06-05-2009 09:50
| J. Visscher
AMSTERDAM – Buren zouden meer dan nu acht op elkaar moeten slaan. Dan zou een man als Karst T. mogelijk van zijn wandaad hebben afgezien, betoogt de Amsterdamse socioloog en publicist Herman Vuijsje (62). „We moeten af van de gedachte dat omzien naar elkaar bemoeiallerij is.”
De aanslag in Apeldoorn houdt Vuijsje sterk bezig. Voor een gezelschap politici van de SP hield hij afgelopen zaterdag een verhaal over het drama op Koninginnedag.
Is het mogelijk dat door de individualisering een kennelijk teruggetrokken man als Karst T. tussen wal en schip raakt?
„Dat kan. Er is reden genoeg om die vraag te stellen. Feit is dat de individualisering almaar is toegenomen. Contacten met familie en kerkelijke gemeente zijn doorgaans verwaterd. De predikant van de Loolaankerk, ds. R. Visser, zei vrijdagavond dat mensen meer oog voor elkaar moeten krijgen. De lieve benadering. Op zich sta ik daar achter. Maar ik vrees dat het toch bij een vrome wens blijft.
Wat zeker ook nodig is, is dat officiële instanties meer controlemechanismen inbouwen, ook achter de voordeur. Een man als Mohammed B. kon in de aanloop naar de moord op Theo van Gogh ongehinderd zijn gang gaan. Op het gebied van bijvoorbeeld gezinscoaches sta ik achter het beleid van minister Rouvoet voor Jeugdzaken.”
Wat adviseert u buren die merken dat iemand aan lager wal raakt?
„Ga met iemand in gesprek. En vind je zo’n stap niet op je weg liggen, trek dan aan de bel bij maatschappelijk werk, de kerk of een wijkagent. Dat is geen vorm van klikken, zoals vaak is gedacht. Ik keer me tegen de gedachte dat sociale controle bemoeiallerij is. Zorg en aandacht voor elkaar kunnen juist problemen voorkomen. Al wil ik ook niet terug naar de jaren vijftig, toen de buurvrouw in de gaten hield met welk vriendinnetje je thuiskwam en dat vervolgens aan de hele straat vertelde.”
Huissen, de woonplaats van Karst T., is een relatief kleine Gelderse plaats. Toch heeft kennelijk niemand zijn aanslag zien aankomen.
„We weten niet precies wat er is gebeurd. Misschien is er wel een adertje in zijn hoofd geknapt, waardoor hij gek werd. Wellicht heeft hij zijn plannen heel goed verborgen gehouden. Feit is wel dat we in Nederland nauwelijks nog platteland hebben waar mensen als het ware op elkaar passen. Mensen groeten elkaar nog, maar het komt nauwelijks voor dat de buurvrouw met een pannetje soep bij de buurman komt en vraagt hoe het gaat.”
Leidt massaal internetgebruik tot minder ontmoetingen tussen mensen?
„Dat gebeurt soms. Toch zeg ik niet dat computergebruik per definitie leidt tot minder contacten. Het omgekeerde kan zelfs het geval zijn. Op internet kan ik als liefhebber van tropische vlinders gelijkgezinden leren kennen, die ik op een jaarvergadering in levenden lijve ontmoet.”
In uw rede waarschuwt u dat de samenleving kwetsbaarder wordt voor wandaden van individuen.
„Anders dan vroeger kan een eenling, bijvoorbeeld via internet, relatief snel aan wapens of ingrediënten voor een bom komen. Dus een gefrustreerde jongeman kan relatief snel aan middelen komen om te gaan schieten op een school.”
Deel 2 in een serie over achtergronden bij het drama in Apeldoorn. Morgen deel 3.
