13-02-2009 11:34
| A. de Heer
LEUSDEN – Halverwege het gesprek pakt hij Calvijns brief ”Aan de lezer” erbij, leest eruit voor. Het document is opgenomen voor in de herziene uitgave van de Bijbelvertaling van Olivetanus, uit 1546. Dr. W. de Greef: „Hoe Calvijn over de Schrift spreekt, is zó mooi, zó puur. Het is eigenlijk één lofzang op de betekenis van de Bijbel.”
De Bijbel, zo houdt de reformator de lezer voor, is „het belangrijkste en het kostbaarste goed dat wij in deze wereld hebben. Zij is de sleutel die ons toegang geeft tot het koninkrijk van God, opdat we zouden weten welke God we moeten aanbidden en waartoe Hij ons roept. Zij is de spiegel waarin we het aangezicht van God zien om ons te veranderen tot zijn heerlijkheid. Zij is de koninklijke scepter waardoor Hij ons leidt als zijn volk, en de staf die Hij ons geeft als een teken dat Hij onze herder wil zijn. Zij is het instrument van zijn verbond dat Hij met ons gemaakt heeft.”
Het citaat uit Calvijns brief is ook te vinden in het lees- en gespreksboek ”Calvijn na 500 jaar”, dat vanmiddag –na een bijeenkomst in het kerkje aan de zee– op een Urker kotter werd gepresenteerd. Dat gebeurde in het bijzijn van onder andere het moderamen van de Protestantse Kerk in Nederland, onder wiens auspiciën de uitgave (Boekencentrum, 300 blz.) verschijnt.
Dat laatste is toch wel opmerkelijk, zegt dr. De Greef, hervormd emeritus predikant in Leusden, die samen met dr. M. van Campen uit Zwartebroek de redactie van het boek vormde. „Dit is voor zover ik weet de enige Calvijnbundel die dit jaar onder auspiciën van een kerk verschijnt.” In Nederland althans. „In Zwitserland zag onder verantwoordelijkheid van de Schweizerischer Evangelischer Kirchenbund een vergelijkbare uitgave het licht, waarvoor ik ook een bijdrage mocht schrijven.”
”Calvijn na 500 jaar” bevat zeventien bijdragen van auteurs uit de breedte van de Protestantse Kerk. Dr. De Greef: „We hebben hen gevraagd zó te schrijven dat Calvijn zelf dichter bij de lezer komt te staan.”
Dr. Van Campen: „We richten ons vooral op het gewone gemeentelid. Het is niet alleen een leesboek geworden. Aan het eind van elk hoofdstuk zijn gespreksvragen opgenomen.”
Dr. De Greef: „We hebben de scribenten ook verzocht zich te laten leiden door iets wat Calvijn zelf over het onderwerp geschreven of gezegd heeft. En dat heeft interessante dingen opgeleverd. Dr. W. H. Th. Moehn bijvoorbeeld citeert in zijn artikel ”Calvijn en de prediking” uitvoerig uit twee preken van Calvijn over Paulus’ eerste brief aan Timotheüs. Dr. F. G. M. Broeyer gaat in zijn bijdrage over ”Calvijn en de kerk” uitvoerig in op Calvijns geschrift uit 1543 waarin hij keizer Karel V en de Duitse vorsten aanspoort mee te werken aan de hervorming van de kerk.”
Dr. Van Campen: „Zelf ga ik in mijn hoofdstuk over Calvijn en de Joden in op de vraag of Calvijn ooit Joden heeft ontmoet. Hij suggereert dat wel, in zijn commentaar op het Bijbelboek Daniël. In dat verband noem ik een geschrift van Calvijn uit ca. 1563, dat een authentieke discussie met een eigentijdse Jood lijkt weer te geven, in 23 vragen en antwoorden. Heel opmerkelijk: dit werkje blijkt ook in het Nederlands vertaald te zijn. Het is, zonder Calvijn als auteur te noemen, opgenomen in de ”Synagoga Judaica” van J. Buxtorf de Oudere, waarvan in 1650 de eerste Nederlandse vertaling verscheen. Er zouden er nog minstens twee volgen, wat erop duidt dat het geschrift enige receptie heeft gehad in Nederland.”
Het is een echt Calvijns traktaat, aldus de predikant uit Zwartebroek, „maar dan onder de titel ”Reedenstrijdt, of Geloofskamp, tusschen een Jood en een Christen”. Zo’n vondst vind ik prachtig.”
De thema’s die in de bundel aan de orde komen, zijn „stuk voor stuk onderwerpen die momenteel in onze kerk in bespreking zijn”, schrijft synodepreses ds. G. de Fijter in zijn woord vooraf. „En dat op wetenschappelijk verantwoorde wijze.”
