Ouders ontvoerd meisje Ede: We voelden ons zo machteloos

„Het gaat hard”, zegt vader Henk Donkersteeg tevreden. „Soms komen binnen een seconde drie handtekeningen tegelijk binnen.” Ze doelen op de belangstelling op de website ditkannietlanger.nl, waarop mensen sinds maandag hun handtekening kunnen zetten uit protest tegen het tbs-beleid in Nederland.

Tot verontwaardiging van de familie ontloopt Kaj M. (29), een van de ontvoerders van de destijds 7-jarige Hannah, tbs. De man, eerder veroordeeld voor een zedendelict met een 6-jarig meisje, werkte niet mee aan gedragskundig onderzoek bij het Pieter Baan Centrum. De rechtbank veroordeelde M. tot tien jaar cel, na een eis van zestien jaar.

„Dit is zo slecht te verkroppen”, zegt vader Donkersteeg. „De eis van zestien jaar, zonder tbs, was al teleurstellend. En toen kwam het vonnis van tien jaar. We voelden zo’n onmacht. Binnen zes jaar kan deze man weer op straat staan. Hij heeft al een jaar gezeten en in Nederland kom je in principe na twee derde deel van de celstraf weer vrij.”

Uit protest tegen het tbs-beleid besluiten de ouders via een website handtekeningen te verzamelen. Vader Donkersteeg: „Ons doel is om de discussie over het onrecht in het tbs-beleid levendig te houden. Dat er gisteren in de Kamer met minister Hirsch Ballin is gesproken naar aanleiding van het vonnis in de ontvoeringszaak is alleen maar mooi.” Moeder Marieke: „Er lopen nog meer mensen rond die met alle geweld onder de tbs proberen uit te komen. Die kunnen weer slachtoffers maken. Dat willen wij voorkomen.”

Overstuur

Nu, een jaar later, blikken de ouders terug op die angstige dag, 7 april 2009, de avond van de ontvoering. Het is vlak voor Pasen.

Vooral vader Donkersteeg, werkzaam in de ambulancezorg, voert het woord. Rustig, soms geëmotioneerd. Op een tafeltje naast hem staat een eenvoudig lijstje. ”Ik leg de namen van mijn kinderen in Uw handen”.

Zelf is hij die dinsdagavond in Amersfoort. Hij volgt een netwerkbijeenkomst in verband met een opleiding. „Ik sms’te mijn vrouw Marieke dat het goed was gegaan in Amersfoort. Vijf tellen later belde ze. Dat vond ik vreemd. We hadden toch net ge-sms’t? Marieke was helemaal overstuur. „Hannah is meegenomen in een kofferbak van een auto!”

„Het drong niet erg tot mij door. Ik dacht: „Het zal wel.” Ik zei nog: „Wil je dan dat ik naar huis kom?” In zekere zin is het die hele avond en nacht niet tot me doorgedrongen wat er met Hannah is gebeurd. Ik geloof dat ik toen wel honderd keer heb gezegd: Dit geloof je toch niet?”

Na het alarmerende telefoontje van zijn vrouw stapt Henk onmiddellijk in de auto. „Ik was met iemand meegereden en zei: Rij zo snel mogelijk naar Ede. De bekeuringen zijn voor mij.”

In Ede ziet hij dat het grondig mis is. „Ik zag een politieauto voor de deur staan. Binnen zaten onder meer mijn vrouw en mijn schoonmoeder, die een rokje voor Hannah klaar had. Marieke was nog aardig boos dat de politie in eerste instantie met een kalm gangetje naar ons toe was komen rijden en zo rustig was.”

Terugblikkend: „Ik kan de reactie van de politie wel begrijpen. Ze krijgen vaker meldingen van vermissingen. Dan is het eigenlijk altijd loos alarm. Een pubermeisje dat kwaad van huis loopt en een paar dagen later weer terugkomt. Vaak speelt dat soort zaken in gezinnen waar bijvoorbeeld veel psychische problemen zijn. Maar de politie had binnen een paar tellen door dat dat bij ons niet het geval was.”

Ontvoering

Al gauw hoort Donkersteeg het verbijsterende nieuws over de ontvoering van zijn dochtertje. Het kind is rond 19.45 uur met geweld in een kofferbak gestopt. Vlak bij huis. Hannah komt, samen met een vriendinnetje, terug van een zangrepetitie van het christelijke kinderkoor Crescendo. Ze volgt die les in de Ontmoetingskerk, op zo’n 700 meter van de ouderlijke woning.

„Mijn vrouw heeft de auto met daarin de ontvoerders voorbij ons huis zien scheuren. Met twee wielen over de stoep. Het was nog licht buiten. Een van onze buren heeft gezien dat Hannah in de kofferbak werd gestopt. Gelukkig schreef hij het kenteken van de auto op. We hebben hem later gebak en bloemen gebracht.”

Uren van tergende onzekerheid breken aan. „We voelden zo’n machteloosheid. Je weet niks over je eigen dochter. Alleen dat ze met geweld in een kofferbak van een auto is gestopt. Dat is genoeg reden om bezorgd te zijn. Volwassenen hebben de nare eigenschap dat ze overal plaatjes bij gaan maken. Je gaat 100.000 scenario’s langs. Ik hield al rekening met seksueel misbruik. Je denkt aan verminking, aan een begrafenis.”

Familieleden tonen hun belangstelling, het huis stroomt vol. „Het was vreemd stil. Iedereen zat te fluisteren. Alsof we in een sterfhuis zonder overledene zitten. Heel benauwend. Er waren huilbuien, er was boosheid. Marieke zat als een ziek vogeltje op de bank. Je houdt er de hele nacht rekening mee dat ze niet levend terugkomt.”

Moeder: „Je kunt er niet bij met je verstand dat je dochter is ontvoerd. Er gaat van alles door je hoofd. Dit gaat je niet in de koude kleren zitten. De grote vraag is natuurlijk: komt ze terug?”

Intussen wil de recherche „alles” weten van vader Donkersteeg. „Of ik onlangs nog iets gekocht had op Marktplaats. Daar zou een link kunnen liggen. Bij welke telefoonprovider ik zat. Ga zo maar door.”

In de loop van de avond arriveren kerkenraadsleden van de gereformeerde gemeente in Ede om het gezin bij te staan. Ook de toenmalige consulent, ds. F. Mulder, verleent pastorale hulp. Vader, geëmotioneerd: „Dat was mooi. Buiten kreeg ik van iemand uit de gemeente een hand op de schouder gelegd. „Ik bid voor je.” Boven, maar ook in de woonkamer met anderen erbij, hebben we gebeden. Op andere momenten ervaar je dan nog wel eens valse schaamte. Toen niet.”

Voor de ouders breekt een slapeloze, angstige nacht aan. Het meeste bezoek vertrekt, alleen twee broers van Donkersteeg en een rechercheur blijven. „Ik ging regelmatig naar buiten om een shagje te roken. Judith van 5, een van onze andere vier kinderen, werd een paar keer wakker. Ze slaapt op de kamer met Hannah. Dat bed was onbeslapen. De knuffel lag op Hannahs kussen. Die aanblik bezorgt je rillingen.”

De spanning wordt groter als de rechercheur rond 7.00 uur in de ochtend meldt dat de politie een spoor te pakken heeft. „Hij liet nog niet al te veel los, maar zat wel telkens te bellen.”

Om kwart voor acht roept de rechercheur vader Donkersteeg, die weer buiten staat te roken, naar binnen. De politieman heeft een verlossende boodschap. „Hij zei: „Hannah is gevonden en ze leeft.” Iedereen stond te janken. Die rechercheur ook, hij heeft zelf ook een paar kinderen. Wij waren als het ware nog blijer dan na een bevalling. We hadden het gevoel dat we ons kind voor de tweede keer kregen.”

Pijnlijk

De politie treft Hannah aan op een camping in Brielle. De dochter van de Donkersteegs wordt overgebracht naar het Rijnstateziekenhuis in Arnhem. Rond 10.00 uur die morgen zien de ouders Hannah terug. Dat zijn in eerste instantie pijnlijke ogenblikken. „We mochten haar niet zomaar in de armen sluiten. Eerst moesten haar kleren veiliggesteld worden voor onderzoek. Toen we bij Hannah op de kamer kwamen, draaide ze haar hoofd om.”

Moeder: „Ze was apathisch. Muisstil. Ze wilde niks van ons weten.”

Vader: „Later bleek dat de ontvoerders haar wijs hadden gemaakt dat wij wisten dat ze was meegenomen. De daders zeiden: „Je ouders kopen een groot cadeau en zullen bellen als je weer terug mag komen.” Dat is zo gemeen. Wij belden natuurlijk niet, en dat viel Hannah tegen. Het heeft tijden geduurd voordat ze weer vertrouwen in ons kreeg. Dan beloofde ik dat we bijvoorbeeld op zaterdagavond samen iets gingen doen. En dan vroeg ze wel twintig keer: Gaat dat echt gebeuren?”

Gaandeweg horen de ouders dat hun dochter niet alleen is ontvoerd, maar ook seksueel is misbruik door Kaj M. en Leo S. „Als je dat hoort, zak je door de grond. Je bent boos, je voelt je onmachtig. Gelukkig zijn we bewaard gebleven voor veel gevoelens van haat en wraak. Al waren er wel af en toe die momenten.”

De ontvoering en het seksueel misbruik trekken een zware wissel op het gezin. Alle gezinsleden kregen hulp van psychologen en maatschappelijk werkers. „We kregen binnen kort tijd veel schokkende dingen te verwerken. Dat ze was ontvoerd, seksueel misbruikt, met geweld in een kofferbak gestopt. Dat is keihard gegaan.”

Verhuisd

De familie heeft na de dramatische gebeurtenissen een halfjaar elders in Ede gewoond, sinds kort huizen ze weer op hun oude adres. „We trokken het niet meer. Marieke tobde bijvoorbeeld met het beeld van de auto van de ontvoerders die over de stoep voor ons huis scheurde. Nu kunnen we met dat soort zaken gelukkig beter omgaan.”

Hannah is nog steeds onder behandeling. „Je verbaast je erover waar zo’n kind zich druk over maakt. Ze was boos dat haar nieuwe zomerjas vies was geworden. Dat vond zij belangrijk. Toen ze in de kofferbak werd gestopt, liep ze een bloedneus op. Tijdens de rit naar Brielle heeft ze over­gegeven. In het begin vertoonde ze extreem gedrag. Ze kon heel hard lachen, maar ook erg krijsen, bijvoorbeeld als ze haar vinger had bezeerd. Het is voor haar moeilijk te bevatten dat ze in een auto is gedumpt. Ze heeft toch niks misdaan? Als ze was aangereden op een voorrangsweg, had ze de pijn daarvan veel beter kunnen begrijpen.”

Ook voor de andere kinderen in huize Donkersteeg hakte het drama erin. „Harry van 7 jaar heeft tijden gehad dat hij er op het schoolplein op los begon te timmeren als kinderen over de ontvoering van Hannah begonnen. Judith van 5 jaar stopte Playmobilpoppetjes in de kofferbak van een speelgoedautootje. Dat soort reacties is normaal, is ons gezegd.”

Kuil

De ouders woonden alle rechtszaken tegen de ontvoerders van hun kind bij, op de eerste voorbereidende zitting na. Vader: „Wij willen weten wat er precies gebeurd is. Dan kunnen we dat later ook aan Hannah vertellen. Ik was nog nooit in een rechtbank geweest. Ik kende de hele entourage niet. Tijdens die zittingen wordt het beestje bij de naam genoemd. Normaal vind ik dat wel prettig in communicatie. Nu dacht ik: Het gaat wel om onze dochter. Zo hoorden we dat er bij de caravan in Brielle een kuil is gegraven. De mannen hebben het erover gehad om het kind, in hun woorden, koud te maken. Als een verdachte dat dan weer ontkent, dan geloof ik dat niet.”

Moeder: „En dan die advocaten.”

Vader: „Die praten recht wat krom is. Werkelijk waar.”

In de rechtszaal staan de ouders oog in oog met ontvoerder Kaj M.

Moeder: „Hij stond me niet aan.”

Vader: „Tot mijn verbazing had de man een buikje. Ik dacht dat die man helemaal vermagerd zou zijn, na een jaar vast te hebben gezeten. Ik heb zeker ergens in mijn achterhoofd het beeld dat gevangenen brood met spinnenkoppen krijgen. Niet dus.”

Geen gevoel

Dat Leo S., de andere ontvoerder, uit „angst en schaamte”, zoals zijn advocate meldde, niet op de zitting kwam, zit de ouders dwars. „Uit een rapportage is gebleken dat die man onder meer lijdt aan een antisociale persoonlijkheidsstoornis. Dat betekent dus dat je psychopaat bent. Die lui hebben geen gevoel. Ik geloof dat verhaal over angst en schaamte niet. Het is slap van de rechtbank dat ze hem niet dwongen te komen. Die bevoegdheid hebben ze wel. Die man had zich in het openbaar moeten verantwoorden.”