„Genesis en evolutie gaan goed samen”

Nanowetenschapper prof. dr. Cees Dekker van de Technische Universiteit Delft zet zijn gedachten over de evolutietheorie van Darwin uiteen. Voor maandagavond is hij uitgenodigd om bij de opening van het Darwinjaar in de Ridderzaal tafelgesprekken te leiden.

Wat hebt u met Darwin?
„Hij was een fantastische wetenschapper. Hij staat vanzelfsprekend model voor de evolutietheorie. Tot midden jaren 90 associeerde ik dat met atheïsme. Maar dat is niet noodzakelijk correct. Nu sta ik wat ambivalent tegenover evolutie: het is een fascinerende wetenschap, maar tegelijk ook een sleutelbegrip voor het atheïsme en daar heb ik niets mee.”

Hoe waardeert u Darwin?
„Hij had een briljant inzicht in de biologie. Hij legde natuurwetten bloot, zoals natuurlijke selectie. Maar over het evolutionisme als levensbeschouwing ben ik kritisch. Discipelen van Darwin -als Thomas Huxley- dreven dat wel.”

Het lijkt alsof evolutionisme als levensbeschouwing in opmars is.
„Ik denk het niet. Tim Keller signaleert in zijn boek ”In alle redelijkheid” dat gelovigen én atheïsten uitgesprokener worden in hun opvattingen. Het middenveld slinkt. Christenen zoeken ook meer naar rationele onderbouwing. Ik merk dat aan de grote belangstelling voor cursussen apologetiek.”

In Engeland speelde de kwestie rond hoogleraar Reiss.
„Reiss wilde de relatie tussen evolutie en levensbeschouwing bespreekbaar maken. In de Royal Society riep dat een pavlovreactie op: help, iemand zegt iets positiefs over het creationisme. Ik vind het overtrokken: Reiss heeft -naar ik weet- iets anders gezegd dan hem later in de mond is gelegd.”

Welke aandacht moet het Darwinisme in het biologieonderwijs krijgen?
„Ik ben er voor om de evolutietheorie op school te onderwijzen. De wetenschap is het inmiddels eens over de aaneenschakeling van gebeurtenissen van de oerknal tot de komst van de mens. Ik ben ervan overtuigd dat de kosmos miljarden jaren oud is. Dat is volgens mij zowel inpasbaar in een atheïstische levensvisie als in een christelijke. Ik geloof in een theïstische evolutie: God is Schepper; Hij heeft Zijn scheppingswerk gedaan door de evolutie te sturen. In die zin ben ik opgeschoven in mijn visie.”

Een theïstische evolutie?
„Ja, en ik ben niet de enige die er zo over denkt. Abraham Kuyper is iemand uit onverdachte hoek. Die was in 1899 in zijn rectorale rede positief over evolutie als biologisch mechanisme voor een „spontane ontplooiing van de soorten in het organische leven uit een kerncel.” Dat vond hij geen probleem. Maar over evolutie als alomvattende wereldbeschouwing -het „nieuwe geloof”- was hij uiterst kritisch. Dit is ook mijn insteek tijdens de komende tafelgesprekken.”

Mede door het optreden van Dekker ontstond er drie jaar geleden een debat over Intelligent Design (ID). Op basis van wetenschappelijk onderzoek concludeerde hij toen dat een evolutie geleid door toeval geen complexe levensvormen kan creëren. Er moet intelligentie in het spel zijn.

Hoe kijkt u daarop terug?
„Ik geloof in God en ben ervan overtuigd dat Hij de wereld heeft geschapen. Het is de vraag of ID werkt. Ik ben daar vrij kritisch over en weet niet of het leidt tot vruchtbare wetenschap. De biologische wetenschap is door de ID-discussie niets veranderd. Wel heeft dat debat in de christelijke wereld de discussie opengebroken. De standaardopinie was creationisme, maar die opvatting is niet wetenschappelijk houdbaar. Theïstische evolutie neemt God én de wetenschap serieus. In de christelijke wereld is er een palet aan opinies over hóé God de wereld geschapen heeft. Alle christenen zijn het erover eens dát God de wereld geschapen heeft. Dit is het verschilpunt met het atheïsme.”

Hoe reageerden collega-wetenschappers op ID?
„Ik vreesde eerst voor reputatieschade, maar dat viel mee. Het heeft mij positief verrast hoe serieus mensen mij nemen. Ik merk waardering, omdat ik ergens voor sta.”