„Regeerakkoord zal snel worden beproefd”

„Mochten er in de gemeentelijke praktijk problemen ontstaan, dan zullen initiatieven worden genomen om de rechtszekerheid van gewetensbezwaarde ambtenaren veilig te stellen.” Op de homobeweging COC en op het Amsterdamse VVD-raadslid Robert Flos werkt deze passage uit het regeerakkoord als een rode lap op een stier.

Flos: „Het oude beleid was dat een trouwambtenaar vanwege gewetensbezwaren mocht weigeren een huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht te voltrekken, mits andere ambtenaren uit die gemeente de huwelijksvoltrekking mogelijk zouden maken. Deze passage betekent mogelijk een extra rechtsbescherming voor gewetensbezwaarde ambtenaren. Dat vind ik ongewenst.”

Woensdag stemt de Amsterdamse gemeenteraad over de motie-Flos, die inhoudt dat alle Amsterdamse ambtenaren bereid dienen te zijn homohuwelijken te sluiten. „Zowel van oude als van nieuwe ambtenaren verlangen we dat expliciet.” De Amsterdamse PvdA-fractie zal de motie vrijwel zeker steunen. Woordvoerster en raadslid Charlotte Riem Vis: „Het nieuwe kabinet overweegt blijkbaar de landelijke wetgeving aan te passen. Voor Amsterdam is dit het moment om te zeggen hoe wij in deze zaak staan.”

Blijft de vraag wat het kabinet met de passage precies bedoelt. Wat zijn „problemen in de gemeentelijke praktijk” en wat zijn „initiatieven om de rechtszekerheid van gewetensbezwaarde ambtenaren veilig te stellen”? COC-voorzitter Frank van Dalen heeft niet de indruk dat het kabinet voornemens is de positie van gewetensbezwaarde ambtenaren wettelijk vast te leggen. „Zoiets zien wij helemaal niet zitten. Dan leg je discriminatie wettelijk vast.” CDA, PvdA en ChristenUnie zitten alle drie op de lijn om de huidige groep gewetensbezwaarde ambtenaren te beschermen, denkt Van Dalen. „Maar voor nieuwe trouwambtenaren zullen ze redeneren: je weet waar je voor tekent, óók voor de bereidheid om homohuwelijken te voltrekken”, denkt hij.

RMU-voorzitter P. Schalk hoopt dat het nieuwe kabinet snel maatregelen zal nemen om de positie van gewetensbezwaarde ambtenaren goed te beschermen. „Zo creëert het kabinet duidelijkheid, zeker na de nu onstane commotie, en levert het tevens het bewijs dat het regeerakkoord geen papieren tijger is.”

SGP-Tweede Kamerlid Van der Staaij beschouwt de door Flos gewraakte passage uit het regeerakkoord als een zin „waarvan je nog niet weet waar hij op neerkomt.” Extra maatregelen om de rechtspositie van gewetensbezwaarde ambtenaren te beschermen zijn nodig, waarschuwt de SGP’er. „Hopelijk staat deze zin er niet voor niets in.”

Waar doelt u concreet op?
Van der Staaij: „Wij krijgen signalen dat meerdere gemeenten van toekomstige ambtenaren de bereidheid verwachten om homohuwelijken te sluiten en dat ook in de advertentietekst tot uitdrukking brengen. De vraag is dan: Hoe gaat het kabinet met het oog op het regeerakkoord met deze gemeenten om? Wij zullen ons er zeker sterk voor maken dat het nieuwe kabinet de positie van zowel oude als van nieuwe gewetensbezwaarde ambtenaren wettelijk verankert. Gebeurt dat niet, dan degradeert de huidige praktijk die zittende gewetensbezwaarde ambtenaren bescherming biedt tot een overgangsregeling.

Er is dus meer nodig dan een herhaling van oude zetten en het handhaven van uitspraken uit voorgaande regeerakkoorden. Ook aankomende ambtenaren moeten de vrijheid krijgen hun geweten te volgen, anders is het huidige beleid een sterfhuisbeleid.”

Biedt de cruciale passage uit het regeerakkoord überhaupt hoop op extra bescherming?
„We zullen snel merken wat zij waard is. Zij zal snel op de proef worden gesteld. Als Tweede Kamerfractie willen we het debat optimistisch ingaan. Ik hoop dat het leidt tot concrete toezeggingen, zodat de rechtsbescherming van toekomstige ambtenaren er echt komt.”