27-04-2009 07:46
| gewijzigd 27-04-2009 11:42
| Wim van Egdom en Maarten Stolk
LUNTEREN – Als de 153 synodeleden van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) tijdens de driedaagse vergadering vorige week iets duidelijk hebben gemaakt, dan is het wel dat ze inspraak willen hebben in het beleid.
Het deed oud-minister C. Veerman, toch wel wat gewend in de politiek, soms letterlijk de wenkbrauwen fronsen. De 153 protestantse synodeleden weigerden tijdens de vergaderdriedaagse, die donderdag begon, lijdelijk toe te kijken hoe het synodebestuur het schip der kerk stuurt. Grote koerswijzigingen eisten ze niet, maar soms achtten ze een fikse correctie noodzakelijk.
Dat begon donderdagmorgen al toen de generale synode achter gesloten deuren in de persoon van ds. P. Verhoeff zélf een kandidaat-preses naar voren schoof en die vervolgens ook koos. Natuurlijk zei het moderamen die keus volledig te accepteren. Maar ondertussen was de door het synodebestuur gekandideerde ds. M. E. G. de Zeeuw uit Zierikzee níét gekozen.
Ds. Verhoeff nam donderdagmiddag de voorzittershamer over van ds. G. de Fijter. Ondanks zijn ontspannen manier van leidinggeven aan de vergadering kon hij niet voorkomen dat de bespreking van het beleidsplan van de Dienstenorganisatie –de ambtenaren van de kerk, die werken op het hoofdkantoor in Utrecht– flink uitliep. Vooral toen het over de huisvesting ging en dus over geld, spitsten de synodeleden hun oren.
De angst zit er sinds het mislukken van het nieuwe ledenregistratiesysteem Numeri goed in. De voorzitter van het bestuur van de Dienstenorganisatie, ir. G. J. Kramer, nam het ”N-woord” zelfs in de mond toen hij door de synode verplicht dreigde te worden om in de komende novembervergadering van de synode met een huisvestingsanalyse te komen. Als dat moest, dreigde hij, dan zou het wel weer eens net zo kunnen gaan als met Numeri, omdat er nog te veel onduidelijk is om binnen zo korte tijd met een goede analyse te kunnen komen. Zijn dreigement had succes: de motie sneuvelde.
Vrijdag stond de bespreking van het nieuwste rapport van de commissie-Veerman op de agenda. Hoewel daar al ongeveer een hele vergaderdag voor uitgetrokken was, vonden de synodeleden dat niet genoeg. Toen het synodebestuur vrijdagmiddag tot besluitvorming wilde komen, zetten de synodeleden zich schrap. Te veel vragen waren niet beantwoord, te veel zaken nog onduidelijk. Ouderling S. Hiebsch van de commissie van rapport zei zelfs „verbijsterd” te zijn over deze handelwijze. Zo kon er niet gestemd worden. Het moderamen boog en oud-minister Veerman moest op onderdelen opnieuw tekst en uitleg geven.
Ondertussen had het synodebestuur al tal van wijzigingen doorgevoerd in het uiteindelijke besluitvoorstel. Zo wilde de commissie-Veerman de bijdrage per belijdend lid aan de solidariteitskas verhogen van 5 naar 10 euro. In het uiteindelijke besluit werd een verhoging tot 7,50 euro voorgesteld. Met de mogelijkheid later, zonodig, alsnog te besluiten tot een verdere verhoging.
Maar de synode kleedde het rapport-Veerman op meer onderdelen flink uit. Sommige amendementen of moties kregen brede steun in de kerkvergadering. Hierdoor werd het synodebestuur gedwongen hele passages van het oorspronkelijke voorstel, bijvoorbeeld over de loopbaanontwikkeling van predikanten, te schrappen. Wel werd in principe besloten dat kerkelijk werkers met een hbo-opleiding, na bijscholing en na beoordeling door een toelatingscommissie, predikant kunnen worden. Dit tot teleurstelling van synodeleden die vrezen dat hiermee, buiten de universiteit om, een sluiproute naar de kansel is geopend.
Eén agendapunt, dat vrijdagavond besproken had moeten worden, is doorgeschoven naar de vergadering van november. Het gaat om een brief die het moderamen aan alle gemeenten wil schrijven over (homo)seksualiteit. Deze brief is een uitvloeisel van het Gravamen-De Ronde. Dat gravamen –een bezwaarschrift tegen een onderdeel van het belijden van de kerk– richtte zich tegen ordinantie 5.4 in de kerkorde. In dit artikel wordt het mogelijk gemaakt dat gemeenten niet-huwelijkse relaties inzegenen. Dit gravamen werd vorig jaar afgewezen. Omdat het synodebestuur wel het gesprek over dit onderwerp gaande wil houden, was er het voorstel dat het moderamen de komende tijd een brief over (homo)seksualiteit aan de gemeenten zou schrijven.
Het feit dat vanuit de synode al een tegenvoorstel en twee amendementen werden ingediend, zónder dat de inhoud van de brief van het synodebestuur bekend is en zónder dat het onderwerp besproken is, maakt wel duidelijk dat de synode steeds nadrukkelijker mee wil kijken in de stuurhut van de kerk. Of dat de bestuurbaarheid van het schip ten goede komt, is de vraag.
refdag.nl/pknsynode2009.k
