23-02-2012 09:47
| Janita van Hoeven-ten Voorde
AMSTERDAM – Nederland is –om met Paulus’ woorden te spreken– alleszins godsdienstig. Zo veel blijkt wel uit de tentoonstelling ”Religie NU. Spiritualiteit in Nederland” die donderdag aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam wordt geopend.
„Tjonge, ik wist niet dat dit zich allemaal in mijn eigen woonplaats afspeelt”, zegt Koen, tweedejaarsstudent rechten aan de VU, met enige verbazing in zijn stem. Hij bestudeert een foto van een boeddhistische groepering in Amsterdam die in kleurige kleding aan een rijk gedekte keukentafel mediteert tijdens het eten.
En inderdaad, op de fototentoonstelling ”Religie NU” krijgt de bezoeker een breed en verrassend overzicht van religie en spiritualiteit in Nederland. Christenen, joden, moslims, rozenkruisers, vrijmetselaars, boeddhisten, hindoes en sikhs komen in beeld. Ze zegenen, bidden, preken of voeren andere rituelen uit.
Voor de expositie fotografeerde de Rotterdamse mediakunstenaar Eddy Seesing zeventig voorgangers van geloofsgemeenschappen tijdens een voor hun groepering specifiek ritueel.
De portretten, die zich tegenover de studentenbalie in het hoofdgebouw bevinden, zijn niet gegroepeerd op religie. Alle godsdiensten en geloofsgenootschappen hangen kriskras door elkaar. Een rooms-katholieke pastoor met een hostie in zijn hand naast een in het wit geklede Haïtiaanse voodoopriesteres. De hervormde predikant ds. Margriet Gosker tijdens het bedienen van het avondmaal, naast een boeddhistische voorganger in oranje gewaad met een roze bloemenkrans om zijn hals die een stroperige substantie uitgiet over een altaar.
Van het christendom komt rijp en groen in beeld: de Johan Maasbach Wereldzending, de mormonen, de evangelische groepering House of Fellowship, pinkstergemeenten; maar ook traditionele geloofsgemeenschappen zoals hervormden, luthersen, Nederlands gereformeerden, gereformeerd vrijgemaakten, doopsgezinden en remonstranten.
Ook bevindelijk gereformeerde predikanten zijn te zien in de tentoonstelling, zij het beperkt. Ds. J. W. van Estrik, predikant van de hersteld hervormde gemeente in Voorschoten, is
geportretteerd op de kansel, naar het lijkt in het vuur van zijn preek. Een houten kerkorgel, idem doopvont en kerkbanken met Statenbijbels completeren het beeld.
Ds. J. Hoek, predikant van de hervormde gemeente (Gereformeerde Bond) in Harskamp, staat op het podium in een historische kerk met voor hem een lijkkist. Naast hem staan twee kinderen in zwart-witte kleding, achter hem een koortje in dezelfde kledij.
Het is jammer dat er geen uitleg wordt gegeven bij de rituelen. Wat te denken van een sjamanistische voorganger onder een eik bij Hall (Eerbeek) met een hertengewei op zijn hoofd? Een ouder echtpaar houdt hem twee baby’s voor, waarboven hij een soort bezwering lijkt uit te voeren.
Of een imam uit Rotterdam in een blauwe kinderkamer met Nijntjebehang met een baby in zijn armen? De informatie is overigens wel te vinden in een boek dat is verschenen bij de tentoonstelling (”Religie NU. Spiritualiteit in Nederland”, uitgeverij Thoth, Bussum, 34,50 euro).
Duidelijk wordt uit de expositie dat er de afgelopen decennia heel wat is veranderd op religieus gebied in Nederland. Bidden heeft plaatsgemaakt voor mediteren, de kerk voor de vrije natuur of de huiskamer. Ook is er al jaren sprake van een spirituele opleving. Het sjamanisme, de graalbeweging, zen, neoadvaita, de auakers: je kunt het zo gek niet bedenken of er zijn aanhangers van te vinden.
Een Mexicaanse student die rechten studeert aan de VU is onder de indruk van de tentoonstelling. „De foto’s zijn prachtig. Ik heb zelf een rooms-katholieke opvoeding gehad, maar ben breed geïnteresseerd in religie. Deze tentoonstelling geeft een mooi inkijkje in de Nederlandse maatschappij.”
Zahra, student rechten en zelf moslim, is eveneens positief. „Een dergelijke expositie geeft inzicht in elkaars gebruiken en rituelen. Dat bevordert de tolerantie in de samenleving.”
Volgens curator Hendriekje Bosma zoekt de tentoonstelling naar wat religies met elkaar verbindt. „Het zou mooi zijn als geloofsgemeenschappen elkaar kunnen inspireren met behoud van hun eigen identiteit.”
De tentoonstelling ”Religie NU”, die donderdagmiddag wordt geopend door Wim Janse, decaan van de faculteit der godgeleerdheid en conrector van de VU, is tot en met 18 april te bezichtigen. De expositie was eerder te zien in de Kunsthal Rotterdam.
