De provincie Flevoland bezit de grootste concentratie landschapskunst ter wereld: vijf stuks, om precies te zijn. Wie het land doorkruist, vindt er bijvoorbeeld een zee van aarde, abelen en water, de kathedraal van Reims -maar dan met groen bladerdak- en een lijn die Almere verbindt met de visioenen van Juan de la Cruz.
Er zweeft een buizerd boven versgeploegde voren. Een kale asfaltweg snijdt akkerland in tweeën, tot aan de lege horizon. In Flevoland is alles functioneel en kaarsrecht, maar het weidse landschap biedt tevens alle mogelijkheid tot mediteren. Al wandelend door een kunstwerk van Daniel Libeskind bijvoorbeeld.
De kleine parkeerplaats aan de Pampushavenweg ligt er verlaten bij. In de omgeving springt op het eerste gezicht alleen een labyrintische, aluminium constructie in het oog, maar dat is maar één onderdeel van het totale kunstwerk dat de Poolse architect Libeskind hier in 1992 realiseerde.
Het werk is opgebouwd uit vijf lijnen in het landschap: drie smalle kanalen, een betonnen strip-met-aluminiumbouwsel en een voetgangerspad. Het sculptuur van spiegelende, aluminium wanden heeft iets weg van een compact doolhof, vol onoverzichtelijke gangen en vlijmscherpe hoeken. Volgens een gidsje symboliseert het object het zoeken naar de zin van het menselijk bestaan.
Met een beetje verbeeldingskracht is in de lijnen in het landschap een moderne kruisvorm te ontwaren, wellicht een extra verwijzing naar Juan de la Cruz, door wie Libeskind -vooral bekend van het door hem ontworpen Joods museum in Berlijn (1999)- zich liet inspireren. De Spaanse mysticus woonde in Salamanca, en de lijnen van het kunstwerk verbinden die verre stad met Almere en Berlijn, woonplaats van Libeskind.
Onbeschreven blad
Flevoland bezit de grootste concentratie landschapskunst ter wereld. Volgens Martine Spanjers van museum De Paviljoens in Almere heeft dat te maken met de mentaliteit van de bewoners. „Er was veel bevlogenheid in de gemeenschap. Het nieuwe land was een weids, onbeschreven blad, waar alles kon.”
Midden op dat weidse land, nabij Zeewolde, ligt het grootste kunstwerk van de provincie. Uit aarde, abelen, schelpen en water schiep kunstenaar Piet Slegers een zee, 5 hectare groot en omzoomd door een dijk. Buiten draaien windmolens hun rondjes, binnen is het stil en zompig. Slegers liet de aarde tot gestolde golven opstuwen, een metafoor voor de drooggelegde Zuiderzee. Stroken vol grijsblauwe schelpen zigzaggen ertussendoor, de bladeren van schijnbaar willekeurig geplante abelen werpen schaduwen over het drassige gras. Hun eveneens grijsblauwe onderkant versterkt de suggestie van een zee.
Populieren
Flevoland bezit verder het ”Observatorium” van Robert Morris, een hedendaags Stonehenge, waar de bewegingen van de aarde ten opzichte van de zon precies zijn waar te nemen, ”Sea Level” van Richard Serra, dat toont hoe hoog de zeespiegel zou liggen wanneer de polderdijken er niet geweest zouden zijn - en een kathedraal van bomen.
Ter hoogte van de drukke Waterlandse weg reiken 178 Italiaanse populieren naar de hemel, geplant in de vorm van de Notre Dame van Reims. De bomen groeien totdat zij niet meer kunnen en sterven op hun hoogtepunt. Dertig meter de lucht in is dat - precies de hoogte van de Reimse kathedraal. Hoe symbolisch opgezet dan ook, enige relatie met religie heeft ”De Groene Kathedraal” helaas niet. Kunstenaar Marinus Boezem in een interview: „Ik zie de kathedraal niet als een religieus symbool, maar als een logo van een aantal ideeën of als beginpunt van een stad.”
Meer informatie: www.depaviljoens.nl. Museum De Paviljoens verzorgt dagtochten landschapskunst op zondag, maar groepen kunnen ook op andere dagen tochten boeken. De kunstwerken zijn tevens op eigen gelegenheid te bezoeken.
Warme sandwich met honing
Tussen alle meditatieve kunstwerkbezichtigingen door is het aangenaam toeven in Flevoland. Bijvoorbeeld bij:
Stadslandgoed De Kemphaan
Landgoed, boerderij en apenrots. Elke zaterdag van 9.30 tot 13.00 uur boerenmarkt met groenten, zuivel, brood en vlees. Tip: ga lunchen bij restaurant De Kemphaan. Kemphaanpad 4, Almere. www.kemphaan.nl.
Brennels Buiten
Initiatief van oud-Marktplaatsbaas Bob Crébas. Op Brennels Buiten ontwikkelt het merk het beste recept voor brandnetelmode. Het terrein biedt tevens ruimte voor allerlei recreatieve activiteiten. Mammouthweg 30, Kraggenburg. www.brennels.nl.
