In een kabinet met PvdA en ChristenUnie krijgt het CDA optimaal de gelegenheid om deze retoriek in daden om te zetten. Dit zijn immers, in tegenstelling tot de individugerichte coalitiegenoten VVD en D66, partijen die primair denken vanuit de gemeenschap. CDA, grijp je kans!
Het verbeteren van de kwaliteit van de samenleving kan plaatsvinden via allerlei invalspoorten: investeren in de zorg, het onderwijs, achterstandswijken en ga zo maar door. Waar we weinig over horen, maar wat in het kader van een duurzame en hechte samenleving toch van fundamenteel belang is, zijn investeringen in het huwelijk.
Het zou voor een coalitie die zich richt op de kwaliteit van het samenleven niet misstaan daar eens over na te denken. Enkele cijfers. Een op de vier huwelijken eindigt tegenwoordig in een echtscheiding. In 60 procent van de gevallen zijn daarbij kinderen betrokken. Jaarlijks krijgen zo’n 63.000 kinderen te maken met een scheiding of een verbroken relatie. Een op de zes gezinnen is momenteel een eenoudergezin. Het CBS verwacht dat het aantal eenoudergezinnen in 2050 gestegen zal zijn tot maar liefst 700.000.
Je hoeft geen pedagoog of psycholoog te zijn om te beseffen dat dit grote gevolgen heeft voor de maatschappij. Overbelasting van de jeugdzorg, toename van het aantal tienerzwangerschappen, vergroving van de omgangsvormen, groei van criminaliteit en gevoel van onveiligheid: ze zijn niet regelrecht en eendimensionaal terug te voeren op de afkalving van het huwelijk, maar ze houden er wel degelijk op een bepaalde manier verband mee.
Onderzoek toont steeds vaker aan wat een diepgaande invloed de scheiding van ouders heeft op een kind. Op zijn of haar vertrouwen in medemensen, op zijn of haar vermogen om duurzame relaties aan te gaan.
Een samenleving waarin echtscheiding schering en inslag is en waarin talloze kinderen in gebroken gezinnen opgroeien, kweekt, generaliserend gesproken, een bepaald type mensen. Zo’n samenleving moet niet vreemd opkijken van het uit de hand lopen van tal van andere problemen.
Nu de ChristenUnie deelneemt aan de formatie, zien we bij seculiere columnisten interessante reacties. Sommigen doen hun best de partij zo zwart mogelijk te maken. Anderen laten zich diep in hun hart kijken, waar in de verborgen schuilhoeken wel degelijk enige scepsis blijkt te leven met betrekking tot de ’zegeningen’ van vrije abortus en euthanasie.
De ChristenUnie is zo verstandig daar niet té gretig op in te haken. Het gros van de Nederlandse burgers wil immers niets weten van een terugdraaien van libertaire wettelijke verworvenheden. Daarom zet de partij niet in op het afschaffen van wetten, maar op het indammen van de praktijk. Niet de abortuswet in de prullenbak, wel door betere voorlichting het aantal tienerzwangerschappen beduidend terugdringen.
Zou een vergelijkbare aanpak niet gekozen kunnen worden ten aanzien van echtscheiding? Het uitroeien van dit verschijnsel zal niet lukken. Dat lukte ook Mozes niet. Maar de samenleving zo inrichten dat er een klimaat ontstaat waarin mensen veel minder enthousiast en massaal van hun recht gebruik maken, is wellicht wel haalbaar.
Hoe dit concreet moet, is nog niet zo gemakkelijk aan te geven. Duidelijk is dat op dit gebied alles met alles samenhangt. Wie minder echtscheidingen wil, zou bijvoorbeeld kunnen beginnen te stoppen met het de arbeidsmarkt opjagen van vrouwen, zoals gebeurt via de door CDA-onderhandelaars Balkenende en Verhagen bepleite afschaffing van de algemene heffingskorting. Teveel stress door het geforceerd combineren van arbeid en zorg bedreigt het huwelijk.
Het loslaten van dit voorstel kost ons geld, zal het CDA misschien roepen, met verwijzing naar een vorige week verschenen rapport. Daaruit bleek dat afschaffen van de algemene heffingskorting de economie inderdaad aanzienlijk stimuleert. Maar is geld het enige dat telt? Of zou het de politiek om meer moeten gaan?
Nog los daarvan: in zijn manifest ”Integriteit van het ouderschap” concludeert de Wageningse gezinssocioloog C. de Hoog dat de totale schade die de ’echtscheidingscultuur’ in onze samenleving aanricht in de miljarden loopt. Zelfs uit financieel oogpunt valt er dus iets voor te zeggen die cultuur tegen te gaan. CDA, PvdA en CU moeten niet alleen investeren in hun ’echtverbintenis’ met elkaar, maar ook in het huwelijk in het algemeen.
