„Ik laat niet over me heen lopen”

Op zijn nieuwe adres in Leeuwarden heeft Tom, bij wie in het verleden ADHD werd vastgesteld, een woonkamer, slaapkamer, badkamer en keuken. „Alles was al ingericht, toen ik hier kwam. Ik hoefde alleen mijn kleren mee te nemen. Hier heb ik m’n eigen huisje en kan ik zelf bepalen wat ik doe. Ik ben dik tevreden.”

Speciaal voor de foto heeft Tom deze maandagmiddag na schooltijd zijn kamer opgeruimd. Even daarvoor was het er nog een bende, erkent hij. „Gisteren was ik heel moe. ’s Avonds kwamen er acht vrienden. Nadat de laatste om halftwaalf weg ging, ben ik voor de televisie in slaap gevallen. En toen vanochtend de wekker ging, moest ik meteen naar school.”

Ruim een maand geleden woonde Tom nog in het Basishuis van Jeugdhulp Friesland in Sneek, waar hij een zelfstandigheidstraining volgde. „Het liep de laatste tijd niet lekker. Ik had veel last van een enkelblessure, waaraan ik nu voor de tweede keer ben geopereerd, en op school ging het niet goed.”

In het Basishuis kwamen bovendien enkele nieuwe bewoners met wie Tom niet goed overweg kon. „Een paar weken geleden kreeg ik ruzie met een groepsgenoot. Hij schold me uit en dat pikte ik niet. We sloegen elkaar bijna de hersens in. Toen moesten we allebei weg.”

Tom kreeg een plek aangeboden in een zogenaamd wachtgezin. Hij zou daar tijdelijk kunnen verblijven, totdat hij elders terecht zou kunnen. „Daar had ik geen zin. Ik heb gezegd dat ik dan liever de straat op ging. De eerste nacht sliep ik bij een maatje. Een dag later hoorde ik dat er een plek voor me was in Leeuwarden. Ik ben blij dat het zo gelopen is.”

Omdat Tom inmiddels 18 is, valt hij niet langer onder Jeugdhulp. In de Friese hoofdstad heeft hij een onderkomen in een appartementencomplex voor begeleid wonen. De zelfstandigheidstraining die hij in het Basishuis kreeg, komt hem goed van pas, zegt Tom. „Ik heb geleerd initiatief te nemen, een vast dagritme te hebben. Naar school gaan, boodschappen doen, eten koken.”

Elke twee dagen komt er een coach langs die met Tom de lopende zaken bespreekt. „Hij kijkt hoe het op school gaat en neemt problemen met me door. Ik ben nu bijvoorbeeld m’n portemonnee kwijt. Er zat gelukkig geen geld in, maar wel m’n ID-kaart, ov-kaart en dergelijke. Ik heb al aangifte gedaan bij de politie. Samen met m’n coach ga ik kijken wat ik verder moet doen om nieuwe pasjes te krijgen.”

Deze week ging het gips van zijn enkel, waardoor Tom weer beter uit de voeten kan. Hij heeft zich voorgenomen de lessen op school nu minder te verzuimen en zich meer in te spannen voor zijn studie, de mbo-opleiding handel. „Maar techniek trekt me ook. Misschien ga ik daar iets mee doen. Ik moet de voor- en nadelen nog eens goed op een rij zetten.”

Kerst en de jaarwisseling hoopt Tom gedeeltelijk bij zijn ouders door te brengen, bij wie hij tegenwoordig bijna wekelijks wel een keer komt. Grote toekomstdromen of idealen heeft hij naar eigen zeggen niet. Zijn opleiding afmaken en dan zelfstandig wonen, dat zijn de doelen die hij zich voorlopig stelt.

Terugkijkend op het afgelopen jaar beseft Tom dat hij zijn agressie meer dan eens niet de baas was. Denkt hij dat dit in de toekomst wél zal lukken? „In de meeste gevallen gaat het al goed”, zegt Tom. „Je kunt bij mij ver gaan. Maar als iemand me heel lang blijft treiteren, sla ik hem een keer op z’n gezicht. Ik laat niet over me heen lopen.”