De kredietcrisis is méér dan een Amerikaans probleem, stelde de voorzitter van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) vorige week. Of hij gelijk krijgt, is nog niet duidelijk.
Vroeger was het simpel: als Amerika niest, raakt de wereld verkouden. Maar of die relatie tussen ’s werelds grootste economie en andere landen nog altijd bestaat, daarover zijn de meningen van economen verdeeld.
Aanhangers van de zogenoemde ontkoppelingstheorie maken zich over de gevolgen van de financiële malaise in de Verenigde Staten in ieder geval niet zo druk. De economische ordening is voorgoed veranderd, luidt hun redenering.
Ook premier Balkenende is een vurig aanhanger van de ontkoppeling, zo deed hij althans in januari voorkomen tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van het CDA in Zwolle.
Hij poneerde daar de stelling dat we ons niet te veel moeten aantrekken van de problemen in de VS als gevolg van de kredietcrisis. De tijd dat Amerika het economisch getij dicteerde, ligt volgens Balkende achter ons. Anno 2008 wordt de mondiale groei minstens evenzeer bepaald door ontwaakte reuzen zoals China, India en Rusland.
Het afgelopen weekend liet ook minister Bos van Financiën weten dat hij niet verwacht dat een recessie in de Verenigde Staten naar Nederland zal overwaaien.
Al zal bij deze optimistische uitlatingen van beide bewindslieden zeker een rol spelen dat de regering vreest een selffulfilling prophecy te ontlokken die de economische groei rechtstreeks zou kunnen schaden, recente cijfers lijken het zonnige perspectief vooralsnog te staven.
Zo zijn de beurskoersen in veel opkomende landen in de afgelopen maanden redelijk op peil gebleven. Maar ook het Europese bedrijfsleven lijkt volgens recent gepubliceerde cijfers nog geen last te ondervinden van een economische neergang in de VS. De export van Duitsland -’s werelds grootste exporteur- is in februari van dit jaar opnieuw niet gedaald, zo bleek vorige week. En het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) presenteerde deze week cijfers die aangeven dat de Nederlandse uitvoer in diezelfde maand met maar liefst negen procent is gegroeid.
Weliswaar groeit de uitvoer naar de VS vanuit Duitsland en Nederland minder hard dan voorheen, maar dit gemis wordt ruimschoots gecompenseerd door de export naar andere landen.
Toch ziet een toenemend aantal economen de toekomst somberder in. Volgens IMF-voorzitter Dominique Strauss-Kahn gaat de kredietcrisis wereldwijd slachtoffers maken, zo liet hij deze maand optekenen in de Britse zakenkrant The Financial Times. De ontkoppelingstheorie noemde hij „totaal misleidend.”
Ook volgens president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank (DNB) en directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau (CPB) is een terugslag in Europa als gevolg van een recessiedreiging in de VS slechts een kwestie van tijd. Geloof in ontkoppeling zou zinsbegoocheling zijn, al was het maar vanwege de vergaande integratie van financiële markten.
En wie de ontwikkeling van de Amerikaanse beurs legt naast die van bijvoorbeeld de Europese indices moet inderdaad constateren dat Europa nog altijd volger lijkt van de trend die in de VS wordt gezet. Ook is de Amerikaanse economie nog altijd de belangrijkste ter wereld. De VS bepalen nog voor zo’n 30 procent de wereldeconomie.
Daarnaast groeiden de Chinese en Indiase economieën in de achterliggende jaren mede zo hard door een toegenomen vraag van goederen en diensten vanuit Amerika. Nu de bestedingen van Amerikanen fors teruglopen, heeft dat onmiskenbaar gevolgen voor de groeikracht van de opkomende markten, en daarmee ook voor het Europese groeipotentieel.
De Chinese regering lijkt zich dit terdege te realiseren. Onlangs meldde ze dat een daling in de Amerikaanse groei van 1 procent zal leiden tot 6 procent daling in de uitvoer van Chinese producten.
Overtuigend feitenmateriaal dat de wereldeconomie voorgoed van Amerika is losgekoppeld, bestaat nog niet. Sterker: de ontkoppelingstheorie kan zich de komende maanden voor het eerst bewijzen.
