Tijdens de campagne voor de Kamerverkiezingen werd de partijtop niet moe haar boodschap veelvuldig te herhalen: Beste CU-kiezers, stel dat wij, mede door uw inzet, in het kabinet komen, verwacht dan niet dat Nederland er op slag beter van wordt. We zijn maar een klein partijtje en onze samenleving is door en door geseculariseerd. Op de ethische thema’s waarop RPF en GPV zich vanouds profileerden, zullen we in het gunstigste geval een lichte vooruitgang kunnen boeken. Overvraag ons alstublieft niet.
Dat mitigeren van de verwachtingen is niet overbodig geweest, kan inmiddels worden vastgesteld. Zeker, wat de partij op de voor haar onderscheidende punten heeft kunnen bereiken, weten we strikt genomen pas na vier jaar. En misschien is er nog wel meer tijdsverloop nodig om een gefundeerd oordeel te kunnen vellen over wat de uiteindelijke betekenis is geweest van regeringsdeelname door een uitgesproken christelijke partij.
Dát moet allereerst gezegd worden in een tijd waarin het ongeduld op de troon zit en we van elke inspanning al na een dag de resultaten willen zien.
Blijft echter staan dat na vier weken Balkenende IV het beeld niet rooskleurig is. Of we moeten met dat woord de roos van de PvdA bedoelen.
De sociaaldemocraten zouden de randen van het regeerakkoord gaan verkennen, kondigde PvdA’er Tichelaar na zijn verkiezing tot fractievoorzitter aan. Hij en zijn partij hebben dat de achterliggende weken daadwerkelijk in praktijk gebracht, in het bijzonder bij onderwerpen die de kleinste coalitiepartner na aan het hart liggen.
’t Begon met de uitspraken van partijleider Bos over gewetensbezwaarde trouwambtenaren en de overtijdbehandeling. Bos riep gemeenten zonder gêne op geen ambtenaren meer in dienst te nemen die weigeren een homohuwelijk te voltrekken. En de bedenktijd in de abortuswet kon, als het over overtijdbehandelingen ging, wat hem betreft even goed vijf minuten als vijf dagen zijn.
Daarna volgden de uitlatingen van staatssecretaris Bussemaker (VWS) over het bevorderen van adoptie als alternatief voor abortus. Hoewel ondubbelzinnig vastgelegd in het regeerakkoord, gaf Bussemaker in NRC Handelsblad met zoveel woorden aan dat ze er niets voor voelde om adoptie als alternatief actief te gaan bevorderen. Weer een afspraak ongedaan gemaakt.
Het laatste voorbeeld van eigenzinnige exegese door de PvdA viel deze week waar te nemen. In een Kamerdebat over een nieuwe echtscheidingsregeling stak de sociaaldemocratische woordvoerder Bouchibti over naar het kamp van de oppositiepartijen. Hoewel in het regeerakkoord is afgesproken dat het wetsvoorstel van oud-justitieminister Donner om flitsscheidingen onmogelijk te maken „zal worden doorgezet”, permitteerde Bouchibti zich de vrijheid een pleidooi te houden voor het omgekeerde: het wettelijke regelen van een gemakkelijke, administratieve echtscheiding.
De grote vraag is hoe de ChristenUnie zich tegenover zo veel deloyaal gedrag gaat opstellen. Tot nu toe lijkt de lijn van de Kamerfractie te zijn: niet te veel tumult maken, maar liever via stille diplomatie, door persoonlijke contacten met PvdA-kopstukken, proberen de zaak in der minne te schikken.
Voor die werkwijze valt wel iets te zeggen. Wie enige ervaring heeft in de politiek, of dat nu op landelijk, provinciaal of gemeentelijk niveau is, weet dat soms meer zaken achter dan voor de schermen geregeld worden. Ook zaken die in het belang zijn van het christelijk volksdeel.
Zulke stille diplomatie komt soms pas jaren later in de openbaarheid. Soms helemaal nooit. Er wordt dus geen eer mee ingelegd en electoraal niet mee gescoord. Maar het is wel van wezenlijk belang.
Dat alles neemt niet weg dat er soms ook voor de schermen iets gedaan, iets geroepen moet worden. Een signaal gegeven moet worden: tot hiertoe en niet verder. De ChristenUnie moet zich afvragen of dat moment onderhand niet is aangebroken. Want het is in de politiek niet anders dan in het dagelijks leven: al te goed is buurmans gek.
