UTRECHT - „Calvijn noemt het aardse leven van een christen een leven in ballingschap, juist omdat de hemel zijn vaderland is. De christen komt vaak in verleiding om zijn vreemdelingschap te vergeten. Maar God is volgens Calvijn dan zo goed dat Hij kruis en tegenspoed gebruikt om ons eraan te herinneren dat het hier beneden niet is.”
Dat zei dr. W. van Vlastuin dinsdag in een lezing voor de gereformeerde theologenvereniging Voetius. De hersteld hervormde predikant in Katwijk en universitair docent aan de Vrije Universiteit sprak over het thema ”Het christelijke leven bij Calvijn”.
„Calvijn schildert het leven op aarde in donkere kleuren”, aldus dr. Van Vlastuin: „Het leven is onrustig, verward en „op talloze manieren ongelukkig.” De christen moet „hijgen en zuchten” naar een zo spoedig mogelijk einde: de doodsverachting van sommige filosofen kan voor gelovigen een beschamend voorbeeld zijn.”
Calvijns negatieve waardering van het aardse leven moet in zijn context worden geplaatst. Het is belangrijk te zien dat Calvijn niet zozeer het aardse leven zelf veracht, maar alleen in vergelijking met het eeuwige leven. „De ascese vindt Calvijn te streng: niet alles hoeft nuttig te zijn. Er is ook plaats voor genot en spel.”
De positie van Calvijn kan met een beeld verduidelijkt worden: Christus is de hemelse Bruidegom. De aardse gaven zijn sieraden die de Bruidegom aan Zijn bruid op aarde geeft. „Als de bruid haar liefde nu richt op de sieraden en niet op de Bruidegom, gaat het mis. Maar als de bruid de sieraden bewondert als gaven van de Bruidegom, krijgen ze een bijzondere dimensie”, Aldus dr. Van Vlastuin.
Calvijns visie heeft verzet opgeroepen. Onder andere A. A. van Ruler wilde af van de relativering van het aardse leven. „Volgens Van Ruler moeten we de schepping niet te veel losmaken van God Zelf. Alsof God te hebben zou zijn zonder Zijn schepping. Juist in het ten volle genieten van de aarde genieten we ook God. Een kanttekening hierbij is dat het zo wel moeilijk wordt om niet in voorspoed hedonistisch te worden, en in tegenspoed cynisch.”
Christologisch
De verachting van de tegenwoordige wereld staat bij Calvijn in nog een ander licht: „De hoofdstukken over de verachting van de wereld staan in het derde boek van de Institutie. Dat betekent dat het gaat om de manier waarop het leven vanuit de gemeenschap met Christus gestalte krijgt door de Heilige Geest”, zo zei de hersteld hervormde predikant.
Vanuit de nieuwe positie in Christus kan de christen het lijden en de ellende dragen. „Aan de gemeenschap met Zijn kruis ontleent hij kracht. Calvijn kan zeggen dat gelovigen zelfs „makkelijk staande blijven.” „Al wankelt de ganse wereld, onze zaligheid staat rotsvast in het eeuwig Koninkrijk van Christus.”” Toch wordt een christen geen stoïcijn, alsof het lijden hem niet meer zou raken. „Door de Heilige Geest zijn de gelovigen juist gevoelig voor het lijden.”
Ten slotte heeft de verachting van het aardse leven een positief-pedagogische betekenis. „Calvijn schrijft dat God in Zijn goedheid soms „maakt dat gelovigen door de boosheid van hun vrouwen gekweld worden”, om hen te herinneren aan de betrekkelijkheid van het leven. Door het aardse kruis wordt het hemelse huis meer werkelijkheid.”
