Het document van de Deense kerk is opgesteld door de leden van de kerkelijke commissie die zich bezighoudt met de ontmoeting met andersgelovigen. De opstellers stellen dat vrijheid van meningsuiting en vrijheid van religie een democratische verworvenheid is. Ook geven zij aan dat respect voor het individu („wat wij hebben geleerd uit het Evangelie”) een van de basiswaarden is in de Deense samenleving. Deze twee hoeven elkaar niet uit te sluiten, aldus de commissieleden. „Het respecteren van iemands individuele waardigheid is de voorwaarde voor vrijheid van meningsuiting.” De commissieleden benadrukken dat het beledigen van andermans geloof, slechts om te provoceren, geen enkel doel dient.
Omdat de opstellers vinden dat er veel onduidelijkheid bestaat over de relatie tussen respect en vrijheid van meningsuiting wil de commissie van de lutherse staatskerk een dialoog hierover op gang brengen. Om het gesprek te stimuleren, roepen de opstellers van de verklaring een forum in het leven waar religieuze leiders over de kwestie kunnen debatteren.
Ook in andere Europese landen mengen de kerken zich in het debat. De synodevoorzitter van de Evangelische Kerk in Duitsland (EKD), ds. W. Huber, roept in een verklaring op de rust te bewaren. Hij heeft respect voor mensen die zich in hun religieuze overtuiging gekwetst voelen. Wel benadrukt ds. Huber dat moslims zich niet moeten laten gebruiken voor een antiwesterse campagne. Aan cartoonisten vraagt hij zorgvuldig en respectvol om te gaan met het thema religie.
Kerkelijke leiders in Noorwegen roepen samen met islamitische bestuurders christenen en moslims wereldwijd op zich te beheersen en het conflict op een vreedzame manier door middel van een dialoog op te lossen. Ook zij stellen dat de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid een groot goed zijn.
Het Vaticaan heeft in een verklaring de publicatie van de karikaturen van de profeet Mohammed in de westerse pers veroordeeld. Ook sprak het zich uit tegen de gewelddadige reacties in de moslimwereld.
In een niet ondertekend communiqué verklaart de Heilige Stoel verder dat „de vrijheid van meningsuiting, vastgelegd in de Verklaring van de Mensenrechten, niet het recht om religieuze gevoelens van gelovigen te beledigen mag insluiten. Dat principe geldt voor iedere godsdienst. Vreedzaam samenleven is niet mogelijk zonder een klimaat van wederzijds respect.”
Over de spotprenten zelf zegt het Vaticaan: „Deze vormen van verbitterde kritiek of het belachelijk maken van anderen, wijzen op een gebrek aan menselijke sensitiviteit en kunnen in sommige gevallen worden tot een onaanvaardbare provocatie.”
Het Vaticaan vindt echter tegelijkertijd dat een regering niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor wat de media doen. „Maar de overheid zou uiteindelijk wel mogen en moeten ingrijpen volgens de principes van de nationale wetgeving.” Gewelddadige reacties op beledigingen zijn volgens het Vaticaan even fout. „Daadwerkelijke of verbale onverdraagzaamheid -waar het ook vandaan komt- als actie of reactie, vormt altijd een ernstige bedreiging van de vrede.”
De Nederlandse Raad van Kerken, die dinsdag nog meldde „niets te gaan doen” in de cartoonaffaire, buigt zich woensdag alsnog over de kwestie.
