APELDOORN – Goede Vrijdag wordt in Europa op zeer verschillende wijze doorgebracht. Terwijl in Duitsland alle winkels dicht zijn en er zelfs een rijverbod voor vrachtverkeer geldt, gaat het leven in landen als Frankrijk en België gewoon door. In zes Zwitserse kantons geldt nog altijd de regel dat er op Goede Vrijdag niet gedanst mag worden.
Over het algemeen heeft Goede Vrijdag in overwegend protestantse landen een gewijder karakter dan in de rooms-katholieke Europese naties. In landen met grote groepen protestanten, zoals de Scandinavische landen, Duitsland en Groot-Brittannië, is Goede Vrijdag een officiële feestdag. In ieder geval zijn de overheidsinstellingen dicht, maar ook veel winkels houden de deuren gesloten. In rooms-katholieke landen als Frankrijk, Oostenrijk en België is dat nooit de gewoonte geweest.
Voor de protestanten in Duitsland geldt Goede Vrijdag (Karfreitag, van het oud-Duitse ”chara”, rouw) als een van de belangrijkste feesten van het jaar. In de ochtend gaan Duitse protestantse families gezamenlijk naar de kerk, waarna de rest van de dag ook bij elkaar wordt doorgebracht. Ook in de Franse Elzas, die lange tijd bij Duitsland hoorde, is dit gebruik nog in zwang. Mensen die vrijwel nooit naar de kerk gaan, proberen de dienst op Goede Vrijdag in ieder geval wel mee te maken: de ‘Goede Vrijdagchristenen’.
In de Scandinavische landen is de traditionele invulling er een van stilte en rust. Ook hier zijn veel winkels dicht en ligt het openbaar vervoer stil. Traditionele protestanten kleden zich vanwege het lijden en sterven van Christus in het zwart.
In de protestantse kantons van Zwitserland ligt het accent eveneens op ingetogenheid. In zes kantons (Appenzellerland, Uri, Basel-Landschaft, Solothurn, Obwald en Schaffhouse) is het al vijf eeuwen de regel dat er op Goede Vrijdag niet gedanst mag worden. In Appenzellerland geldt de restrictie ook nog voor stille zaterdag. Vorige maand besloot het kanton Luzern overigens de regel af te schaffen. Luzern had zich sinds 1428 aan de regel gehouden, maar het parlement van de overwegend rooms-katholieke regio heeft de traditie nu met een uiterst krappe meerderheid van 51 tegen 50 laten vallen.
In rooms-katholieke landen wordt Goede Vrijdag met meer uitbundigheid doorgebracht. In Spanje, Portugal en Italië zijn er de traditionele processies, die soms gepaard gaan met veel theater, muziek, bloemen en emotionele betrokkenheid van de omstanders. Vaak hebben landen een specifieke traditie rond de processies. Op Sicilië spelen rouwende vrouwen een prominente rol in de herdenkingen. De eigenlijke processie wordt gevolgd door een optocht van wenende vrouwen.
In Spanje en Portugal geldt Goede Vrijdag overigens wel als een officiële feestdag. In Oostbloklanden (Polen, Roemenië, Litouwen et cetera) heeft de dag vanwege het communistische verleden geen officieel karakter. In België houden de banken zaterdag de deuren gesloten, maar zijn de meeste winkels gewoon open.
De rooms-katholieken in Frankijk en Duitsland laten Goede Vrijdag niet ongemerkt voorbijgaan, maar ze leggen meer nadruk op Pasen. Wat de Goede Vrijdagdienst voor de protestantse Duitser is, is de paasdienst voor zijn roomse landgenoot.
De overwegend Oosters-orthodoxe Europese landen, zoals Griekenland, Rusland, Cyprus en Macedonië, houden de juliaanse kalender aan en vieren deze vrijdag dus geen Goede Vrijdag. Zij herdenken het lijden en de kruisdood van Christus in de week voorafgaand aan het orthodox Paasfeest, dat dit jaar op 19 en 20 april valt.
