BERLIJN – Vasten en bidden vormden de basis voor de vreedzame revolutie in 1989 in de DDR, aldus de hoge Duitse geestelijke Martin-Michael Passauer.
De voormalige ”Generalsuperintendent” van Berlijn sprak eerder deze week op een congres in de Duitse hoofdstad over de rol van kerken bij de vreedzame omwenteling die het einde van de DDR inluidde, zo meldde de christelijke nieuwsdienst Idea woensdag in een verslag.
De christenen konden door hun kalmte en vrolijkheid het heft in handen nemen, stelde Passauer. Door het grote netwerk van de kerk waren belangrijke gebeurtenissen ondanks geheimhoudingspogingen van de staat binnen enkele uren bij hen bekend. Bovendien stelden de kerken ruimte, telefoons en kopieerapparaten ter beschikking die van cruciaal belang waren voor het organiseren van demonstraties.
Volgens vicevoorzitter Wolfgang Thierse (SPD) van de Duitse Bondsdag vormden de kerken in de voormalige DDR een oefenruimte voor de democratie. Tal van christenen hebben gewacht tot aan de omwenteling in 1989 om eindelijk politieke verantwoordelijkheid op zich te kunnen nemen.
Christenen in de DDR moesten wel compromissen sluiten. De SPD-politicus vindt het volkomen onterecht als mensen zich vandaag moeten verantwoorden waarom ze in de DDR bleven. „Het systeem heeft gefaald, maar de mensen niet, in ieder geval niet iedereen.”
Eigenlijk vond de revolutie decentraal plaats, waarbij kerken vaak de uitvalsbasis vormden, zo bracht de rooms-katholieke bisschop Joachim Wanke van Erfurt naar voren. De Rooms-Katholieke Kerk heeft volgens hem van de twee Duitse dictaturen geleerd dat geestelijken niet politiek actief moeten zijn. De eerste taak van de kerk is gelovigen toe te rusten voor het christelijke leven en zich te richten op zielszorg en charitatieve arbeid, aldus bisschop Wanke.
Voor Joachim Jauer, correspondent in de DDR voor een West-Duitse tv-zender, vormden kerken een belangrijke informatiebron. Hij ging vaak langs bij voorgangers om een andere mening te horen dan die van de heersende communistische partij. Synodes van de Evangelische Kerk stelden de problemen en misstanden in de DDR vaak aan de orde. Jauer: „De kerken hebben stelselmatig aan de stelschroeven van de revolutie gedraaid.”
„Hoe langer de DDR dood is, hoe mooier ze wordt”, haalde tv-correspondent Christhard Läpple schrijver Jurek Becker aan. De kerken hebben volgens hem de taak om de verwerking van het DDR-verleden opnieuw op gang te brengen en zakelijker te maken.
