08-09-2006 19:30
| gewijzigd 08-09-2006 19:32
| Jan Legemate
Wat begon als een tamelijk ondergrondse beweging, is in vijf jaar tijd uitgegroeid tot een kritische massa die het onderzoek naar de aanslagen van 11 september wil heropenen. Meer dan een derde van de Amerikanen gelooft dat de regering op z’n minst voorkennis had van de aanslagen of er zelfs een aandeel in had. Twaalf procent verdenkt het eigen leger ervan een raket op het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, te hebben afgevuurd.
Waarom zou Amerika zijn eigen burgers doden? „Neoconservatieven in de VS willen de totale hegemonie van Amerika over de wereld, vooral over de olievelden in het Midden-Oosten. Al-Qaida is een verzinsel, zij pleegden de aanslagen om die oorlog in Irak te rechtvaardigen”, zo is op vele fora te lezen.
Niet elke samenzweringsdenker beweert hetzelfde. Sommigen verwijten de overheid nalatigheid en een gênant gebrek aan competentie. Anderen verdenken de overheid ervan al-Qaida vrij spel te hebben gegeven om een oorlog in het Midden-Oosten te legitimeren. Een derde groep denkt dat Osama bin Laden een verzinsel is en beticht Amerika ervan de aanslagen zelf te hebben georkestreerd. En dan heb je er nog, vooral onder Arabieren, die de Mossad, de Israëlische geheime dienst, als het brein achter de terreuracties beschouwen. Amerika zou door de aanslagen ongetwijfeld de vijanden van de Joodse staat voorgoed gaan uitschakelen.
Paspoort
Vooral door het internet is de groep die niet in de gangbare lezing van de gebeurtenissen gelooft sterk gegroeid. Op talloze websites en andere fora worden de alternatieve visies op 9-11 besproken. De laatste tijd komen echter ook in de zogenaamde ’oude’ media regelmatig complotdenkers aan het woord.
Toegegeven: ’aanwijzingen’ voor een dergelijk complot zijn er op het eerste gezicht in overvloed. De Twin Towers en gebouw WTC7 stortten opvallend snel in. Zouden er bommen in zijn geplaatst? Het gat in het Pentagon lijkt te klein voor een vliegtuig en de beelden van de inslag wil de FBI niet vrijgeven. Wat hebben zij te verbergen? Het paspoort van een van de kapers is wel op straat gevonden, maar niet de zwarte dozen van de vliegtuigen. Waarom is dat document dan niet verbrand? Zou dat er neergelegd zijn om zo de schuld van al-Qaida aan te kunnen tonen?
Vragen te over. Dat is echter ook de valkuil van de samenzweerders. Zij wijzen op voorhand een schuldige aan -„Bush en de neoconservatieven”- en zoeken daarna bewijzen. De ultieme consequentie van het complotdenken is namelijk nog absurder dan het officiële verhaal. Stel dat er inderdaad bommen in het WTC zouden zijn geplaatst en een raket is afgeschoten op het Pentagon, dan zouden honderden overheidsdienaren gedurende de weken van voorbereiding hun mond hebben moeten houden, en niemand heeft tot nu toe gewetenswroeging gehad.
De president zou het risico hebben gelopen opgepakt te worden als de bruutste massamoordenaar aller tijden, enkel om een oorlog te legitimeren, en er zouden negentien CIA-agenten bereid moeten zijn geweest om zich met een vliegtuig in gebouwen te stortten.
Heldere vragen
Elma Drayer, journaliste en commentator bij het dagblad Trouw, schrijft: „Samenzweringsdenken is niets anders dan oeroude religieuze hunkering in een seculiere jas. De mannen die zich vastbijten in 11-september-conspiraties verraden hoezeer ze in de knoop zitten met het kwaad in de wereld. Zij willen koste wat kost betekenis verlenen aan gebeurtenissen die het verstand te boven gaan. Alleen zij als uitverkorenen kennen de waarheid, terwijl de rest nog in duisternis wandelt, vandaar ook hun grote bekeringsdwang.”
Willem Middelkoop, onder andere commentator bij RTL7, herkent zich niet in dit beeld: „Ik ben een journalist die gewoon de waarheid wil weten. (…) Het líjkt absurd dat Amerika zelf een aandeel had in de aanslagen, maar stel je brein open voor deze gedachte en verdiep je eens in de materie. Het meest verdacht is dat de FBI rigoureus weigert de videobeelden af te geven van de inslag in het Pentagon. Dát vind ik echt vreemd. Die beelden moeten in een democratie gewoon openbaar zijn. Naar mijn idee hebben ze iets te verbergen.”
Zou dat complot toch waar zijn? Middelkoop: „Er zijn wel meer zogeheten samenzweringstheorieën uitgekomen. Zo beweerde Amerika dat de aanval op Pearl Harbor een verrassing was, maar later bleek dat ze meer wisten. Ook is het onderhand wel ongeveer een feit dat president Kennedey door meer dan één persoon is gedood. Zo verwacht ik ook dat binnenkort de waarheid achter 9-11 boven tafel zal komen.”
Vijf jaar na de aanslagen is de belangstelling voor de toedracht groter dan ooit, ook onder serieuze wetenschappers. Coen Vermeeren, hoofd van het Studium Generale aan de Techische Universiteit Delft, deed deze zomer met studenten onderzoek. „De complottheorieën interesseren ons niet, we kijken met onze technische blik alleen naar de meetbare zaken. Ik weet gewoon niet of er een kern van waarheid in de complottheorieën zit, wel zijn er naar mijn idee enkele heldere vragen gerezen bij de officiële lezing.”
De Amerikaanse hoogleraar theologie en filosofie David Ray Griffin maakt deel uit van een groepering die de complottheoriën wetenschappelijk wil staven. Onlangs verscheen van zijn hand het boek ”11 September. Een onderzoek naar de feiten”. „Er zijn twee complottheorieën: het exorbitante ’officiële’ verslag en mijn theorie”, vertelt hij telefonisch. „De regering heeft nauwelijks bewijzen voor haar eigen verhaal. Zelfs de FBI kan niet aantonen dat Osama bin Laden het brein achter de aanslagen was. Tegen wie mij negeert omdat ik een complotdenker zou zijn, zeg ik: Kom maar op met je bewijzen. Ik heb ze in ieder geval.”
