06-03-2008 12:19
| Eunice Hoekman-van Stuijvenberg
De Stichting 2008 Jaar van het Religieus Erfgoed lanceerde woensdag in de Pauluskerk in Oegstgeest een prijsvraag. Drie eigenaren van kerkgebouwen die voor 1 november een doordacht idee voor her- of nevenbestemming aanleveren, maken kans op een bedrag van in totaal 180.000 euro om hun plannen te realiseren. De toekomst van honderden kerken en kloosters in Nederland staat op het spel. Hoeveel het er precies zijn, weet de stichting nog niet. Op dit moment is er een onderzoek gaande om dat in kaart te brengen. Het rapport wordt op 11 december aangeboden aan minister Plasterk.
Om het erfgoed te behouden, stimuleert de stichting her- of nevengebruik van kerkgebouwen. Waar is dit onderwerp mooier te illustreren dan in de Pauluskerk in Oegstgeest, waar de aftrap van de prijsvraag plaatshad? Op woensdagmiddag hupsen meisjes van de balletschool op spitzen de kerkzaal rond. Ze oefenen hun danspassen tegenover grote spiegels onder de glas-in-loodramen. Op de verende dansvloer verzamelen zich op zondag leden van een volle-Evangeliegemeente. Verder maken een muziekschool, een fysiotherapeut, een yogagroep en een bewegingsclub gebruik van het pand.
Bij de perspresentatie in de kerk is een lid van de bewegingsclub aanwezig. Ze vertelt dat de groep onlangs enkele van de dertig deelnemers kwijtraakte. Zij wilden niet bewegen in een kerkgebouw. Omdat zij hun activiteiten niet konden rijmen met de oorspronkelijke functie van een kerkgebouw of uit antipathie? „Misschien dat laatste, ja. Maar ik word er juist door geïnspireerd.”
Ook Leiden is een voorbeeld van de manier waarop kerken een andere bestemming kunnen krijgen. Directeur A. L. Boon van de Stichting Pieterskerk moet zijn stem verheffen om boven het gehamer en geschreeuw van standbouwers uit te komen. Zij tuigen de oudste kerk van Leiden op voor het aankomende Studiefestival. Het gebouw verwelkomt geen kerkgangers meer, wel „iedereen die iets te vieren heeft.”
Whiskybeurs
De kerk vormt het decor van onder meer de Whiskybeurs, verschillende boekenbeurzen, feesten, congressen, antiekmarkten, promoties en examens van de universiteit waarmee de kerk een nauwe band heeft. Boon: „Tot dusver hoorde je vaak: „Mijn vader is hier gedoopt”, of „Ik ben hier getrouwd.” Straks zullen mensen zeggen dat ze hier examen hebben gedaan of een baantje hadden in de catering.”
De grens ligt voor Boon bij een verzoek van Jomanda om de Pieterskerk te mogen gebruiken. Maar ook de organisatie van de Wereldaidsdag mocht het podium van de Pieterskerk niet op na een relletje over een te houden wedstrijd met condooms. „Wij willen niet worden gebruikt om te choqueren.”
Werner Weijkamp van 2008 Jaar van het Religieus Erfgoed zegt een whiskyfestival in een kerk „over het randje” te vinden en „te weinig in overeenstemming met het oorspronkelijke karakter, met eredienst en gebed.” Het lijkt hem verder algemeen geaccepteerd dat bijvoorbeeld een disco in een kerk „niet echt wenselijk is.”
Toch spreekt Erika Happe van het VSBfonds, initiator van de prijsvraag, de verwachting uit dat er wellicht „een tweede Paradiso” uit de wedstrijd rolt. Deze zogenoemde ”poptempel” in Amsterdam was tot 1966 een kerk.
De voormalige christelijke gereformeerde Opstandingskerk in Leiden is een bouwput. Voor de ingang ligt een hoop stenen. Bouwvakkers roken een shagje. Wat nog het meest in het oog springt, is een spandoek aan de gevel, net onder de naam van de kerk. ”Sportcity. Binnenkort open. De gezelligste club om fit te worden”. Het is de bedoeling dat de sportschool op 1 april opengaat. Ook de Lokhorstkerk en de Hooglandse kerk in Leiden kregen nevenbestemmingen.
Tijdens de slotmanifestatie van het Jaar van het Religieus Erfgoed, op 11 december in Middelburg, worden de drie winnaars van de wedstrijd bekendgemaakt.
