Schinkel vraagt zich in zijn onderzoek af wat gewetensbezwaren onderscheidt van andere bezwaren en waarom ze een speciale behandeling verdienen. Wanneer mensen een beroep doen op hun geweten, moeten anderen dat volgens Schinkel opvatten als een symbolische uitdrukking van een bepaald type ervaring.
Gewetensbezwaren raken de diepste overtuigingen van een mens, constateert de promovendus. „Wanneer wij iemand het recht op gewetensbezwaren ontzeggen, straffen wij diegene feitelijk voor zijn poging een goed en betekenisvol leven te leiden.”
De meeste gewetensbezwaren komen volgens Schinkel voor rond de thema’s abortus, dienstplicht en homohuwelijk. In dat kader interviewde Schinkel Nynke Eringa-Boomgaardt, de trouwambtenaar uit Leeuwarden die in 2001 werd ontslagen omdat ze geen homohuwelijken wilde sluiten.
In het interview met Schinkel geeft de ontslagen trouwambtenaar aan homoseksualiteit „zeer schadelijk” te vinden. Op grond van haar christelijke overtuiging weigert ze homohuwelijken te sluiten, maar is ze wel bereid de registratie van een voorgenomen huwelijk te doen.
Eringa licht haar visie toe aan de hand van de geschiedenis van Daniël. Toen de profeet hoorde dat er een wet was getekend dat niemand in het openbaar een verzoek aan een god of een mens behalve aan de koning zou doen, ging hij in zijn huis om voor open vensters naar Jeruzalem te bidden. Zo kan Eringa niet voldoen aan het bevel om homohuwelijken te sluiten.
Gewetensvrijheid is een krachtig symbool in de westerse wereld, concludeert Schinkel. „Wetgeving die ruimte maakt voor gewetensbezwaren is een van de meest tastbare belichamingen van gewetensvrijheid in onze tijd.”
De promovendus constateert verder dat het niet eenvoudig is aan te geven tegen welke zaken mensen gewetensbezwaren mogen hebben. „De gedachte dat op voorhand door een maatschappelijke meerderheid kan worden aangewezen tegen welke zaken mensen gewetensbezwaren mogen hebben en tegen welke niet, miskent de aard van het geweten.”
De twijfel in de samenleving over de status van gewetensbezwaren is volgens Schinkel veroorzaakt doordat psychologen en filosofen het begrip ”geweten” in de twintigste eeuw hebben laten vallen.
