03-01-2007 09:50
| H. Lems
AMBON-STAD - De theologische bibliotheek op Ambon ging in 2004 in vlammen op. Bij het geweld tussen moslims en christenen ging het hart van het christelijk universitair onderwijs van de Protestantse Molukse Kerk (GPM) teloor. Inmiddels is de universiteit slechts gedeeltelijk hersteld. Maar de bibliotheek wordt al geleidelijk aan weer opgebouwd.
Het geweld op Ambon tussen moslims en christenen begon in 1999. De lezingen van de gebeurtenissen verschillen van kamp tot kamp. Maar duidelijk is intussen wel geworden dat politieke en militaire belangen op Java dankbaar misbruik hebben gemaakt van de religieuze verschillen. Anders is het niet te verklaren dat twee bevolkingsgroepen die eeuwenlang vreedzaam hebben samengeleefd, ook al verschilden zij wat godsdienst en geloof betreft, plotseling elkaar naar het leven stonden.
Ds. Victor Untailawan, algemeen secretaris van de synode van de GPM, maakt een treurige balans op: 5000 doden. En onnoemelijk veel leed. „De Ambonezen willen maar één ding: de onruststokers van buiten het eiland moeten verdwijnen. Wil verzoening op Ambon een redelijke kans krijgen, dan moeten politie en leger doen wat ze behoren te doen: neutraal wet, orde en rust handhaven.”
Oudste papieren
De theologische faculteit is de kern van de christelijke universiteit. Ze heeft de oudste papieren. Al decennia leidt zij predikanten van de Protestantse Molukse Kerk op. En daarvoor is een goede bibliotheek onontbeerlijk. De oude theologische bibliotheek had een van de belangwekkendste bibliotheekcollecties in de Indonesische archipel.
Bij de gevechten die in 1999 uitbraken, vielen veel doden. Dat trok wereldwijd media-aandacht. Er ontstond ook veel materiële schade aan huizen en gebouwen. In deze eerste golf van geweld slaagde men van moslimzijde er uiteindelijk in de campus aan te vallen. Gedeeltelijk werd deze verwoest. De schade kon nog wel beperkt worden: een deel van de campus bleef gespaard.
Gezien de grote spanningen en de mogelijkheid van herhaling werd de collectie ver achter de linies in veiligheid gebracht. Ruim drie jaar later was de situatie weer meer ontspannen: de colleges werden in noodgebouwen hervat en het bibliotheekbezit werd teruggebracht.
Het ging goed, tot 25 april 2004. Bij een nieuwe opleving van geweld werd de resterende campus doelwit van een bewuste aanval. Het resultaat was een compleet verwoeste campus. Alleen karkassen van de gebouwen stonden als macabere getuigen van het verleden nog overeind. Het was meteen ook het trieste einde van de bibliotheek en haar collectie.
Doorstart
De christelijke universiteit op Ambon was wel geraakt, maar niet gebroken. Vrijwel direct werd een doorstart gemaakt. Voorlopig op een veiliger locatie. Op de campus herrees een gerenoveerd gebouw met twee verdiepingen.
De bibliotheek is voorlopig in de oude staatsdrukkerij ondergebracht. Die situatie is verre van ideaal, maar het gaat uiteindelijk om de inhoud: de boeken. De eerste instanties die te hulp schoten, waren Indonesische theologische instituten. De theologische hogescholen van Jakarta, Yogyakarta, Surabaya en Salatiga op Java stonden uit eigen collectie boeken af. Ook de christelijke uitgeverij Gunung Mulia in Jakarta hielp.
Kort daarop kwam er buitenlandse hulp uit Australië en hulp van Nederlanders met Indonesische werkervaring. Nederland creëerde een aparte stichting Bibliotheekontwikkeling Indonesië (Library Development Indonesia, LDI), om de hulp aan de bibliotheek in Ambon te coördineren en later ook andere Indonesische bibliotheken te helpen.
Honderden boeken hebben intussen hun weg naar Ambon gevonden. Boeken uit de collectie van het Hendrik Kraemer Instituut. Maar ook boeken die bij Nederlandse antiquariaten tegen gereduceerd tarief aangekocht werden. Particulieren in binnen- en buitenland sturen ook boeken. Onder anderen prof. dr. Zuurmond schonk waardevolle boeken en tijdschriften op zijn vakgebied van Bijbelse theologie en exegese. In haar korte bestaan kon LDI al meer dan 1500 boeken zenden.
Zo wordt de bibliotheek stukje bij beetje, boek voor boek, weer opgebouwd. Het wordt nooit meer dezelfde waardevolle collectie als voorheen. Maar het doel, een bruikbare en goed voorziene theologische bibliotheek op Ambon tot stand brengen, zal met vereende krachten bereikt worden.
Rondleiding
Ds. Alexander Relmasira leidt bezoekers in de tijdelijke bibliotheek rond. Hij wijst een voor een de boeken aan, noemt van elk boek de herkomst. „Dat boek komt uit Salatiga, deze boeken uit Jakarta. En die hele stelling is van de christelijke uitgeverij in Jakarta.”
Veruit de meeste boeken komen uit Nederland. Daar zitten veel waardevolle historische werken bij, maar ook basismateriaal over de bestudering van het Oude en het Nieuwe Testament. Er zijn naslagwerken en concordanties. De collectie-Zuurmond en de boeken uit de collectie van islamoloog ds. Cees Bouma nemen een aparte plaats in.
Veel is reeds gedaan. Maar de collectie is nog lang niet compleet. Veel titels ontbreken nog. De stichting LDI in Nederland weet wat haar te doen staat.
