WASHINGTON – Het Centraal Planbureau (CPB) en de Nederlandse industrie vliegen elkaar in de haren over de JSF. Het JSF-programma leidt nauwelijks tot meer banen in Nederland, becijfert het CPB. De industrie reageert woedend: „Absolute lariekoek.”
De Tweede Kamer had gevraagd om een contra-expertise, nadat PricewaterhouseCoopers (PwC) in een rapport had berekend dat deelname aan de bouw van het Amerikaanse jachtvliegtuig 16 miljard dollar aan omzet oplevert en ongeveer 50.000 arbeidsjaren aan werkgelegenheid.
Het CPB vindt die cijfers „waarschijnlijk aanzienlijk overschat.” Het gaat om werkgelegenheid tot aan het jaar 2052. PwC veronderstelt dat in al die tijd de arbeidsproductiviteit niet stijgt. Bovendien telt PwC werk mee in buitenlandse vestigingen van Nederlandse multinationals. Dat leidt ook tot overschatting van werkgelegenheid bij toeleveranciers, aldus het CPB. Het planbureau denkt dat door de JSF alleen maar banen verschuiven.
Nifarp, het samenwerkingsverband van Nederlandse bedrijven die werken aan de JSF, reageert woedend: „Absolute lariekoek”, zegt Nifarpbestuurslid Arie Kraaijeveld. „Alleen al de ontwikkeling van de JSF heeft ons 700 tot 800 miljoen euro aan orders opgeleverd.” Kraaijeveld spreekt over „boekenwijsheid” van het CPB en een „klap in het gezicht van de mensen van de praktijk.”
De defensiecommissie van de Tweede Kamer bezoekt op dit moment Washington en Texas om informatie te vergaren voor een vergelijking tussen de Saab Gripen Next Generation en de JSF. Saab kwam recent met het aanbod 85 Gripen NG’s te leveren voor 4,8 miljard euro. De JSF staat begroot voor 5,7 miljard euro. Volgens Defensie voldoet alleen de JSF aan de Nederlandse eisen.
Staatssecretaris De Vries wil in april groen licht voor de aanschaf van twee testtoestellen. De Amerikanen stellen dit als voorwaarde voor deelname aan het opleidingsprogramma voor piloten.
De ChristenUnie wil niet meteen twee JSF-toestellen aanschaffen. Het is verstandig eerst een besluit te nemen over één exemplaar in deze onzekere tijden, zo schreef Kamerlid Voordewind dinsdag in een dagboek in deze krant over zijn werkbezoek aan de VS. Het eerste testtoestel kost 140 miljoen euro en een tweede 110 miljoen euro.
Vraag is of mogelijke bezuinigingsmaatregelen op de Amerikaanse defensiebegroting het JSF-programma zullen treffen. De JSF pakt voor Nederland waarschijnlijk duurder uit als Amerika besluit zelf minder gevechtsvliegtuigen aan te schaffen.
De Amerikaanse Rekenkamer vindt het risico te groot om nu al JSF-vliegtuigen aan te schaffen en adviseert te wachten met de beslissing tot 2011 of 2012, zo verklaarde de Rekenkamer dinsdag tegenover de defensiecommissie. Zo is er nog veel onduidelijkheid over de kostprijs. „Er missen nog zo veel onder-delen dat je nog niet van een definitieve kostprijs kunt spreken”, volgens SP-Kamerlid Van Velzen.
