14-03-2008 12:43
| gewijzigd 14-03-2008 14:02
| Van een medewerker
EDE - „In het denken van Calvijn over het gebed spelen Gods beloften een centrale rol. Bidden met of zonder belofte maakt het verschil uit tussen zekerheid en onzekerheid ten aanzien van de verhoring.”
Dat zei dr. M. van Campen, hervormd predikant te Zwartebroek, donderdag tijdens een studieavond over Calvijn in Ede. De bijeenkomst was de tweede in een reeks van zeven over de hervormer van Genève, georganiseerd door de Theologische Hogeschool van de Gereformeerde Bond in samenwerking met het Instituut voor Gemeenteopbouw en Theologie (IGT).
De lezing van dr. Van Campen stond in het teken van Calvijn en het gebed. „De waarde van het bidden hangt niet af van onze beleving”, zei de predikant. „De verhoring van het gebed is niet verankerd in ons goede gevoel tijdens het bidden. De pleitgrond voor ons bidden ligt in wat God beloofd heeft.”
Dr. Van Campen gaf aan dat iedereen onvoorwaardelijk op Gods beloften mag pleiten. „Bij Calvijn zijn de beloften niet omringd door voorwaarden waaraan mensen moeten voldoen.”
De predikant vindt dat uitspraken van Calvijn uit zijn verband worden gelicht als men stelt dat de beloften bij Calvijn een dubbele bodem hebben; namelijk dat die alleen voor de uitverkoren zouden gelden. „Ieder beroep dat sommigen denken te kunnen doen op een voorwaardelijke belofteprediking bij Calvijn, is onterecht. De gereformeerde gezindte kan van hem nog heel wat leren als het gaat om het belijden van het Vaderschap van God en het pleiten op Gods beloften”, aldus de predikant. Hij voegde hieraan toe dat men in de afgrond tuimelt als men spreekt over een uitverkiezing zonder Christus.
Formuliergebeden
Dr. Van Campen constateerde dat het langste hoofdstuk van Calvijns hoofdwerk, de Institutie, over het gebed gaat. Het gaat daarin niet om dogmatische uiteenzettingen over het gebed, maar om levend gebedsonderwijs dat aanspoort tot verdieping van de omgang met God. De hervormer reikt allerlei adviezen en hulpmiddelen aan om het gebedsleven van christenen te stimuleren en te inspireren. Veel van het gebedsonderwijs is afkomstig van Martin Bucer, de „vergeten” reformator van Straatsburg, dat Calvijn op zijn eigen manier heeft verwerkt.
Opvallend is dat Calvijn voorstander was van gezongen gebeden en formuliergebeden. Dr. Van Campen: „Calvijn legt enige voorkeur aan de dag voor vaste gebeden. De reformator hechtte aan een goede stijl en een zorgvuldige formulering. Niet iedere prediker is daartoe in staat. Dan is hij geholpen met bestaande gebeden, waarvan hij gebruik kan maken. Bovendien kunnen formuliergebeden een samenbindende functie in een bepaalde kerk vervullen. Wanneer in de diverse gemeenten dezelfde gebeden worden uitgesproken, geeft dat een besef van saamhorigheid en voorkomt men tegelijkertijd dat allerlei nieuwigheden ingang zullen vinden.”
Tijdens zijn lessen aan de studenten begon Calvijn steevast met hetzelfde openingsbed: „De Heere geve dat het bezig zijn met de geheimenissen van Zijn Goddelijke wijsheid onze vroomheid waarachtig zal bevorderen, tot Zijn eer en tot onze opbouw, amen.”
Calvijns gebedsleven
Er zijn weinig getuigenissen over Calvijns eigen gebedsleven. Hij was veel te bang om zelf op de voorgrond te treden als hij daarover zou berichten. Soms lichtte hij een tipje van de sluier op, bijvoorbeeld in een brief aan Farel over de dood van zijn vrouw Idelette. „Toen ze merkte dat het spreken onmogelijk werd, fluisterde ze: „Bidden, bidden, bidt allen voor mij!” Juist toen kwam ik weer thuis. Ze kon geen woord meer spreken, maar haar gezicht toonde de ontroering van haar hart. Ik sprak enkele woorden tot haar van de genade van Christus, de hoop des eeuwigen levens, de pelgrimstent van dit leven en de thuiskomst, daarna nam ik mijn toevlucht tot het gebed.”
De laatste dagen van zijn leven bracht de Geneefse reformator, aldus dr. Van Campen, door met voortdurend gebed, onder andere uit Psalm 39: „Ik zwijg Heere, ik doe mijn mond niet open, want Gij hebt het gedaan.”
Klik hier voor de lezing.
