Met brullende motoren maakt een Boeing 747-400 van Qantas Airways vaart op de startbaan van London Heathrow Airport. Vlucht QF32 begint aan de ruim 21 uur lange reis naar de Australische hoofdstad Sydney. Achter de Boeing wacht een indrukwekkende rij andere toestellen geduldig op het seintje van de verkeerstoren om ook het luchtruim te mogen kiezen. Met gemiddeld ruim 170.000 passagiers per dag, verdeeld over 1250 commerciële vluchten, is Heathrow de drukste luchthaven van Europa.
In Terminal 4, thuishonk van onder meer British Airways, arriveert vlucht 504 van SriLankan Airlines vanuit de Srilankaanse hoofdstad Colombo. De Airbus 340-300 heeft een non-stop vlucht van ruim tien uur achter de rug. De druk pratende passagiers, van wie sommige vrouwen gehuld zijn in kleurrijke gewaden, zijn in een paar ogenblikken opgeslokt in de enorme mensenmassa op de luchthaven. Een grote, zwartgekleurde man in een zwart-wit geblokte mantel probeert zich op de roltrappen langs alles en iedereen te wurmen. Het levert hem verstoorde bikken op van de andere passagiers. In de haast vliegt het ronde mutsje van zijn hoofd. Met een dankbare blik neemt hij het opvallende hoofddeksel weer in ontvangst. Nee, tijd om te praten heeft hij niet. „Ik moet m’n vliegtuig naar New York nog halen. Ik kom uit Nigeria, ben op weg naar vrienden en ben bang mijn aansluiting te missen”, is zijn enige commentaar.
Bezoekerscentrum
Recht tegenover Terminal 4 ligt het bezoekerscentrum van London Heathrow Airport. Vanachter een enorme glazen wand heeft de bezoeker een indrukwekkend uitzicht op de startbaan. Een groepje luchtvaartfanaten veert geestdriftig op als een Airbus 340-600 van Virgin Atlantic het luchtruim kiest. In de zaal is een tentoonstelling ingericht over honderd jaar luchtvaart. K. Parfitt uit Washington (VS) bekijkt met zijn gezin de vele attributen. „M’n kinderen en ik vinden het hier geweldig. Ik woon nu zo’n twee jaar in Engeland en ben hier nog een jaar voor mijn werk. We komen geregeld op Heathrow om familie op te halen die ons bezoekt. We nemen altijd hier een kijkje. Het is een geweldige luchthaven waar zo veel te zien is, dat je er nooit genoeg van krijgt.”
Allard (35) is al zeventien jaar steward. Eerst bij Continental Airlines, nu bij British Midland. Vandaag is hij op weg naar zijn huis vlak bij de luchthaven. „Ik ben aan mijn nachtrust toe, want ik kom net terug van een dubbele trip naar Manchester. En morgen moet ik naar Dublin.” Over Heathrow is Allard vol lof, maar met een kanttekening. „Heathrow is een geweldige luchthaven, maar de grootheidswaanzin slaat toe bij de plannenmakers. Neem de bouw van de nieuwe Terminal 5. Dat is echt belachelijk. Het is hier al druk genoeg met startende en binnenkomende vliegtuigen. Met een extra terminal wordt de vliegdichtheid nog groter. De rem moet erop, het is leuk geweest.”
Een Marokkaan die wacht op zijn vliegtuig naar Glasgow zegt te genieten van een luchthaven als deze. „Zelf woon ik in de buurt van het vliegveld van Cambridge, maar ik zou ook best graag hier willen wonen. Ik geniet van die machtige toestellen. Nee hoor, van lawaai heb ik geen last. Mensen die klagen, hebben er vaak zelf voor gekozen bij de luchthaven te gaan wonen.”
Op een bankje in de vertrekhal van Heathrow beëindigt Jan Hendriks (39) uit het Brabantse Uden net zijn telefoongesprek. Hendriks is accountant bij Deloitte & Touche en wacht op zijn KLM-vlucht naar Eindhoven. Hendriks komt meerdere keren per jaar op London Heathrow en is zeer te spreken over de luchthaven. „Het personeel hier is erg vriendelijk en ze hebben een groot gevoel voor service. In al die keren dat ik hier ben geweest, heb ik nog nooit problemen gehad. Het enige nadeel is dat je hier relatief sneller je tas open moet maken dan op Schiphol. Maar goed, de Engelsen hanteren wellicht strengere veiligheidsnormen dan wij.”
Hoge vlucht
De ontwikkeling van de luchthaven London Heathrow heeft in ruim vijftig jaar een hoge vlucht genomen. Bij de geboorte van het vliegveld in 1946 was het niet meer dan een tentdorp. Het verwerkte 60.000 passagiers per jaar en verzorgde 9000 vluchten naar slechts achttien bestemmingen. Nu bezet Heathrow de derde plaats in de topvijf van drukste vliegvelden ter wereld.
De eerste commerciële passagiersvlucht vanaf Heathrow heeft plaats op 1 januari 1946. Het toestel van British South American Airways (BSAA) vliegt in 35 uur naar Buenos Aires met een tussenstop in het Portugese Lissabon. In 1951 begint Heathrow met de aanleg van parallelle start- en landingsbanen. Tegelijkertijd begint de bouw van de eerste terminal en een verkeerstoren. Op 2 mei 1952 vertrekt het eerste straalvliegtuig ter wereld, een Havilland Comet 1, vanaf Heathrow naar Johannesburg. Drie jaar later neemt de luchthaven de nieuwe terminal (tegenwoordig Terminal 2) en verkeerstoren in gebruik. Het aantal vliegtuigen en passagiers neemt hand over hand toe. In 1961 gaat de tweede terminal (Terminal 3) open, acht jaar later gevolgd door de derde (Terminal 1). Terminal 1 is de drukste van Heathrow. Hij verwerkt per jaar 24 miljoen passagiers en is de thuisbasis voor veertien luchtvaartmaatschappijen.
Met de komst van de Boeing 747 in 1970 moet Terminal 3 sterk uitbreiden om ruimte te bieden aan deze jumbotoestellen. De start- en landingsbanen worden verlengd tot bijna 3,5 kilometer en krijgen er ruim 1000 meter asfalt bij. Tegelijkertijd krijgt de luchthaven grotere parkeerterreinen voor auto’s, een busstation en een metrostation. Op 1 april 1986 opent London Heathrow zijn vierde terminal. De uitbreiding van de Londense luchthaven gaat gepaard met kritiek van luchtvaartmaatschappijen dat hij verliesgevend en te bureaucratisch is. Daarom wordt de overkoepelende British Airports Authority (BAA) opgericht. Vanaf 1973 leidt de BAA niet alleen de Londense luchthavens Heathrow, Gatwick, Stanstead en Prestwick, maar ook de Schotse luchthaven Edinburgh, later gevolgd door Glasgow en Aberdeen.
Inmiddels wordt gewerkt aan de volgende uitbreiding: de bouw van Terminal 5 vordert gestaag. De uitbreiding van London Heathrow Airport gaat nog steeds door. Op dit moment vordert de bouw van terminal 5 gestaag. In het voorjaar van 2008 staat de opening gepland. De nieuwste terminal zorgt voor 30 miljoen extra passagiers per jaar, waardoor de enorme luchthaven haar status als Europa’s eerste en ’s werelds derde kan handhaven.
De luchtverkeersleiders van Heathrow zijn verantwoordelijk voor vertrekkende, aankomende en taxiënde vliegtuigen. De radarcontrole van Heathrow, Gatwick, Stansted en Luton gebeurt vanuit de Terminal Control Centre in West Drayton, niet ver van Heathrow. Dit centrum is het grootste en drukste luchtverkeersleidingscentrum van Europa.
