Moeders voelen zich vaak tekortschieten

Het lijkt wel of het moederschap de afgelopen jaren moeilijker is geworden, al is het nooit echt gemakkelijk geweest. Uit de literatuur blijkt dat veel moeders worstelen met de verantwoordelijkheden thuis. Ze hebben kritiek op hun kinderen, maar spreken ook vaak over eigen tekortkomingen. Onzekerheid speelt hierbij een grote rol. „Ik weet niet wat ik aan moet met de problemen van de kinderen.” „Ik ben niet in staat de kinderen een gevoel van zekerheid en liefde te geven.” „Ik heb geen vertrouwen meer in mijn bekwaamheid als moeder.” „Ik kan het niet aan.”

Hoe komt het toch dat moeders zo onzeker zijn geworden over de taak kinderen op te voeden? Het is belangrijk dat ze weer vertrouwen in hun opvoedbekwaamheid krijgen. Door heel de Bijbel heen is het volstrekt duidelijk dat het grootbrengen van kinderen wordt beschouwd als een zegen van God.

Ook vandaag de dag is het een groot voorrecht om moeder te zijn en kinderen te leren God lief te hebben met hun hele hart en hun medemens als zichzelf. Wanneer we dit mogen weten, dan mogen we ook altijd de steun van de Heere vragen bij de opvoeding van onze kinderen. Ik hoop dat moeders hierdoor meer gemotiveerd raken en meer zelfaanvaarding leren.

Ook beseffen we dat kinderen schepselen van God zijn en dat we niet zomaar naar eigen goeddunken met hen kunnen doen wat wij willen. Wie gaat opvoeden heeft dan ook een bepaald doel voor ogen. Opvoeden tot eerbiedig ontzag voor de Heere, het leren beheersen van de wil, zich fatsoenlijk gedrag eigen maken, het leren van morele waarden, bijvoorbeeld: rechtvaardigheid, eerlijkheid, trouw, barmhartigheid. Deze eigenschappen groeien niet vanzelf, maar moeten tot ontwikkeling worden gebracht.

Voorleven
Uit de verzuchtingen van bovenstaande moeder, laat ik haar Karin noemen, is duidelijk dat ze het opvoeden serieus neemt en dat opvoeden te maken heeft met hoe een kind zich later manifesteert. Behalve met onzekerheid kunnen haar verzuchtingen er ook mee te maken hebben dat ze te hoge eisen stelt aan het kind, er te hoge verwachtingen van heeft.

In de opvoeding hebben we te maken met opvoeders en kinderen. Als ouder is het belangrijk goed naar het kind te kijken: wat heeft mijn kind nodig? En jezelf de vraag te stellen: welke eisen stel ik aan het kind? Als ik mijn kind iets verbied, is het dan omdat het gevaarlijk is of omdat het mij niet uitkomt of omdat ik dat zelf nooit zou doen?

Wanneer Karin te hoge eisen stelt, te veel wil sturen, te veel vraagt van haar kind wat het niet kan volbrengen, dan lukt de opvoeding niet. Het kind wordt onhandelbaar en moeder blijft achter met een onbevredigend gevoel. Als dit het geval is, dan is het verstandig toe te geven dat er te veel van het kind is gevraagd. Werk vervolgens aan doelen die wel haalbaar zijn voor het kind. Ga er daarbij nooit van uit dat een ouder volmaakt is.

Opvoeden heeft te maken met het vormen voor later. Het is belangrijk duidelijke doelen te hebben, zoals hierboven al is aangegeven. Hoe kunnen die worden verwezenlijkt? Duidelijk mag blijken dat kinderen waarden en normen leren door samen met opvoeders dingen te doen. Het gaat om leren en corrigeren, maar ook om voorleven. Hoe wilt u uw kinderen gedragingen bijbrengen die u zelf niet in praktijk brengt? En wat zou het effect zijn als u dingen doet die u uw kinderen verbiedt?

Structuur
De wijze waarop geboden en verboden worden aangeleerd, is belangrijk. Het kind moet voelen dat het geliefd is. Zo zal het ook leren accepteren dat zijn vrijheid gebonden is aan beperkingen. Een aantal handvatten hierbij.

Durf duidelijke grenzen te stellen. Begin hiermee direct na de geboorte. Als opvoeder dient u te zorgen voor regelmaat, vaste gewoonten, vaste tijden voor eten en slapen. Er moet structuur komen in het leven van het kind. Daardoor leert het kind rust, het weet waar het aan toe is. Dit vereist van de opvoeder dat deze zelf een gestructureerd leven heeft. Veel dingen leert het kind door wat het van zijn ouders ziet. Goed voorbeeld doet goed volgen. Gedragingen en handelingen moeten als vanzelfsprekend worden beschouwd, met een minimum aan toelichting.

Negeer negatief gedrag en beloon positief gedrag met aandacht.

Durf ”nee” te zeggen. Voorbeeld: uw kind van acht jaar mag niet tot tien uur ’s avonds opblijven. U zegt dit beheerst en gemotiveerd. Ga niet dreigen wanneer uw kind protesteert en zegt dat iedereen uit zijn klas wel zo lang mag opblijven. Wees consequent. Dit is best een moeilijke vaardigheid, omdat het lijkt alsof u uw kind tekortdoet. Het tegendeel is echter waar: u zoekt het beste voor uw kind en investeert in zijn toekomst. Tevens leert uw kind gezag te aanvaarden.

Overleg, bespreek en discussieer niet te veel met jonge kinderen. De huidige opvatting is dat je kinderen niets moet opleggen, dat je alles moet uitleggen, en dat ze overal inspraak in moeten hebben. Het begint ’s morgens al: „Wat wil je aan?” en duurt tot ’s avonds: „Wat voor toetje wil je?” Zo gaat het de hele dag door. En in het verlengde daarvan ligt het onderhandelen. Hoe vaak hoor ik ouders uiteindelijk niet zeggen: „Dan moet je het zelf maar weten.” Met andere woorden: dan zijn ook de consequenties voor jou.

Voorbeeld: Marloes, zeven jaar, heeft een armbandje gekregen en wil het om houden als ze gaat buiten spelen. Moeder zegt: „Dat moet je niet doen, want het slotje is niet zo sterk.” Het kind wil het toch en moeder zegt: „Dan moet je het zelf maar weten.” En dan gaat het mis, Marloes verliest het armbandje. Moeder: „Ik heb het je toch gezegd?” Dit vind ik niet goed. De moeder had gewoon moeten zeggen: „Dat armbandje gaat niet mee als je buiten gaat spelen.”

Jonge kinderen hebben zelfverzekerde en standvastige leiding nodig, waarbij het altijd gaat om het belang van het kind. U bent verantwoordelijk. U hebt het voor het zeggen. Als u het zelf gelooft, aanvaardt het kind het ook. De rust van het voldongen feit is ontzettend belangrijk voor kinderen en ouders. Alles aan het kind voorleggen is ook een vorm van belasting. Onderhandelen hoort bij oudere kinderen.

Drs. Keus is oud-docente pedagogiek aan hogeschool Driestar educatief, echtgenote en moeder van drie volwassen kinderen.

Tips voor moeder
Neem tijd voor uzelf, zodat u gelegenheid hebt om bij te tanken.

Reserveer een dagdeel, bijvoorbeeld een avond, in de veertien dagen om samen met uw man iets te ondernemen.

Probeer niet ’s avonds laat grote problemen op te lossen. Maak problemen wel bespreekbaar.

Zoek goddelijke bijstand en draag uw kinderen dagelijks op in het gebed.

Laat uw kinderen weten en merken dat u van hen houdt.