24-09-2008 10:53
| Bart van den Dikkenberg
GOEDEREEDE - Als een reusachtig baken verheft de monumentale stompe toren van Goedereede zich in het landschap. De forse torenvoet en de hoogte van 45 meter geven aan dat de geplande hoogte nooit is bereikt. Littekens tot halverwege de kerktoren veronderstellen vergane glorie.
De voormalige vuurtoren -45 meter hoog- stond oorspronkelijk vast aan de Sint-Elisabethkathedraal, een tweebeukige hallenkerk uit 1453 met veertien altaren en twee orgels. De enige Nederlandse paus, Adrianus VI, begon er zijn carrière als pastoor, van 1496 tot 1507. Geuzenadmiraal graaf Willem van der Mark -beter bekend als Lumey- joeg in 1572 prelaten en heiligen het stadje Goedereede uit, en een monnik, Albertus Alardi, werd de eerste predikant. Vooral kandidaten vonden daarna in Goedereede hun eerste standplaats.
De predikantsborden laten een turbulent stuk kerkgeschiedenis zien: ds. Arend Romanus, verdacht van remonstrantse sympathieën, werd in 1618 verbannen. Een anoniem gemeentelid dichtte: „Hij was lasterlijk en geleerd. Ik hoop dat hij zich heeft bekeerd.”
Toen de haven dichtslibde en de handel uit Goedereede verdween, raakte het gebouw in verval en stortte in 1705 grotendeels in. Het vriendelijk ogende kerkje dat er nu staat, is gebouwd op de middeleeuwse muurresten, die op maaiveldhoogte nog altijd 1,35 meter dik zijn. Afgeknotte spitsbogen in de muur zijn een aanwijzing dat de oorspronkelijke kathedraal meters hoger is geweest.
Tussen het kerkje en de toren uit 1512 is nu een aanzienlijke ruimte die lange tijd in gebruik geweest is als begraafplaats. Negen zware stenen platen markeren de grafkelders. Rondom dit kerkhof zijn resten van de zware fundamenten van de kathedraal bewaard gebleven.
Vast aan het huidige kerkje staat de ”oude schole”. Het gebouwtje, dat onder meer in gebruik is geweest als schuur voor een metselaar, blijkt de authentieke sacristie van de kathedraal te zijn. Na de restauratie in 1983 is het in gebruik genomen als consistorie.
Het orgel in de kerk is een zeldzame De Koff. Voor de windvoorziening kan het orgel ook met spierkracht aangedreven worden. De originele voetpedalen voor de windvoorziening zijn nog volledig intact. Wel zo handig als de elektriciteit uitvalt.
Adres: Kerkpad 3, 3252 AW Goedereede.
Telefoon: 0187-7499009.
Website: hervormdegemeentegoedereede.nl.
Openingstijden: Van juni tot medio september zijn kerk en toren van 14.00 tot 16.30 uur geopend, behalve op zondag. Zaterdags zijn er tijdens de kunstdagen in de kerk inloopconcerten.
Extra activiteiten:
Beiaardconcert vanaf de toren van Goedereede, elke zaterdag van 16.00 tot 17.00 uur, uitsluitend in de vakantieperiode. Op hervormingsdag, 31 oktober, is er een speciale herdenking omdat het kerkje 300 jaar bestaat.
Dit is de negende aflevering in een twaalfdelige serie over het Jaar van het Religieus Erfgoed. Volgende maand: Noord-Brabant.
Wie een speciale band heeft met een kerkgebouw kan foto’s en tekst (max. 250 woorden) sturen naar erfgoed@refdag.nl. Inzendingen worden geplaatst op refdag.nl/religieuserfgoed.
