De seculiere partijen, met D66 voorop, reageerden als door een wesp gestoken. Wat!? Wilde de gereformeerde Donner religieuze mensen een bevoorrechte positie geven boven atheïsten? Moesten de opvattingen van gelovige mensen zo nodig meer beschermd worden dan de meningen van ongelovigen?
De libertaire fracties zouden hem wel eens een lesje leren. Ze dreigden een Kamermeerderheid te mobiliseren om precies het tegenovergestelde te bewerken: het artikel over smalende godslastering uit het Wetboek van Strafrecht schrappen. Wilden christenen van het door de secularisatie verloren gebied een centimeter terugwinnen? Zij, verlichte denkers, pakten meteen tien meter terug.
Iets dergelijks zagen we de achterliggende weken gebeuren. Door toedoen van de ChristenUnie werd in het regeerakkoord vastgelegd dat trouwambtenaren met gewetensbezwaren tegen het sluiten van zogeheten homohuwelijken bescherming verdienen. Van het terugwinnen van terrein dat voor christenen verloren is gegaan, was hier niet eens sprake; hoogstens van consolidering van de bestaande situatie.
Maar voor het COC was het al te veel. Willen jullie ruimte voor gewetensbezwaarde ambtenaren? Dan zullen wij ervoor zorgen dat er in geen enkele gemeente meer plaats is voor deze mensen.
Voor de ChristenUnie een bittere pil. De passage die bedoeld was om trouwambtenaren te beschermen, kreeg een averechts effect. Voornamelijk door toedoen van de homolobby werden de afgelopen weken in meer dan zestig gemeenten moties aangenomen om gewetensbezwaarde ambtenaren voortaan niet meer te tolereren. En het einde van deze ontwikkeling is nog niet in zicht.
Het is de vraag wat de ChristenUnie hiertegen nog kan ondernemen. Nu fractievoorzitter Slob door COC-voorzitter Van Dalen is uitgenodigd voor een gesprek -Van Dalen begrijpt niet waarom Slob hem verwijt een hetze te voeren-, zou dat in theorie een kans bieden de homolobby van zijn ongelijk te overtuigen.
In theorie. De praktijk bewijst echter dat deze beweging nauwelijks voor rede vatbaar is. Neem alleen al de absurde vergelijking die Van Dalen pleegt te maken als het om gewetensbezwaarde trouwambtenaren gaat. „Een vegetariër werkt toch ook niet in een slagerij?” zo stelt hij keer op keer.
Maar het gaat hier natuurlijk helemaal niet om een vegetariër. Hier is sprake van een slagersknecht die al zijn levenlang met plezier in de slagerij werkt, die graag vlees verwerkt en verkoopt maar aan een klein percentage van omzet niet wil meewerken omdat er een nieuw product is geïntroduceerd dat naar zijn stellige overtuiging ongezond is. Zolang Van Dalen dat niet inziet, valt er met hem nauwelijks te praten.
Nee, hoewel de ChristenUnie elk redelijk gelijk aan zijn kant heeft -homo’s zijn er nog nooit op gestuit dat ze ergens niet in het huwelijk kunnen treden-, lijkt deze kwestie met de rede niet te winnen. Het zal uiteindelijk een politieke overmacht moeten zijn die van de positie van gewetensbezwaarde ambtenaren nog redt wat er te redden valt.
Of die overmacht gemobiliseerd gaat worden, is onzeker. Het regeerakkoord is duidelijk genoeg. De PvdA voelt echter niets voor een ingrijpen door de rijksoverheid, noch door wettelijke maatregelen noch anderszins. En het CDA nam tot nu toe de positie in van „ik stond erbij en ik keek ernaar.” Zou het misschien zo zijn dat de christendemocraten het wel vermakelijk vinden om de partij die hun voorheen zo vaak de maat nam nu zelf te zien worstelen met de weerbarstige werkelijkheid?
Slob lijkt ervan uit te gaan dat het uiteindelijk nog goed gaat komen. Als er na het overleg dat minister Ter Horst binnenkort heeft met de VNG geen werkbare oplossing komt, moet de passage uit het regeerakkoord -namelijk dat rijksoverheid ingrijpt- onvermijdelijk in werking treden, stelt hij.
Logisch gezien klopt dat. Maar politiek is vaak zo veel meer dan logica. Het heeft er veel van weg dat er alleen een oplossing komt via de weg van machtspolitiek, dus als de ChristenUnie met de vuist op tafel slaat. Dat heeft risico’s in zich voor de coalitie. Een kleine coalitiepartner kan dat ook niet te vaak doen. Maar hij kán het wel doen. Zeker als hij getalsmatig onmisbaar is.
voetnoot (u17(Zie ook pag. 23: ”Slob vraagt critici om geduld”.
