Knuffel biedt troost na enge droom

Niemand kan rechtstreeks vaststellen wat dromen is. Mensen kunnen immers alleen van een droom spreken als herinnering. In een droom komen allerlei voorstellingen voor de geest die zo levendig kunnen zijn alsof ze echt gebeuren.

De droom is een onderdeel van de slaap. De slaap bestaat uit twee fasen: een diepe slaap, waarin een mens niet droomt en een lichte, onrustige slaap, waarin een mens vaak droomt. Deze fasen wisselen elkaar meerdere keren in de slaap af. In een diepe slaap is een kind ”helemaal van de wereld”. In een lichte, onrustige slaap wordt het gemakkelijker wakker. Deze slaapfase bevindt zich onder het bewustzijnsniveau.

Een kind verwerkt in dromen de indrukken die het overdag heeft opgedaan. De belevenissen van deze dag verbinden zich in de droom met andere belevenissen die het kind eerder heeft meegemaakt. In een droom gaat het meestal om emotionele ervaringen. Dromen kunnen hierdoor signalen geven over het gevoelsleven van een kind.

Enge hond
Een kind dat overdag een enge hond heeft gezien, kan ’s nachts dromen over een hond die hem wil bijten en het wordt gillend wakker. In dromen kunnen dus ook angsten of frustraties van een kind naar buiten komen, maar ook wensen en fantasieën.

Kinderen kunnen gemakkelijk dromen en worden soms huilend wakker, maar slapen ook gemakkelijk weer verder. De lichte, onrustige slaap wordt afgewisseld door een diepe slaap.

Het is verstandig om niet op elk geluid van een kind te reageren, maar het de tijd te geven weer uit zichzelf in slaap te vallen. Ouders zijn vaak ongeruster dan nodig is. Juist doordat de ouders direct bij het eerste huilen de kamer van een kind binnenkomen, maken ze het voor een kind moeilijker om weer in te slapen. De deur gaat open, het licht gaat aan, de rust wordt verstoord, zodat het kind wordt geprikkeld. Daardoor kan het wakker worden en onrustig blijven. Door een kind de kans te geven zelf weer in slaap te vallen, kunnen ouders ook gaan ervaren dat hun kind in staat is zichzelf gerust te stellen.

Wanneer kinderen een angstdroom hebben, is door het volume van het huilen duidelijk te merken dat er echt iets aan de hand is. Karakteristiek voor dergelijke dromen zijn de volgende symptomen: gekreun, gegil, luidkeels gehuil, onrustig gewoel in bed, het niet in staat zijn om in- of door te slapen, paniekachtige angstgevoelens.

Het is dan logisch dat ouders naar het kind toegaan, hem troosten, even knuffelen en indien nodig een slokje water geven om te kalmeren. Ouders moeten geen licht aandoen en geen lawaai maken. Het is belangrijk dat het rustig en donker blijft in de slaapkamer, zodat het kind niet wordt geprikkeld en daardoor wakker blijft. Praat zacht en houd het contact kort. Sommige kinderen voelen zich extra gesteund door hun lievelingsknuffel. Een knuffel kan veel troost en veiligheid bieden na een enge droom.

Rust uitstralen
Ouders moeten hun kinderen niet bij zich in bed nemen. Zo geven ze namelijk de boodschap door dat hun bed wel veilig is en het bed van hun kind niet. Ouders moeten rust uitstralen.

Baby’s kunnen niet aangeven wat ze hebben gedroomd. Babydromen gaan waarschijnlijk over hun basale behoeften: drinken, slapen, warmte, knuffelen. Zorg als ouders in ieder geval voor bevrediging van de basale behoeften.

Verlatingsangst kan de inhoud van een droom van een ouder kind zijn. Het voelt zich onzeker, is bang dat moeder weggaat. Dit kan tot uiting komen in het ’s nachts huilend wakker worden. Zorg voor rust en regelmaat in het gezin.

Vanaf de kleuterleeftijd zijn kinderen in staat hun droom na te vertellen. Door overdag met een kind te praten over de dromen kunnen ouders een mogelijk onderliggende angst ontdekken. Wanneer een kind huilend en overstuur wakker wordt, gaan ouders er terecht van uit dat het geen leuke droom heeft gehad. Van leuke dromen wordt een kind niet huilend wakker; door enge dromen kunnen kinderen behoorlijk van slag raken.

Alle kinderen dromen. Elke nacht spookt er van alles door hun kleine hoofdjes. Een teveel aan indrukken overdag kan ten grondslag liggen aan dromen. Het krijgen van dromen heeft ook te maken met de mate waarin kinderen gevoelig zijn voor prikkels die van buitenaf komen, zoals licht, geluiden, gevoelens van honger, pijn of warmte of de druk van een deken. Hierdoor komen kinderen in de fase van een lichte, onrustige slaap. Slaapdiepte en gevoelig zijn voor prikkels bepalen zo mede het krijgen van dromen. Ook koorts, ziekte, medicijngebruik en emotionele problemen kunnen een rol spelen.

Slaapdiepte
Hoe vaak een mens droomt en of iedereen droomt, is moeilijk aan te geven. Velen zeggen zelden te dromen. Er is echter reden om aan te nemen dat mensen elke nacht dromen. De overgang van het inslapen naar de diepe slaap en omgekeerd schijnt steeds met een droom gepaard te gaan.

Het feit dat mensen beseffen wel of niet te hebben gedroomd heeft te maken met de overgang van slapen naar wakker zijn. Mensen die langzaam wakker worden zijn zich van hun dromen het best bewust; mensen die plotseling wakker worden, zijn vaak meteen hun herinnering aan de droom of zelfs aan het feit dát ze hebben gedroomd, kwijt.

Het is moeilijk te zeggen of dromen erfelijk is. Wel is duidelijk dat slaapdiepte en het gevoelig zijn voor prikkels met erfelijkheid te maken hebben.

Drs. Keus is oud-docente pedagogiek aan hogeschool Driestar educatief, echtgenote en moeder van drie volwassen kinderen.

Tips rond dromen:

Zorg voor een goed dagritme in het gezin.

Pas op dat het kind overdag niet te veel indrukken opdoet.

Houd een vast bedritueel aan.

Laat het naar bed gaan rustig verlopen, geen opgewonden spelletjes of wild badderen.

Lees geen enge verhalen voor.

Geef het kind z’n favoriete knuffel mee naar bed.

Laat het kind niet op een te warme kamer of in een te warm bed slapen; dat kan dromen bevorderen.

Neem het kind niet bij uzelf in bed.