05-03-2009 09:45
| Eunice Hoekman-van Stuijvenberg
GOUDA – Hogeschool Driestar educatief publiceert dit voorjaar een exempel over Calvijn, bestemd voor de hoogste groepen van het basisonderwijs. Door het gebruik van een draaiboek en een digitale beeldbank verandert de reformator van „de donker kijkende man op het plaatje” in een identificatiefiguur. Calvijn voor de klas. Letterlijk.
„Een leuke bijkomstigheid”, noemt B. Kalkman, directeur opleiding en lector van Driestar educatief in Gouda, het Calvijnjaar. Maar de wens om Calvijn op scholen tot leven te brengen, was er al langer. Vanwege de wende die de geboren Fransman teweegbracht en zijn betekenis voor de gereformeerde traditie. „Maar ook om hem historisch gezien recht te doen, te voorkomen dat er een scheef beeld ontstaat.”
Vorig jaar kreeg het idee vaste vormen. Twee godsdienstdocenten van hogeschool Driestar educatief en een student werkten mee aan het ontwerp, dat grotendeels bestaat uit een draaiboek, verdeeld in vijf bedrijven. Elk bedrijf staat voor een fase uit Calvijns leven en neemt ongeveer twee uur in beslag.
Door zelf deel uit te maken van de bedrijven, volgen de leerlingen op intensieve wijze het perspectief van de reformator. Zoals in de ”ouverture” met de titel ”Vluchten”. De leerkracht stelt zich voor als Charles d’Espeville, alias Jean Cauvin, en begint te vertellen over de reden van zijn vlucht uit Parijs. Op het smartboard verschijnen tijdens zijn relaas beelden van de jonge Calvijn en de kerk van Mathurins, waar Nicolaas Cop zijn controversiële rede over hervorming van de kerk houdt. Door middel van ”denkramen” verplaatsen de kinderen zich in het perspectief van rooms-katholieke toehoorders. Authentieke teksten van Cop krijgen een plaats in het verhaal van de leerkracht en worden zichtbaar op het smartboard. De leerlingen wanen zich in een Parijse kerk. De opstelling in de klas verandert van een kring naar rijen ‘kerkbanken’. Hoe zouden de leerlingen deze ‘ketters’ aanpakken? „Verbannen”, vonden sommigen uit groep 7 van de Eben-Haëzerschool in Oud-Beijerland, die proefdraaide met het exempel. Andere leerlingen kozen voor „de brandstapel.” Margriet was wat bedachtzamer. „We hebben wel eens meer over Maarten Luther gehoord, dus wij gingen nadenken: Stel je voor dat het waar zou zijn?”
„Het idee is”, zegt Kalkman, „om kinderen zich te laten realiseren dat Calvijn en Cop niet voor niets hun leven in de waagschaal stelden. Daarover ga je in gesprek.” Claartje uit groep 7 had wel een idee over de beweegredenen van de reformatoren. Ze wilden „dat andere mensen ook in de Heere gaan geloven.”
Iedere ”act” maakt de vertaalslag naar de leefwereld van kinderen. Kenmerk van een exempel is dat het „de persoonlijke leerbiografie van kinderen verbindt met een cultuurhistorisch of wetenschappelijk fenomeen.” In dit geval de persoon van Calvijn.
De laatste vier bedrijven kregen de titels ”Gehoorzamen” (waarin Calvijn tegen wil en dank predikant in Geneve wordt), ”Vertrouwen” (over de pest, Gods voorzienigheid en Gods vaderlijke zorg), ”Verlangen” (waarin Calvijn op zijn post blijft te midden van een dwalende gemeente) en ”Thuiskomen”. In het laatste bedrijf staan de scholieren in gedachten aan zijn sterfbed.
De verschillende bedrijven vormen volgens Kalkman een compositie die de leerlingen als een orkest samen uitvoeren. De manier waarop varieert van het voeren van een gesprek tot het onderzoeken van de ”Institutie” en Calvijns Bijbelverklaring. Verder vormen de kinderen een consistorie van predikanten en ouderlingen dat de tucht in Genève moet handhaven en maken ze net als Calvijn een eigen zegel met een lijfspreuk.
Het exempel is bedoeld voor zowel de hoogste klassen van het basisonderwijs als de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Tijdens een studiedag in april of mei presenteert Driestar educatief het exempel aan leerkrachten. Ook krijgen ze te horen hoe klassen reageerden. „Leerlingen zijn betrokken. De stof gaat dan ook diep én wordt heel persoonlijk.” Kalkman juicht de werkwijze „meer over minder” toe, die ingaat tegen de trend om „minder over meer” te brengen.
