AMERSFOORT - „Het zijn vooral de kleine kerken die het initiatief nemen tot het stichten van nieuwe gemeenten”, aldus ds. J. P. van Ark. „Zij zijn bereid daartoe fundamentele aanpassingen te doen. De kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) kent op dat gebied nog te veel beperkingen.”
D. Van Ark zei dat donderdag op een studiemiddag in Amersfoort die georganiseerd was rond de presentatie van het boek ”Als een kerk (opnieuw) begint”. Ds. Van Ark is hoofd van de missionaire unit van het Dienstenbureau van de PKN en verantwoordelijk voor gemeentevernieuwing en gemeentestichting in de PKN. Tijdens de studiemiddag gaf hij een reactie op het door Boekencentrum in Zoetermeer uitgegeven boek. Van Ark noemde het boek een prestatie van groot formaat. „Het is opmerkelijk dat vier theologen, met verschillende visies, tot een zo goed en compleet overzicht zijn gekomen, waarbij ze de praktijk van kerkplanting niet uit de weg zijn gegaan.”
Van Ark signaleerde dat van de tien beschreven praktijkvoorbeelden, die de auteurs langs dezelfde kritische meetlat hebben gelegd, er slechts één deel betrekking heeft op de PKN. „Maar in 2009 gaan we als PKN op twee plaatsen nieuwe kerken stichten die we betere financiële ondersteuning bieden, ook in de vorm van menskracht en locatie”, aldus ds. Van Ark.
Dat het boek over gemeentestichting iets binnenkerkelijks heeft, zei hij wel jammer te vinden. „Als theologen bevinden we ons niet op een eiland.” Hij vroeg zich af „wat wij zouden kunnen leren van economen, sociologen, communicatie- en organisatiedeskundigen.” Ook stelde hij de vraag waarom voor deze boekpresentatie gekozen was voor een kerk (de Bergkerk) en niet voor een plek midden in de wereld. „En waarom zijn er alleen maar kerkelijke media aanwezig en geen wereldlijke?” Toch riep ds. Van Ark op vooral dit boek te lezen. „Je knapt er ter plekke van op.”
Bekering
„Het boek is een hoopvol en nuchter boek voor hen die zich wetenschappelijk en praktisch betrokken weten bij het onderwerp”, zei prof. dr. Mechteld Jansen, bijzonder hoogleraar missiologie aan de Protestantse Theologische Universiteit. Het ontstaan van nieuwe geloofsgemeenschappen is voor haar een fascinerend gegeven. Staat missiologie weer op de kaart? vroeg ze zich af. „Met dit boek kan zich niemand er meer aan onttrekken met de opmerking dat het zijn clubkleur niet is.”
Verder keerde ze zich tegen de gedachte dat gemeentestichting of kerkplanting op zieltjes winnen gericht zou zijn. Hoewel volgens haar ”bekering” wel tot een kernwoord gemaakt mag worden. „Dat is het doorslaggevende van het heil dat Jezus Christus heeft aangebracht, juist voor mensen die eeuwigheidbestemming of beloningsperspectief hebben laten varen.”
Opleiding
Voor dr. S. J. Wierda, gemeentestichter van de christelijke gereformeerde kerk in Amsterdam, is er nu wel een handboek gemeentestichting, maar „nu de rest nog”, zo zei hij. „In 400 bladzijden worden breed en diepgaand de theologische aspecten van kerkplanting onder de aandacht gebracht. Maar nu de opleiding en training nog.” Volgens dr. Wierda moet er een opleiding komen ergens tussen hbo en praktijk in.
Voor de Amsterdamse gemeentestichter is dit boek geen visionair boek. Hij hoort de auteurs (dr. Gerrit Noort, dr. Stephan Paas, prof. dr. Henk de Roest en dr. Sake Stoppels) „geen dromen dromen.”
Wel zei dr. Wierda zich thuis te voelen bij de in het boek geschetste problematiek van gemeentestichting. De praktijk van gemeentestichting noemde hij uit eigen ervaring niet gemakkelijk. „Het vergt veel van alle betrokkenen en het gaat tegen de stroom in. Nieuwe gelovigen komen echt niet bij bosjes de gemeente binnen. Om netto te groeien moet je bruto nog meer groeien”, aldus dr. Wierda. Hij riep gemeentestichters ertoe op zich te richten op die plek waar de zaak van het Koninkrijk van God voortgang moet vinden. „Er zijn nieuwe gemeenten nodig met de kleur van de buurt.”
Het boek werd aangeboden aan onder anderen Bram Dingemanse, missionair werker binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken. Hij ontving het boek als vertegenwoordiger van de gemeentestichters. Dingemanse stond aan de basis van deze groep.
