Op internet blijft alles bewaard. Ook die stevige uitspraak op dat extreem rechtse webforum. En die Hyvesfoto van jezelf in beschonken toestand tijdens een studentenfeest. Het wissen van digitale voetsporen blijkt lastiger dan gedacht.
Met de opkomst van sociale netwerken als Hyves en Twitter zijn veel internetters verrassend openhartig geworden. Niet weinigen gooien hun hele leven op het wereldwijde web; met foto’s en blogs geven ze zichzelf bloot als notoire feestganger of schaamteloze losbol.
Over eventuele consequenties denkt de gemiddelde internetgebruiker nauwelijks na. Totdat die openhartigheid averechts uitpakt. Zoals bij de student die een baan bij een gerenommeerd advocatenkantoor op zijn buik kon schrijven nadat zijn potentiële werkgever hem confronteerde met foto’s van de jongeman in laveloze toestand. Gevonden via internet…
Nogal wat werkgevers tikken de naam van een sollicitant tegenwoordig standaard in op Google, ’s werelds grootste zoekmachine. Dat kan een schat aan informatie opleveren en het schetst soms zelfs een beter beeld van de kandidaat dan een persoonlijk gesprek. Niet altijd ten gunste van de werkzoekende, zo blijkt.
Niet verwonderlijk dat steeds meer mensen zich afvragen hoe ze onwelgevallige informatie over zichzelf van het web kunnen halen. Van Dale herkende de term ”ontgoogelen” twee jaar geleden al als nieuw woord, en wie ín Google zoekt hoe-ie zichzelf úít Google krijgt, vindt duizenden artikelen over het fenomeen.
Eduard Blacquière, senior consultant bij een bureau voor zoekmachinemarketing, schreef al in 2007 een handleiding voor ontgoogelen op zijn weblog edwords.nl. „Met 18.500 unieke bezoekers nog steeds het best gelezen artikel op mijn site.”
Mensen delen online steeds meer informatie met elkaar. Sociale netwerken versterken dat gedrag. Blacquière: „Vooral jongeren hebben behoefte aan status. Hoe meer Hyvesvrienden, hoe beter. En als het plaatsen van dubieuze filmpjes op YouTube helpt om hun status te verhogen, dan doen ze dat.”
Dat daarbij digitale sporen achterblijven, beseft lang niet iedere internetgebruiker. En dat kan vervelende gevolgen hebben, hoewel Blacquière vermoedt dat de afgewezen student tot de uitzonderingen behoort.
„Wel merk ik dat het spanningsveld groter wordt. Een collega die in opdracht van Telfort werkt en er zelf ook klant is, had op Twitter geschreven dat-ie niet blij was met de telecomaanbieder. Daarvoor werd hij wel op de vingers getikt.”
Blacquière ziet binnen veel bedrijven een gesprek op gang komen over de gevolgen van onlineactiviteiten. „Het is niet per definitie verkeerd dat werknemers online actief zijn en het hoeft zeker niet tot ontslagen te leiden, maar bespreek het en wees je ervan bewust wat de implicaties kunnen zijn.”
Moeizaam
Wie bij Google aanklopt met de vraag om informatie uit zoekresultaten te laten verwijderen, moet rekening houden met een moeizaam proces. Blacquière: „Google verwijst standaard naar de eigenaar van de site waarop die informatie staat. Als die al meewerkt, duurt het vaak weken voordat iets niet meer zichtbaar is.”
Komt de desbetreffende sitebeheerder niet in beweging, dan wordt het een lastig verhaal. Google blijkt uitsluitend gevoelig voor juridische argumenten, en komt vrijwel alleen in actie als bijvoorbeeld iemands bankrekeningnummer wordt weergegeven.
Het is daarom belangrijk dat mensen zich vooraf bewust zijn van de risico’s, zegt Blacquière. Wie zijn gezonde verstand gebruikt, kan veel ellende voorkomen.
Anders ligt dat wanneer ánderen vervelende dingen over iemand schrijven. Daarin schuilt volgens Marco Juffermans van Universal XS een groter gevaar. „Het is alsof Google heilig is: wat je daar leest, is waar. Wat anderen schrijven, kan iemand jarenlang blijven achtervolgen en reputaties volledig om zeep helpen.”
„Neem vastgoedland. Daarin worden mensen nogal eens ten onrechte in verband gebracht met Endstra en Holleeder. Kom je die connectie op internet tegen, dan wekt dat direct wantrouwen. En dat kan leiden tot forse reputatieschade.”
Universal XS is gespecialiseerd in zoekmachineoptimalisatie. „We kennen de trucs om websites hoger in de zoekresultaten te laten komen. Dat is voor bedrijven zeer interessant.”
Wegdrukken
Die tactiek werkt ook andersom. Met de juiste aanpak kan Juffermans negatieve informatie omlaag drukken. „Aangezien 82 procent van de mensen die via Google iets zoekt alleen op de eerste pagina kijkt, loont het de moeite om ervoor te zorgen dat daar alleen positieve informatie is te vinden.”
Volgens hem is het vrijwel onmogelijk om zelf informatie te verwijderen van het web. Wekelijks hangen daarom zowel particulieren als bedrijven bij hem aan de telefoon.
Universal XS beschikt over een speciale afdeling die voor klanten aan de slag gaat om het web te vullen met positieve gegevens. „Search Engine Reputation Management (SERM) noemen we dat. Het beheren van iemands digitale reputatie.”
Daar hangt wel een fors prijskaartje aan. Voor een slordige 800 euro zorgt Universal XS ervoor dat onwelgevallige informatie wordt weggedrukt. Voor bedrijven is SERM inmiddels de normaalste zaak van de wereld. Telefoontjes van eenvoudige studenten krijgt Juffermans nauwelijks. „Je moet eerder denken aan grote industriëlen.”
Namen noemt hij niet, maar hij geeft wel een voorbeeld. „Wie mij zou kunnen bellen, is de gevallen Aholdtopman Cees van der Hoeven. Strafrechtelijk heeft hij het boekhoudschandaal achter de rug, maar iedereen blijft het erover hebben. Wij kunnen ervoor zorgen dat hij positiever uit de verf komt.”
Daarbij wordt niet gesjoemeld, benadrukt hij. „We gebruiken geen leugens om iemands reputatie op te vijzelen.”
Juffermans en Blacquière wijzen er wel op dat profielsites niet alleen een gevaar in zich houden. „Als je weet dat bedrijven tegenwoordig standaard op internet zoeken naar informatie over sollicitanten, dan kun je er ook voor zorgen dat je een Hyves- of LinkedInprofiel hebt dat juist een positieve indruk geeft.”
Onlinekrant verstoft niet
Vroeger verdwenen oude kranten in de archiefkast. Nu zijn complete jaargangen met een simpele muisklik digitaal toegankelijk. Dat heeft grote voordelen, maar kent ook keerzijden.
De Amerikaanse krant The New York Times ontvangt dagelijks verzoeken van mensen die hun naam uit de digitale archieven verwijderd willen zien. Omdat ze achteraf toch niet zo gelukkig zijn met bepaalde uitspraken.
Ook het Reformatorisch Dagblad krijgt regelmatig dergelijke vragen. Hoewel er uitzonderingen bestaan, is de regel dat op dit soort verzoeken niet wordt ingegaan.
Dat zou uiteindelijk namelijk leiden tot een forse devaluatie van het archief. En dat terwijl het Reformatorisch Dagblad –als alle kranten– belang heeft bij het in stand houden van het imago van het archief op het punt van betrouwbaarheid en integriteit. Een predikant die jaren geleden een misstap beging, kan het bijbehorende krantenartikel niet zomaar ongedaan maken.
De Raad voor de Journalistiek onderbouwt dit standpunt met een uitspraak, gedaan in een concrete casus waarin een student vroeg om het verwijderen van een artikel uit de digitale archieven van het U-blad.
„De Raad onderkent het grote belang van een betrouwbare en integere archivering. (…) De samenleving is gebaat bij zo volledig mogelijke en dus betrouwbare archieven, waarvan de inhoud niet kan worden gewijzigd. Slechts in bijzondere gevallen acht de Raad het denkbaar dat op dit maatschappelijk belangrijke principe –na uiterst zorgvuldige belangenafweging– een uitzondering wordt gemaakt.”
Voorzorg
Het kan best aardig zijn om jezelf terug te vinden op het web, maar er kunnen ook dingen tussen staan waar je minder blij mee bent. Hoe voorkom je dat ongewenste informatie over jezelf op internet belandt?
Controleer hoe ‘googleable’ je bent door je naam tussen aanhalingstekens in te toetsen in Google.
Scherm je profiel af voor vreemden. Sociale netwerksites als Hyves en Twitter bieden die mogelijkheid.
Stel op Hyves in of en hoe je profiel zichtbaar is in Google.
Plaats niet op internet wat je niet recht in iemands gezicht durft te zeggen.
Denk gewoon goed na voordat je iets op het web plaatst.
Zie ook edwords.nl en universalxs.nl.
