08-02-2006 09:08
| Van onze correspondent
De bedoelde politici hadden een duidelijkere stellingname verwacht, zeker nu is gebleken dat de protesten niet alleen zijn uitgemond in boycotacties tegen Deense producten, maar ook in geweld tegen Deense staatsburgers en ambassades.
Niettemin is er ook waardering voor de inzet van de EU. De Europese Commissie -het dagelijks bestuur van de EU- heeft in ieder geval gisteren aangegeven dat een door Iran afgekondigde handelsboycot tegen Denemarken er „per definitie” meteen een is tegen de EU als geheel. Vorige week al stelde de Europese handelscommissaris Peter Mandelsson vast dat de EU niet lijdzaam zal blijven toezien als zou blijken dat de boycotacties mede worden georganiseerd door regeringen. In dit geval ging het om de regeringen van Saudi-Arabië en Egypte, die van de kant van Brussel dan rekening moeten houden met protesten bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
De Deense regering heeft naar aanleiding van de benarde positie waarin het land is komen te zitten onderstreept hoe belangrijk het is om als kleinere speler op het wereldtoneel aangesloten te zijn bij internationale samenwerkingsverbanden, waaronder de EU. Premier Anders Fogh Rasmussen en minister van Buitenlandse Zaken Per Stig Moeller hebben vanaf het begin van de trammelant -nu bijna veertien dagen geleden- geprobeerd Brussel volledig te betrekken bij de affaire om zo steun te halen.
Sommige commentatoren in de Deense pers menen dat de verwikkelingen aan een vergroting van de populariteit van de EU in het land kunnen bijdragen, zij het dat de nu door een aantal politici geuite teleurstelling daar weer afbreuk aan kan doen. Feit is dat de Europese Commissie afstand heeft genomen van de tekeningen, en zich niet onverkort solidair verklaard heeft.
Een mogelijke oorzaak daarvan is de notoir zwakke positie van de Denen in Brussel op grond van de slechts gedeeltelijke instemming met het Verdrag van Maastricht, dat bij een volksstemming in 1992 werd verworpen. Zolang Denemarken er niet volledig bij is zal de Deense regering niet een al te hoog verwachtingspatroon kunnen koesteren als het gaat om onvoorwaardelijke solidariteit van de overige leden. Of de hardnekkige euroscepsis onder de Deense bevolking door de recente gebeurtenissen minder zal worden, is daarom op z’n minst onduidelijk - hoezeer de regering ook haar best doet om de steun uit Brussel van de zonnige kant te bekijken.
Teleurgesteld was men in politiek Kopenhagen overigens ook over het aanvankelijke gebrek aan positieve stellingname in Washington en Londen. Aanvankelijk liet het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken weten niet veel op te hebben met de publicatie van de cartoons van Mohammed, terwijl het tevens veel begrip liet doorschemeren over de verontwaardiging daarover bij gelovige moslims. Kort daarna nam ook Jack Straw, minister van Buitenlandse Zaken van het Verenigd Koninkrijk, in weinig verhullende termen afstand van dergelijke tekeningen, terwijl hij blij stelde te zijn dat Britse kranten zich van publicatie hebben onthouden.
Nadat woedende volksmassa’s Deense diplomatieke vertegenwoordigingen in Syrië en Libanon in brand hebben gestoken, zijn de Britse en Amerikaanse steunbetuigingen aan Denemarken echter een stuk duidelijker geworden. De Amerikaanse president George Bush heeft de Deense premier inmiddels gebeld om hem zijn steun te betuigen, zo heeft het Witte Huis dinsdag bekendgemaakt. Bush en Fogh Rasmussen waren het er volgens woordvoerder Scott McClellan over eens dat alleen dialoog en tolerantie een uitweg uit de crisis bieden.
De vanwege de Mohammedcartoons gewraakte Deense krant Jyllands-Posten repte dinsdag op zijn voorpagina opgelucht met een kop over zes van de zeven kolommen over ”Massieve steun aan Denemarken”.
Ook de verklaring die NAVO-secetaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer maandag uitgaf, werd gretig geciteerd. Daarin stelt hij dat er „absoluut geen rechtvaardiging is voor het geweld tegen de diplomatieke vertegenwoordigingen, terwijl ook de persvrijheid niet ter discussie kan worden gesteld binnen de NAVO.”
Als er daarom een internationale organisatie populairder zal worden in Denemarken is dat mogelijk eerder de NAVO dan de EU. Dat is jammer voor de Denen, die hun best proberen te doen om het begrip voor de EU te vergroten, terwijl het voor de NAVO niets uitmaakt, want aan de noodzaak daarvan is in Denemarken -afgezien van extreem links- nog nooit serieus getwijfeld.
