De overgevoeligheid die mensen ontwikkelen voor natuurlijk latex, dat afkomstig is van de rubberboom (Hevea brasiliensis), lijkt op de allergieën die mensen hebben voor voedsel, zoals appels en pinda’s, of voor bijen- en wespensteken. In de meeste gevallen ontstaat een milde reactie, bijvoorbeeld een verkoudheid, maar in ernstige gevallen kan door blootstelling aan de stof acute bloedvatverwijding en daling van de bloeddruk optreden. De patiënt raakt dan in een shock en in het ergste geval overlijdt hij of zij daaraan.
Robert Hamilton is een van de wetenschappers van het Johns Hopkins ziekenhuis die in de jaren negentig van de vorige eeuw onderzoek deden naar het verband tussen allergie en latex. „We ontdekten dat mensen afweerstoffen kunnen maken tegen dertien verschillende eiwitten in plantaardig rubber”, zegt hij. „Wegwerphandschoenen met poeder bevatten meer van deze eiwitten dan poedervrije handschoenen en geven dan ook vaker een allergische reactie.”
Uit de studies komt naar voren dat zo’n 6 procent van de bevolking een allergische reactie krijgt wanneer hij in contact komt met producten met latex. Onder medewerkers in de gezondheidszorg is dit echter 15 procent. Dat komt doordat het personeel langer wordt blootgesteld aan de stof, meent Hamilton. Het natuurlijk rubber zit namelijk in talloze medische gebruiksvoorwerpen, zoals wegwerphandschoenen, stuwbanden, bloeddrukmanchetten en stethoscopen.
Irriterend
De man die tegen het einde van de negentiende eeuw het gebruik van handschoenen op de operatiekamer introduceerde, was William Stewart Halsted, hoofd van de chirurgische afdeling van het Johns Hopkins. Volgens de overlevering ontwikkelde hij de rubberwegwerphandschoen om de handen van de verpleegkundigen te beschermen tegen de irriterende ontsmettingsmiddelen die ze gebruikten voor het desinfecteren van instrumentarium.
Tegen 1966 was het gebruik van wegwerphandschoenen gemeengoed geworden in de westerse operatiekamers. Vanaf 1980 werden ze ook steeds vaker buiten de operatiekamer gebruikt door gezondheidsmedewerkers, met name vanwege de kans op besmetting met hiv, het virus dat aids veroorzaakt.
Het handschoengebruik nam toe, maar daarmee ook het aantal mensen met een allergie daarvoor.
Als alternatief voor het natuurlijk latexrubber zijn er op dit moment drie synthetische stoffen voorhanden - neopreen, polyisopreen en vinyl. De handschoenen die het Johns Hopkins in de operatiekamers gebruikt, zijn van neopreen of polyisopreen. Want die geven de beste tastzin, vinden de artsen. Met vinyl is dat duidelijk minder. „Het gevoel is met die eerste twee materialen net zo goed als met latex”, zegt Julie Freischlag, hoofd chirurgie. „Het enige nadeel is dat ze duurder zijn.”
Bewust
Steriele synthetische handschoenen zijn 30 tot 50 procent duurder dan die van natuurlijk rubber. In de niet-steriele variant kosten ze ongeveer evenveel. Dr. Hamilton: „De productiekosten zijn op dit moment hoger, want het basismateriaal is duurder en de vraag is nog niet zo groot.”
Al heeft het ziekenhuis alle latexproducten vervangen door de allergievrije vorm, toch spreekt het personeel liever over ”latexsafe” dan over ”latex vrij”. „In de praktijk blijkt het lastig om al het natuurlijk rubber te verwijderen. Daarom zijn we nog steeds op zoek naar voorwerpen die we over het hoofd hebben gezien. Wel kunnen we met zekerheid stellen dat de producten die het meeste gevaar opleverden voor de gezondheid van personeel en patiënten weg zijn.”
Hamilton meent dat de meeste Amerikaanse ziekenhuizen zich bewust zijn van de problemen die natuurlijk rubber met zich mee kan brengen. „Het is echter onduidelijk bij hoeveel dat ook daadwerkelijk resulteert in een ”latexsafe” beleid.”
