29-08-2008 09:50
| gewijzigd 29-08-2008 11:33
| J. M. Stolk
MUIDERBERG - De heuvel is bezaaid met verweerde, met mos begroeide grafstenen, overwoekerd door braamstruiken en esdoorns. Alsof iemand ze zomaar heeft uitgestrooid. Het grafveld is afgebakend met stenen paaltjes: ”akker vol graven”, staat erop. De Joden die hier liggen, zijn vergeten.
Op de Joodse begraafplaats in Muiderberg, ruim 15 hectare groot, liggen zo’n 45.000 mensen begraven. Het licht glooiende terrein ligt ingeklemd tussen het dorp, de plaatselijke voetbalclub en weilanden waarin paarden grazen. In de verte raast het verkeer over de A1.
De Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam kocht hier in 1642 een stuk grond, voor een eigen begraafplaats. Met een trekschuit vervoerden ze de overledenen naar Muiderberg. De Portugese Joden -en tot 1660 ook de Poolse- begroeven hun doden op Beth Haim (Huis des Levens) in Ouderkerk aan den Amstel.
Het bleef echter niet lang rustig in Muiderberg. In 1672 gebruikten soldaten van de Franse koning Lodewijk XIV grafzerken voor de bouw van een schans. Op andere stenen zetten ze kanonnen, de lopen gericht op het nabijgelegen Muiderslot. Ook stadhouder-koning Willem III gebruikte graven voor zijn versterkingen.
Even verderop ligt veld E, met grafzerken uit de vorige eeuw. Achter de stenen schuilt verdriet. Er is een monument voor de slachtoffers van de Holocaust. Daar liggen Juda Gaarkeuken, Aron Lieblein, Mozes Brilleslijper, Abraham Kampen en anderen - 28 stenen, symbool voor de duizenden Joden uit Nederland die de oorlog niet overleefden.
Op de uitgebeitelde namen liggen drie, vier grijswitte steentjes. Daarboven een tekst: „Gij die in leven hier staat, gedenkt Israëls kinderen weggesleept naar de moordkampen in de jaren 5701-5705 - hun zetel zij onder de vleugelen van Gods majesteit.”
Op veld G worden de lange rijen stenen onderbroken door lege plekken. Het jongste deel van de begraafplaats. Een tuinman, emmer in de hand, schoffelt voorzichtig langs een witte grafsteen. Hannie Sanders-Gans, ze overleed in 2007. Haar broers Salomon en Henri kwamen in 1944 om in Auschwitz.
Adres: Googweg 6, 1399 ER Muiderberg.
Telefoon: 0294-261304.
Openingstijden: De begraafplaats is dagelijks toegankelijk. De poort sluit om 17.00 uur, op vrijdag om 14.00 uur. Zaterdags gesloten.
Extra activiteiten:
In het kader van het Jaar van het Religieus Erfgoed werkt de provincie Noord-Holland samen met Stichting Cultureel Erfgoed Noord-Holland (heiligehuisjesnh.nl). In de provincie staan tal van activiteiten op het programma, zoals tentoonstellingen, excursies en rondleidingen in kerken. Tot 31 augustus toont het Prentenkabinet van Teylers Museum in Haarlem een selectie van hoogtepunten uit de eigen collectie: ”Geloof in steen”. Op 2 september verzorgt rabbijn Lody B. van de Kamp een rondleiding langs synagogen in Hoorn, Enkhuizen, Medemblik en Alkmaar.
Dit is de achtste aflevering in een twaalfdelige serie over het Jaar van het Religieus Erfgoed. Volgende maand: Zuid-Holland.
