Een chaotische nasleep

Het WTC-complex bestond uit zeven gebouwen, waarvan de twee torens het meest prominent waren. Enkele jaren geleden werd het ontwerp ”Freedom Tower” van architect Daniel Liebeskind gekozen als vervanging van deze twee verwoeste torens. Er is al begonnen met de bouw van de fundamenten, maar het is nog steeds niet zeker wat er óp die fundamenten zal verrijzen. Dat komt omdat verschillende partijen zich met de wederopbouw bemoeien.

Het WTC is eigendom van de Port Authority van New York en New Jersey. Dat is de organisatie die New Yorks havencomplex beheert, dat in twee staten ligt; vandaar New York én New Jersey. Omdat aftredend gouverneur George Pataki van New York presidentiële ambities koestert, wil hij van de wederbouw een politiek monument voor zichzelf maken. Hij bemoeit zich daarom zeer nadrukkelijk met het project. Pataki’s politieke ego botst daarbij echter herhaaldelijk met het commerciële ego van Larry Silverstein, de projectontwikkelaar die het WTC van de Port Authority heeft gehuurd en die andere prioriteiten heeft dan de gouverneur.

Heilige grond
De stad New York heeft minder te vertellen over de wederopbouw. Maar het stadsbestuur moet wel bouwvergunningen afgeven. Bevallen de plannen van gouverneur Pataki burgemeester van New York Michael Bloomberg niet, dan kan hij hier ’afremmen’. Verder is het ontwerp van Liebeskind een ”masterplan” dat nader moet worden ingevuld. Opnieuw dus ruimte voor talrijke discussies: meer cultuur en woonruimte, zegt Bloomberg. Nee, meer dure kantoorruimte die ik kan verhuren, zegt Silverstein.

Dan moet er een monument komen voor de slachtoffers. Van sommigen van hen is nooit meer iets teruggevonden. De twee ”voetafdrukken” van de torens vormen volgens sommige nabestaanden een massagraf. „Dat is heilige grond waarmee niet gesold mag worden”, aldus Thomas Johnson, die bij de aanslagen zijn zoon verloor. De nabestaanden vormen een niet te verwaarlozen politieke factor. Dat maakt de discussies over het eindontwerp voor het monument soms uiterst delicaat.

Schadeclaims
New York is na de 9-11-catastrofe voortvarend aan de opruiming begonnen. Té voortvarend volgens sommigen. Er heerste op de plaats des onheils een vreemde stank. Waren er giftige stoffen vrijgekomen? Het Environmental Protection Agency (vergelijkbaar met het ministerie voor Milieu) ontkende dat na onderzoek. Vorige maand onthulde een EPA-wetenschapper echter dat Washington informatie had achtergehouden, waarschijnlijk om de ongerustheid van de bevolking niet aan te wakkeren. „Onaanvaardbaar”, meent senator Hillary Clinton van New York, die een onderzoek eist.

Mount Sinai Medical Center in New York onderzocht intussen 16.000 mensen die na hun inzet bij het reddings- en opruimingswerk van het WTC klagen over hoesten en andere ademhalingsproblemen. Volgens het Mount Sinai-onderzoek zijn die problemen voor sommigen „chronisch.” Asbest, alkaline bevattend betonstof en lood zijn volgens het onderzoek enkele van de giftige stoffen die bij het instorten van de torens vrijkwamen.

Volgens burgemeester Bloomberg is het verband tussen het opruimingswerk en de klachten echter niet „onomstotelijk” bewezen. Beschikt de burgemeester over andere wetenschappelijke gegevens dan het Mount Sinai Medical Center? Nee, maar de burgemeester is bang voor schadeclaims, die zijn stad mogelijk miljarden dollars kunnen kosten.