GENÈVE – Toen de burgers van Genève op 21 mei 1536 de kant van de Reformatie kozen, realiseerde bijna niemand zich dat de stad nooit meer dezelfde zou zijn. Hij groeide uit tot het protestantse Rome, zoals sommigen het noemden, het nieuwe Jeruzalem.
Diezelfde zomer kreeg Johannes Calvijn, schrijver van de ”Institutie”, een aanstelling in Genève. Toen hij in 1564 op zijn sterfbed lag, blikte hij terug op de situatie die hij daar aantrof. „Toen ik voor het eerst in deze kerk kwam, was er zo goed als niets. Er werd gepreekt maar dat was dan ook alles. Men ging weliswaar op zoek naar beelden en die werden ook verbrand, maar er was op geen enkele wijze sprake van reformatie. Alles was in verwarring.”
Stempel
Calvijn zou een onwisbaar stempel op de stad drukken. „Als hij er niet was geweest”, zegt dr. Isabelle Graesslé, directeur van het Internationaal Museum van de Reformatie in Genève, „dan waren we misschien een klein Frans provinciestadje geweest, of een uithoek van Zwitserland. In Calvijns tijd verdubbelde het aantal inwoners van 10.000 naar 20.000, vooral door protestantse vluchtelingen uit Frankrijk. Genève kreeg in 1559 een academie en ontwikkelde zich tot een Europees centrum van gereformeerde theologie.”
Dat betekent echter niet dat Calvijns invloed zich uitstrekt tot alle terreinen van het leven, aldus Graesslé. „Die fout moeten we niet maken. Ik heb niet zo veel op met mensen die zijn betekenis voor de economie of de ecologie uitvergroten. Calvijn was echt niet de vader van het microkrediet.”
De betekenis van Calvijn ligt volgens haar vooral in zijn gebruik van de Bijbel. „Calvijn probeerde de tekst te verstaan en een antwoord te geven op de theologische vragen van zijn tijd. Met zijn verkiezingsleer heb ik niet zo veel, maar wat we wel van hem kunnen leren, is dat theologen gewoon hun job moeten doen.”
Onbekend
Een protestantse stad is Genève allang niet meer. In het gelijknamige kanton wonen zo’n 80.000 protestanten, tegenover 206.000 rooms-katholieken. „Voor velen is Calvijn een onbekende geworden. Maar voor de mensen die hem kennen, is hij toch een beetje de grootvader van Genève.”
Dit is het eerste deel in een serie over Calvijn in Genève. Aanleiding is de 500e geboortedag van de kerkhervormer.
