10-07-2009 11:18
| gewijzigd 10-07-2009 11:19
| Van een medewerker
AIX-EN-PROVENCE – Tijdens de derde dag van de IRTI-conferentie in het Franse Aix-en-Provence werd Calvijn gisteren in negen lezingen belicht vanuit een wereldwijde context.
Calvijnkenner J. Hesselink gaf een indrukwekkende opsomming van Calvijnpublicaties in Amerika en Canada, ook van rooms-katholieke zijde. Hij verwees daarbij naar publicaties van Marilynne Robinson, de populaire novelschrijfster van wie in het Nederlands onder andere ”Gilead” is vertaald. Zij heeft Calvijn breed en diep gelezen, hem in drie essays verdedigd tegen zijn bestrijders en misverstanden opgeruimd. Ze wordt nu beschouwd als een toonaangevend Calvijngeleerde.
De Koreaan Yoo Tae Wha stelde dat de zendelingen die ruim een eeuw geleden naar Korea gingen presbyterianen en calvinisten waren, zodat de Koreaanse kerk duidelijk werd beïnvloed en gedefinieerd door het calvinisme. Toch ging dat geen deel uitmaken van het christelijk leven van elke dag. De zogenaamde vijf punten van het calvinisme (in het Engels afgekort als Tulip) tastten veel Koreaanse christenen aan en leidden tot een soort fatalisme dat slecht te verenigen valt met de leer van de predestinatie. Om uit die situatie te komen, moet theologisch het concept aangaande God christologisch opnieuw worden gedefinieerd.
In Latijns-Amerika was en is de invloed van Calvijn niet groot, betoogde C. Caldas. Daar overheersen de pinksterbeweging en de presbyterianen.
Ook A. M. L. Batlajery uit Indonesië schetste de grote invloed van de zending in zijn land, vooral ook vanuit Nederland, waardoor de gereformeerde belijdenisgeschriften daar hun plaats kregen. Hij nam afstand van de dubbele predestinatie bij Calvijn. Bijbels gezien had God volgens hem geen werkplan „buiten of voorafgaand aan Jezus Christus.” Sommige thema’s van Calvijn zijn in Indonesië niet langer relevant. In augustus echter houdt de Evangelische Kerk van Kalimantan een seminar over thema’s als democratie, theocratie, presbyteriaal-synodale kerkinrichting en kerkelijk tucht waarin aspecten van de theologie van Calvijn een plaats zullen hebben.
Zuid-Afrika
Blank en zwart kwamen aan het woord inzake Calvijn en Zuid-Afrika. Het verhaal van de ontvangst en de invloed van Calvijn is „een verhaal met veel gezichten, een verhaal van veel verhalen.” De kwestie van de vroegere apartheid vraagt nog steeds om theologische reflectie. R. Vosloo, systematisch theoloog in Stellenbosch, sprak de hoop uit dat het sociale en economische gedachtegoed van Calvijn zal leiden tot een constructieve verbinding „met onze context.” Calvijns visie op kerk en staat vereist praktische concretisering.
R. Tshaka bracht in herinnering dat Calvijn vluchteling is geweest en in Straatsburg predikant voor vluchtelingen was. Daarin kan hij betekenis hebben inzake de tegenstelling op het Afrikaanse continent.
Past Calvijn op elke situatie? Iemand vatte de beide lezingen samen door te zeggen dat het gedachtegoed van Calvijn kennelijk eerst de apartheid heeft gemaakt en vervolgens heeft gebroken.
Hongarije
De Hongaarse hoogleraar F. Szücs schetste de geschiedenis van zijn land vanaf de Reformatie. De betekenis van Calvijn kwam tot uitdrukking in de antitriniteitsdebatten die in 1566 begonnen. De vroege algemene acceptatie van het calvinisme is waarschijnlijk terug te brengen tot de leer dat God de menselijke bestemming en de geschiedenis soeverein in handen heeft. In de lange tijd van de Turkse bezetting leefde sterk het besef dat een gelovige met lichaam en ziel het eigendom van Jezus Christus is, aldus Szücs.
Het Calvijnjaar kan volgens hem bijdragen aan de verdieping van de betekenis van Calvijn, die overal aanwezig is gezien de straten, pleinen en standbeelden in Hongarije die naar hem zijn genoemd.
G. Boton en mevrouw F. van de Beek voegden nog informatie toe over Transsylvanië, dat oorspronkelijk bij Hongarije hoorde. Gedurende de Habsburgse en Turkse overheersing leefde de overtuiging dat men daar een uitverkoren volk was om het Woord en de gerechtigheid te verbreiden. „Er is een speciaal Transsylvaans calvinisme.” De westerse theologie werd nooit zomaar gekopieerd.
In de discussie gaf prof. Szücs aan dat het oplaaiende nationalisme in zijn land niet op Calvijn en het calvinisme is terug te voeren.
Ds. D. Visser, uitvoerend secretaris voor theologie van de World Alliance of Reformed Churches (WARC), sprak ten slotte over de ontwikkeling van „de grootste wereldorganisatie in de traditie van Calvijn.” Gerechtigheid in de wereld krijgt daar sterke aandacht. Dan moet volgens hem wel geluisterd worden naar „profetische stemmen.”
