SEPTEMBER 2000: De Tweede Kamer stemt ondanks felle protesten met ruime meerderheid in met openstelling van het huwelijk voor homoparen. SGP, RPF/GPV, de meerderheid van de CDA-fractie en PvdA-Kamerlid Apostolou stemmen tegen. Bij het CDA stemt onder anderen Kamerlid Verburg -in het nieuwe kabinet minister van Landbouw- juist wel voor openstelling. Het homohuwelijk geldt niet voor troonopvolgers. Staatssecretaris Cohen bevestigt dat er bij het homohuwelijk sprake is van gelijke behandeling in ongelijke gevallen. „Een ambtenaar die weigert medewerking te verlenen aan een homohuwelijk, komt daarom niet in botsing met artikel 1 van de Grondwet.”
DECEMBER 2000: Ook de Eerste Kamer stemt in met het homohuwelijk. Alleen CDA, SGP en RPF/GPV stemmen tegen. Cohen herhaalt dat het principe van „respect en liberaliteit” van de overheid vraagt om aan de problematiek van gewetensbezwaarde ambtenaren welwillend tegemoet te komen. Ook de gemeente Amsterdam moet die liberaliteit opbrengen, zegt Cohen. „Desnoods ben ik daar zelf bij.” Cohen voelt niets voor een wettelijke regeling.
JANUARI 2001: Homobelangenorganisatie COC stuurt een brief naar 23 Gelderse gemeenten, waarin ze aandringt op ontslag van gewetensbezwaarde ambtenaren.
JUNI 2001: Leeuwarden wil de gewetensbezwaarde trouwambtenaar Nynke Eringa ontslaan. CDA-senator Timmerman-Buck, voorheen vicevoorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling, benadrukt dat een ambtenaar die op grond van zijn godsdienstige overtuiging weigert een homohuwelijk te sluiten, een beroep mag doen op de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB).
JUNI 2001: CDA, ChristenUnie en SGP stellen dat een beroep op de welwillendheid van gemeentebesturen tegenover gewetensbezwaarde ambtenaren niet werkt en dat de positie van deze ambtenaren wettelijke bescherming verdient. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt dat gemeenten praktische oplossingen moeten zoeken voor gewetensbezwaarde trouwambtenaren. De Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) stelt dat gewetensbezwaarden de mogelijkheid moet worden geboden niet aan de voltrekking van een homohuwelijk mee te hoeven werken.
JULI 2001: ChristenUnieleider Rouvoet verwijt het kabinet de bescherming van gewetensbezwaarden onvoldoende veilig te stellen door niet met beleidsregels te komen.
MAART 2002: Leeuwarden mag trouwambtenaar Nynke Eringa niet ontslaan vanwege haar problemen met het sluiten van homohuwelijken. Dat bepaalt de Commissie Gelijke Behandeling (CGB). Uit RMU-onderzoek blijkt dat meer dan honderd gemeentebesturen geen gewetensbezwaarde ambtenaren willen hebben.
OKTOBER 2004: CGB-voorzitter Castermans vindt dat gemeenten niet moeten benadrukken dat er een trouwambtenaar is die iets niet wil. „Ik denk dat we ermee opschieten als we ruimte houden voor pluriformiteit.”
APRIL 2006: VVD-minister Remkes benadrukt dat gewetensbezwaarde trouwambtenaren niet in strijd handelen met de eed die ze hebben afgelegd. „Het bieden van ruimte voor gewetensbezwaren maakt deel uit van het Nederlandse rechtsstelsel, zeker als die gewetensbezwaren samenhangen met morele oordelen op grond van godsdienstige opvattingen.” De PvdA dient een motie in waarin trouwambtenaren worden verplicht homoparen te trouwen. Ambtenaren die al in functie zijn, worden ontzien. Voor toekomstige ambtenaren mag geen uitzondering meer worden gemaakt. ChristenUnie en SGP stellen dat dit ook betrekking moet hebben op toekomstige ambtenaren van de burgerlijke stand. De Kamer vraagt om uitstel van de stemming.
OKTOBER 2006: Het blijft stil rond de gewetensbezwaarde ambtenaren van de burgerlijke stand, signaleert het Zwolse CU-raadslid Wiegman-Van Meppelen Scheppink. „De wetgever zal een verlossend woord moeten spreken. Verlegenheid daar leidt nu tot onterechte verplaatsing van de discussie naar het verkeerde niveau van gemeente en rechtbank.”
FEBRUARI 2007: Door het opnemen van een tekst in het regeerakkoord over gewetensbezwaarde trouwambtenaren ontbrandt de discussie opnieuw. Burgermeester Cohen van Amsterdam wil geen ruimte meer bieden voor deze ambtenaren. Zijn collega Dales uit Leeuwarden spreekt over „gekke opvattingen van mensen.”
