Big, bigger, biggest. De geschiedenis van de luchtvaart kenmerkt zich door een wedijver tussen vliegtuigfabrikanten om snellere en grotere toestellen te bouwen. De voortdurende vraag naar groter en beter heeft de luchtvaart vleugels gegeven.
Nooit hebben de broers Wilbur en Orville Wright kunnen bevroeden dat hun flapperende vliegtuigje een opvolger zou krijgen die 250 ton vracht door de lucht zou vervoeren. Of dat er een toestel zou worden gebouwd waarin 840 passagiers tegelijk plaats zouden kunnen nemen. De luchtvaartindustrie heeft net iets meer dan honderd jaar nodig gehad om beide mogelijkheden te ontwikkelen.
De ontwikkeling van de luchtvaart is een kip-en-eiverhaal. De maatschappij vraagt om betere en grotere transportmiddelen, de luchtvaartindustrie levert ze. Maar het omgekeerde is ook waar. Doordat vliegtuigfabrikanten grotere en betere toestellen bouwen, kan de maatschappij zich verder ontwikkelen.
Boeing 747
Het grootste commerciële verkeersvliegtuig van dit moment is de Boeing 747. Het toestel, in dienst sinds januari 1970, is niet meer een van de jongsten. Toch spreekt de karakteristieke Jumbo Jet (spanwijdte 59 meter, lengte 70 meter) met een landingsgestel van vijf poten en achttien wielen bij velen nog steeds tot de verbeelding. Voor het eerst in de geschiedenis kan een toestel zo’n 500 passagiers tegelijk mee de lucht innemen.
De 747 is een van de beste en populairste verkeersvliegtuigen die ooit werd gebouwd. De eerste exemplaren zijn opgevolgd door verbeterde en vergrote versies. Tien jaar na de introductie krijgt de 747-300 SUD een bovendek met 69 stoelen. In 1985 verschijnt de 747-400 met verlengd bovendek. Op dit moment is alleen de 747-400 nog leverbaar (spanwijdte 64,4 meter, lengte 70,7 meter). Boeing heeft met dit vlaggenschip dik 33 jaar een monopoliepositie gehad op grote verkeersvliegtuigen.
Maar de tijden veranderen. Bij aartsrivaal Airbus staat een superjumbo in de steigers. De volledig dubbeldeks uitgevoerde A380 (spanwijdte 79,8 meter, lengte 73 meter) biedt eenderde meer stoelen en bijna twee keer zo veel vloeroppervlakte. De superjumbo biedt plaats aan 555 passagiers. Met een maximale bezetting kunnen zelfs meer dan 840 passagiers tegelijk de lucht in.
In 2006 moet het megatoestel het luchtruim kunnen kiezen. Airbus dringt Boeing in de markt van dit topsegment in de verdediging. De Europese vliegtuigfabrikant heeft momenteel 219 orders van negentien verschillende maatschappijen voor deze luchtreus geboekt. De verwachtingen zijn hooggespannen.
Galaxy
Ook op militair terrein is er volop concurrentie. De Amerikanen hebben jarenlang aanspraak kunnen maken op het predikaat ”grootste vliegtuig ter wereld”. De Lockheed C-5A Galaxy kan 45 ton vracht vervoeren over een afstand van 10.000 kilometer. Het eerste exemplaar koos in juni 1968 het luchtruim, de laatste en 81e rolde in mei 1973 uit de fabriek. De vijftig later gebouwde C-5B Galaxy’s zijn goed voor een laadvermogen van 119 ton.
Het toestel heeft een landingsgestel met vier neuswielen en 24 hoofdwielen. De diameter van de vier motoren is maar liefst 2,7 meter, terwijl in de vleugels tanks voor bijna 185.500 liter brandstof zijn verwerkt. De laadruimte is 6 meter breed.
De Galaxy is geschikt voor het vervoer van zware tanks. Het toestel kan van voren en van achteren worden geladen door de complete rompneus weg te klappen of de laadklep aan de achterkant te openen. De Galaxy bewees het Amerikaanse leger grote diensten bij de opbouw van legereenheden in Saudi-Arabië tijdens de Iraakse bezetting van Koeweit.
De Russische tegenhanger van de C-5 is de Antonov An-124. Uiterlijk lijken beide toestellen sprekend op elkaar. De An-124 is op dit moment het grootste transportvliegtuig ter wereld dat in serieproductie is gebouwd. In totaal zijn er 55 stuks van de band gerold. Het laadruim van de An-124 is 60 centimeter breder dan de C-5. Het maximum laadvermogen bedraagt 150 ton.
Opvallend detail vormen de twee naast elkaar geplaatste neuswielpoten met elk twee wielen. Verder telt het landingsgestel twintig hoofdwielen, tien paren van twee. Aan beide kanten van de romp zijn er vijf in aparte wielkasten ondergebracht. De vier motoren leveren samen 18.925 kilo stuwkracht. De An-124 kent militaire en civiele versies.
De ontwikkelingen staan ook in dit segment niet stil. De vrachtversie van de superjumbo van Airbus, de A380F, lijkt de An124 van zijn plaats te stoten. Daarmee zou de Europese vliegtuigbouwer een leidende positie nemen in de categorie grote vliegtuigen.
Antonov
Het grootste toestel aller tijden is de Antonov An-225 Mriya. Deze zesmotorige reus heeft een lengte van 84 meter en meet van tip tot tip 88,4 meter. De reusachtige Rus kan maar liefst 250 ton aan vracht de lucht in slepen. Het totale startgewicht bedraagt 590 ton. De An-225 is onder andere ontwikkeld om de Russische spaceshuttle Buran te transporteren. De Amerikanen gebruiken voor vergelijkbare missies een Boeing 747.
Niet onvermeld mag blijven de Airbus A300-600ST. Het transporttoestel luistert naar de bijnaam Beluga, vanwege zijn walvisvormig uiterlijk. De vliegtuigfabrikant gebruikt de vijf toestellen voor het vervoer van rompen en vleugels. Alleen de vleugels van de superjumbo passen niet in de Beluga. De immense Beluga-laaddeur bevindt zich -gek genoeg- boven de cockpit.
Niet het grootste, maar het állergrootste toestel ooit gebouwd, is een H-4 Hercules vliegboot van Howard Hughes. De spanwijdte van 97,6 meter en de hoogte van 22,4 meter zijn onovertroffen, ze zijn groter dan de An-225 of de Airbus A380. De Amerikaanse miljonair meende dat de geallieerden dergelijke onzinkbare vliegboten nodig hadden in de strijd tegen de Duitse U-boten. Het toestel, met acht Wasp Major-motoren van 3000 pk, heeft ooit 1 kilometer gevlogen. Daarna nooit meer.
