Op het hoogtepunt van de strijd tussen Israël en Hezbollah schreef dr. MacEoin (spreek uit: MèkJoon) een open brief in The Jerusalem Post om zijn eigen premier Tony Blair een hart onder de riem te steken. De oorlog bevestigde bij hem het beeld van de wereldwijde radicalisering van de islam. ”Ik geloof dat in meer landen tegelijkertijd de vernietiging van Israël wordt gepland en voorbereid”, aldus de Engelse arabist.
”De beschaving zelf staat hier op het spel”, schreef MacEoin. ”Zelfs als Hezbollah een gedeeltelijke overwinning behaalt, verwacht ik dat meer jonge moslims zich zullen scharen onder de vlag van de jihad.”
MacEoin (1949) is niet onkundig op het terrein van de islam. Hij studeerde Perzisch en Arabisch en specialiseerde zich in de islam. Voordat hij ging doceren aan enkele universiteiten in Noord-Engeland woonde en werkte hij enkele jaren in de Arabische wereld.
Tumor
Nog geen week na de publicatie van MacEoins brief arresteerde de Britse politie 24 jonge moslims, op verdenking van het beramen van een terreuraanslag op een tiental vliegtuigen. In het debat dat daarop ontstond, maanden enkele moslimorganisaties samen met islamitische parlementsleden premier Blair zijn buitenlandse politiek te veranderen. Vooral zijn de steun aan de Amerikaanse regering-Bush zou terreurdaden uitlokken.
Het valt MacEoin op dat in deze kritiek altijd Israël in het middelpunt staat. ”Zelfs bij demonstraties tegen de oorlog in Irak zie je spandoeken over de Israëlisch-Palestijnse kwestie. Veel imams dragen in hun preken uit dat Israël de grote tumor is. Dat gezwel moet worden verwijderd.”
Maar ook als Israël zou verdwijnen, zou islamitisch geweld blijven bestaan, verzekert de Engelse arabist. ”Voordat Israël bestond, was dit niet anders. Vanaf ongeveer 1920 heeft de fundamentalistische islam een grote groei gekend. Dat was een reactie op het Westen, dat de moslimwereld in de negentiende eeuw definitief was voorbijgestreefd.
In Groot-Brittannië kregen later de Moslimbroederschap en de wahabisten grote invloed. De Iraanse Revolutie in 1979 stimuleerde bewegingen zoals al-Qaida en Hezbollah en vormde ook voor Britse moslims een rolmodel.” Nog steeds is er geen eind aan de draaikolk, meent MacEoin. ”Je ziet dat Britse jongeren naar Koranscholen in Iran en Pakistan gaan. En dat zijn dan jongeren van de tweede of de derde generatie moslims. Na zo veel tijd zou je een betere integratie verwachten.”
Vrijheden
Het stoort MacEoin ook dat moslims de fout in Londen leggen. ”Ik denk dan: kijk eens naar jezelf. De Britse Moslimraad had een geweldig goede beurt kunnen maken als hij enkele maanden geleden had geprotesteerd tegen de veroordeling van een christen in Afghanistan. Of tegen (zeden)misdrijven door jongeren uit hun eigen kring. Of tegen zelfmoordaanslagen in Israël. Maar dat past niet bij hun taak, zeggen ze. Het kleinste dingetje dat in de wereld tegen moslims wordt ondernomen, pikken ze echter wel op. En dan gebruiken ze dankbaar alle vrijheden die de Britse wet hun biedt.”
Britse moslims verwijten de westerse samenleving ook dat ze is gedemoraliseerd. MacEoin: ”Ik zal niet zeggen dat dit niet zo is. Christenen in ons land zeggen dat ook. Zij maken zich echter niet los uit de samenleving, maar proberen die via democratische weg te veranderen. Ik heb nooit christenen tot geweld horen oproepen.
Anderzijds komen veel Britse moslims van het platteland in Pakistan en Bangladesh. Zij vinden het al immoreel als een man en een vrouw naast elkaar op straat lopen.”
Onder druk van intimidatie haalde een Engelse winkelketen onlangs alle spaarvarkens en anders speelgoed met biggetjes erop van de schappen. Een verkeerd signaal, volgens MacEoin. ”De volgende keer eisen ze dat de pubs hun deuren sluiten.”
De Britten moeten wel een andere bijdrage leveren. ”Het onderwijs over de islam moet beter. Universiteiten hebben de laatste jaren belangrijke kenniscentra over de Arabische taal en cultuur gesloten. Dat helpt natuurlijk niet.”
Verder vindt MacEoin dat moslims eenvoudig meer hun verantwoordelijkheid moeten nemen. ”Laten zij ook met oplossingen komen, in plaats van de problemen alleen bij ons leggen.”
Met zijn Ierse afkomst herkent MacEoin het gevoel van moslims dat ze buiten de heersende cultuur staan. ”Met mijn Ierse naam was ik altijd voor de hereniging van Ierland. Maar nooit heb ik de IRA gesteund. Het antwoord ligt nooit in terreur. Als iets je niet zint, moet je lobbyen bij de politiek.”
De regering in Londen stak na de aanslagen op 11 september 2001 veel energie in de dialoog met de moslimgemeenschap. Waarom zijn de problemen sindsdien alleen groter geworden?
”Voor een dialoog is een stuk gezamenlijke grond nodig. Ondanks alle verschillen in het Westen zoeken we toch naar consensus. Maar bij radicale moslims heb je die aanknopingspunten niet.”
Maar is het Westen op zijn beurt niet te zeer geseculariseerd voor zo’n dialoog, zodat we bijvoorbeeld de islamitische eerbied voor het heilige niet begrijpen?
”Ik denk dat de seculiere staat deze dialoog juist beter voert dan een christelijke, omdat hij iedereen als gelijk behandelt. Christenen voelen wellicht beter aan hoe diep godslastering treft. Maar toch zal een belediging van Jezus nooit worden gevolgd door een oproep geweld te plegen.”
