Zo’n beetje de bekendste Nederlander in het buitenland is een niet-bestaand jongetje. Hansje Brinker redde het laaggelegen Nederland van een allesverwoestende dijkdoorbraak door zijn vinger in een beginnend gat te stoppen. Een waar gebeurd verhaal, zo verkocht de Amerikaanse Mary Mapes Dodge in 1865 het veelgelezen boek - al had ze nog nooit een stap op Nederlandse bodem gezet. De thematiek van de schrijfster -de niet-aflatende Nederlandse strijd tegen het water- is echter niet uit de lucht gegrepen. Nieuwste troef in die strijd is het idee van staatssecretaris Huizinga (ChristenUnie) voor een commissie -„een Deltadenktank”- die uiteindelijk met een nieuw Deltaplan moet komen. Het idee overstijgt de vingeroefening van Hansje in ruime mate: het gaat Huizinga niet om veiligheidsplannen „voor de komende twintig jaar, maar voor de komende honderd jaar.” Bovendien is niet alleen de veiligheid van Zeeland onderwerp van gesprek, maar die van heel Nederland. Het plan is een voorschotje op haar zogeheten Watervisie, die de staatssecretaris in september naar buiten wil brengen. „In het Deltaplan voor Zeeland is destijds vooral gekeken naar veiligheid op korte termijn, direct na de Watersnoodramp. Wat nu speelt, is de vraag hoe we onze delta veilig houden op de lange termijn, zeg maar over honderd jaar. Dat is ver weg, maar vergis je niet. Die vraag is wel degelijk urgent. De zeespiegelstijging gaat door, de bodemdaling ook. Tegelijk is het stijgende waterpeil van de rivieren een zorgpunt.”
Maar is dat niet al veel langer zo?
„Een aantal jaren geleden vroegen we ons nog af of het klimaat wel verandert. Daar twijfelt nu eigenlijk niemand meer aan. De klimaatsverandering betekent dat er periodes van droogte zullen komen én periodes van heel veel water. Als we nu niets doen, weten we dat er in de toekomst echt forse problemen met de veiligheid zullen ontstaan. Voor de korte en middellange termijn zijn we nu al goed bezig. We hebben zwakke schakels geïdentificeerd en die worden aangepakt. Maar de problematiek stopt niet over tien of twintig jaar. De vraag is dus hoe we op de lange termijn omgaan met veiligheid.”
Wat moet die Deltadenktank gaan doen?
„Ik wil dat er mensen uit heel veel verschillende disciplines in die commissie bij elkaar komen; mensen die echt gezaghebbend zijn op hun gebied. Zij kunnen een kader schetsen voor de verre toekomst. Ik hoop dat het lukt om de commissie nog dit jaar van start te laten gaan. In anderhalf jaar moet ze een heel eind kunnen komen.”
Welke gezaghebbende geleerden komen erin?
„Voor die vraag is het nu nog te vroeg. Ik zou ruzie met de Kamer krijgen als ik daar nu al wat over zou zeggen.”
Het oude Deltaplan ligt onder vuur omdat het te eenzijdig gericht was op veiligheid. Dreigt dat gevaar nu ook?
„Juist om die reden moeten er mensen uit heel veel verschillende disciplines in die commissie. Het Deltaplan voor Zeeland keek, zo kort na de Watersnoodramp, alleen naar de veiligheidsaspecten. Nu komen we er achter dat de waterkwaliteit daar ernstig onder te lijden heeft gehad. Kijk bijvoorbeeld naar het Volkerak-Zoommeer; de enige oplossing voor een betere waterkwaliteit lijkt om het meer opnieuw met zout water in contact te brengen. Zulke dingen moeten we in de toekomst voorkomen. Het gaat mij om een integrale kijk op waterbeheer.”
Uit welke richting moeten de oplossingen komen? Je kunt de dijken toch niet blijven verhogen?
„Er zijn allerhande mogelijke manieren om naar deze problematiek te kijken. Interessante gedachtes vind ik om meer land voor de kust in zee te leggen, of een kunstmatig rif te maken om zo de kracht van de golven te breken. Ik zeg niet dat het die kant op móét, maar het zijn wel richtingen waarin je kunt kijken. Het is in elk geval niet zo dat die commissie alleen maar in het leven wordt geroepen om eens uit te rekenen hoe hoog de dijken over honderd jaar zouden moeten zijn.”
De aanleg van de Deltawerken heeft miljarden gekost…
„Voor een discussie over geld is het nu nog te vroeg. Wat op dit moment telt is dat er een kader komt waarbinnen we kunnen werken. We zijn er met z’n allen van overtuigd dat de veiligheid van Nederland sowieso veel kost. Alleen al het ophogen van de dijken is enorm duur. Maar dat moet de veiligheid van Nederland ons waard zijn.”
