toch niets aan doen”, zegt Christopher Swedrick. Je kunt er íéts aan doen, stelt Elizabeth Vinas. Net als 60 procent van de New Yorkers volgens eerdergenoemde opiniepeiling wil zij niet meer werken op een hoge verdieping. „Die mensen die toen in wanhoop naar beneden sprongen; zij zaten als ratten in de val. Dat beeld raak ik nooit meer kwijt.”