Houd avondmaaltijden gemeenschappelijk

Het is voor het gezinsleven het ideaalst als alle gezinsleden aanwezig zijn bij de avondmaaltijd. In het jachtige bestaan van elke dag is het goed als er een vast moment is waarop je elkaar allemaal ontmoet.

De maaltijd is zo’n tijdstip waarop je aandacht en tijd hebt voor elkaar. Zowel kinderen als ouders kunnen vertellen wat ze die dag hebben meegemaakt. Door het delen van elkaars leefwereld investeer je in de band met elkaar.

Wat nu als de vader vaak afwezig is? Dan is er aan tafel een lege plaats. Is dat slecht voor de kinderen?

Voor ik deze vraag beantwoord, wil ik ingaan op de reden van afwezigheid. Want het maakt nogal uit waarom vader afwezig is. Komt dat door gebrek aan betrokkenheid op het gezin? Of is er sprake van overmacht?

Eerst het eerste: gebrek aan betrokkenheid. Vader is moe na een drukke werkdag. Het kost hem te veel tijd en energie om de hele maaltijd naar het drukke gepraat te luisteren. Hij kan zijn tijd wel beter besteden. Zijn werk is echt waardevoller. Nee, hij schuift liever wat later aan of eet als de rest klaar is.

Deze insteek is niet goed voor het gezinsleven. Vader houdt zich afzijdig en maakt daarmee duidelijk dat zijn gezin op een laag plan staat. Een bijkomend minpunt is dat hij zijn echtgenote er alleen voor laat staan. Zeker als er jonge kinderen zijn, heeft zij zijn hulp en steun hard nodig. Vaak heeft een moeder aan het einde van de dag ook niet zo veel energie meer. Het is niet fair om haar dan onnodig alleen te laten zitten in het spitsuur van het gezin.

Overmacht
Lang niet altijd komt de afwezigheid van vader voort uit onwil of onverschilligheid. Het kan ook met overmacht te maken hebben. Zeker als het werk niet dicht bij huis is, kan het moeilijk zijn om de maaltijden gezamenlijk te gebruiken. In plaats van met vermoeide en hongerige kinderen te wachten tot vader er is, kan een moeder alvast eten.

Er kunnen dringende redenen zijn vanuit het werk die ervoor zorgen dat vader niet thuiskomt, zoals werk in het buitenland of werk in ploegendienst. Overigens is het belangrijk dat mannen zichzelf eerlijk de vraag stellen: moet ik echt beschikbaar zijn voor mijn werk zodat de avondmaaltijd erbij inschiet? Waar ligt mijn prioriteit? Steun ik mijn vrouw voldoende? Besef ik dat mijn kinderen maar kort jong zijn en ik mijn aandeel in de vorming van de kinderen niet moet veronachtzamen?

Werk en het verwerven van inkomen zijn belangrijk voor een man. Vrouwen kunnen wel eens te gemakkelijk denken dat het werk wel kan wijken voor het gezin. Dat leidt tot onbegrip en verwijdering.

Het is belangrijk om als man en vrouw met elkaar te praten. Als de vrouw inziet dat de man geen andere mogelijkheden heeft, kan zij ook gemakkelijker aanvaarden dat hij er niet altijd is. Die acceptatie is belangrijk. Want ontevredenheid of kritiek kunnen fungeren als splijtzwam in een huwelijk. Er ontstaat spanning en de sfeer wordt ruzieachtig.

Kinderen voelen meestal goed aan of vaders afwezigheid te maken heeft met gebrek aan interesse of met overmacht. In het laatste geval weten ze dat papa er graag bij zou willen zijn.

De avondmaaltijd is niet essentieel voor het opbouwen van een goede relatie met kinderen. Vader moet echter op andere tijdstippen wel tijd en aandacht voor hen hebben, bijvoorbeeld bij het naar bed brengen. Of het samen iets doen. Als een kind maar merkt dat vader betrokken is en meeleeft. Daarvoor is gemeenschappelijke tijd nodig.

Voorbeeldfunctie
Net als een moeder heeft een vader een voorbeeldfunctie voor de kinderen. Omdat hij man is, heeft hij een eigen rol. Hij laat de kinderen zien wat een man is en hoe een man doet. Voor zonen is het belangrijk dat zij zich aan hem kunnen spiegelen. Jonge zonen willen op papa lijken: sterk, groot en belangrijk.

Kinderen zien als het goed is dat mannelijkheid meer is dan dergelijke machoachtige dingen. Vader is ook zorgzaam, behulpzaam, liefdevol, in staat zijn fouten te erkennen en dergelijke. Zonen moeten dit soort dingen van hun vader leren!

En de dochters dan? Uit onderzoeken blijkt dat vaders een belangrijk aandeel hebben in het bevestigen in hun dochters. Als een vader zijn dochter accepteert zoals ze is en haar complimenten maakt, draagt dat bij aan een goed zelfbeeld. Hij is de eerste man in haar leven die haar waardeert en bemoedigt. Is ze verzekerd van zijn liefde en goedkeuring, dan zijn meisjes minder onzeker en minder op zoek naar bevestiging van Jan en alleman.

Vaders spelen ook een rol in het contact tussen moeder en kinderen. Houdt hij van zijn vrouw, dan simuleert dat de kinderen om hun moeder hoog te achten en te waarderen.

Vergeleken met moeders prikkelen vaders hun kinderen vaker tot nadenken. Uit onderzoek komt naar voren dat vaders vaker ”w-vragen” stellen (wie, waar, wat, wanneer en waarom), ze leggen vaker verbanden en vragen meer naar verklaringen. Om deze reden wordt de vader ook wel gezien als een brug naar de sociale wereld buiten het gezin.

Kinderen behoren toe aan moeder én vader. Beiden hebben de opdracht van God ontvangen om hun kinderen te leiden tot volwassenheid. Een man kan zich daar niet gemakkelijk van afmaken door te zeggen dat zijn vrouw wel opvoedt.

Vaders en moeders dragen elk op hun eigen manier bij aan de ontwikkeling van kinderen. Ze bemoedigen, stimuleren en zijn zelf een voorbeeld. Ze vertellen wat christelijk leven inhoudt. Bijvoorbeeld dat je eerlijk en betrouwbaar bent, dat je anderen moet liefhebben en hoogachten, dat je hulpvaardig bent. Allemaal waarden ontleend aan de Bijbel.

Daarover nog iets. Een man die afwezig is bij de maaltijden moet zoeken naar tijdstippen waarop hij als hoofd van het gezin wel de Bijbel opent en bidt met zijn gezin. Kinderen moeten aan hun vader kunnen zien wat in het leven het belangrijkste is: het Koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid.

Sarina Brons-van der Wekken is psychologe en moeder van drie kinderen.

Tips:
Houd avondmaaltijden zo veel mogelijk gemeenschappelijk.
Accepteer overmacht.
Steun elkaar als ouders in de opvoeding.
Investeer in een goede relatie, zowel met je echtgenoot als met je kind(eren).
Lees uit de Bijbel en bid samen als gezin.