Een weerwoord in het Darwinjaar

Als er één onderzoeker is geweest die het westerse denken fundamenteel heeft beïnvloed, is het Charles Darwin (1809-1882), schrijft de Amersfoortse predikant in het jongste nummer van De Saambinder, het orgaan van de Gereformeerde Gemeenten. Het „evolutionair denken” waarvoor Darwin de grondslag legde, heeft zich namelijk niet beperkt tot de biologie en de geologie.

Ds. Visscher verwijst in dat verband naar het in 2006 verschenen boek van de Nijmeegse filosoof Chris Buskes, ”Evolutionair Denken - De invloed van Darwin op ons wereldbeeld”, dat vorig jaar werd bekroond met de Socrates wisselbeker „voor het meest prikkelende filosofieboek van 2006.”

Een leerzaam én onthullend boek, aldus ds. Visscher. „Er is vrijwel geen terrein van het leven dat niet door de evolutiegedachte wordt beïnvloed”, concludeert hij. „Voor mij was dat een schokkend en verhelderend inzicht. Schokkend omdat ik eigenlijk niet wist wat moraal en evolutie met elkaar te maken hebben. Verhelderend omdat ik na lezing van dit boek eigenlijk voor het eerst goed in de gaten kreeg waarom een maatschappelijke discussie over zoiets als embryoselectie alles te maken heeft met de leer van Darwin.”

Strijd der geesten
De evolutietheorie grijpt diep in in het hedendaagse maatschappelijk klimaat, stelt ds. Visscher vast. „Het huidige euthanasiedebat is slechts verklaarbaar als we weten wat de evolutietheorie voor invloed heeft op het wereldbeeld van mensen. Heel veel moderne maatschappelijke normen, waarden, gedachten en uitgangspunten hebben hun diepste wortels in deze theorie.”

Het zal heel wat moeite kosten om daar in het komende Darwinjaar „iets wat hout snijdt” tegenin te brengen, schrijft hij dan. „Laten we hopen dat er overtuigde christenwetenschappers zijn, die met kennis van zaken en in gebondenheid aan de Bijbel een weerwoord hebben. Dat is belangrijk in de strijd der geesten die gaande is.”

Zijn die wetenschappers er?
„Jawel, zeker in Amerika. Ik heb hier op mijn bureau net een boekje liggen van Richard Weikart, ”Van Darwin tot Hitler”. Uiterst leerzaam. Wat Hitler bedacht heeft, is niets anders dan sociaal darwinisme. ”Mein Kampf” staat bol van het sociaal darwinisme.”

Maar in Nederland?
„Ook. In Utrecht heb je bijvoorbeeld de bioloog prof. Willem den Otter. Die zegt, en niet eens zozeer op grond van zijn christen-zijn: Als je nu alleen al kijkt naar het DNA van een levende cel - het is rekentechnisch onmogelijk dat zoiets bij toeval is ontstaan. Maar nogmaals, de evolutietheorie heeft haar invloed op veel méér terreinen gekregen: ook op dat van de moraal, de taal, de cultuur, de geneeskunde. En ik zeg: Leg daar nu eens de vinger bij.”

Toch lijken we vooral op Amerika aangewezen - op een dr. Terry Mortenson van ”Answers in Genesis” bijvoorbeeld.
„Zeker. In Amerika is het fundamenteel nadenken over deze zaken veel verder gevorderd dan hier. Dr. Mortenson spreekt heldere taal. En zo heb je ook John Byl, J. C. Sproul. Maar ik geloof dat er, vooral ook onder jonge mensen, ontzettend veel potentieel is in de gereformeerde gezindte. Alleen, dan moet je je er wel in gaan verdiepen, dat potentieel moet wel ontwikkeld worden. Maar een tegenbeweging is dringend nodig. Het is toch onvoorstelbaar dat iemand als de Britse atheïst Richard Dawkins niet krachtiger wordt weerlegd!”

Philipse
„Onlangs beluisterde ik wat colleges van prof. dr. Herman Philipse over evolutie en moraal”, besluit ds. Visscher zijn artikel in De Saambinder. „Wat ik daar zag en hoorde, en dat is wel de wetenschappelijke wereld waarin mijn kinderen onderwijs ontvangen, gaf veel te denken. Laten we in ieder geval proberen om in het komende Calvijnjaar te bedenken dat er ook andere geesten zijn geweest. Geesten die helaas veel verder en dieper doorwerken anno 2008 dan die van Calvijn. De (onlangs ontslagen, red.) ex-voorzitter van de onderwijsafdeling van de Britse Royal Society weet daar inmiddels alles van.”