Al tijdens zijn leven is de Franse scheikundige zowel nationaal als internationaal een beroemdheid. Toch is vooral de wetenschapper Pasteur bekend; wie hij is als persoon, is niet gemakkelijk te achterhalen.
De jonge Louis is vooral druk met vissen en tekenen. School vindt hij minder interessant. Dat verandert op slag als hij hoort van wetenschappers die in een laboratorium onderzoek doen. Zijn vader, een arme leerlooier, steunt hem in zijn besluit om te gaan studeren, maar de kosten kan hij niet volledig voor eigen rekening nemen. De jongen moet dus zelf bijklussen om het collegegeld bij elkaar te krijgen.
Pasteur blijkt over alle eigenschappen te beschikken die iemand tot een uitstekend onderzoeker maken. In eerste instantie zal hij alle beschikbare informatie op een bepaald gebied moeten verzamelen en op grond daarvan allerlei mogelijke scenario’s bedenken van hoe iets in elkaar steekt of hoe een proces verloopt. Vervolgens test de wetenschapper met experimenten, onder gecontroleerde omstandigheden, welke veronderstelling juist is. Daarbij is het uiteraard van cruciaal belang om aan de gevonden resultaten een juiste conclusie te verbinden. Niet onbelangrijk hierbij is dat Pasteur ook een harde werker is.
De wetenschappelijke carrière van de jongeman begint met het onderzoek naar wijnsteenzuurkristallen. Hij ontdekt dat wijnsteenzuur in twee varianten voorkomt die qua samenstelling identiek zijn, maar qua vorm elkaars spiegelbeeld. Ook stelt hij vast dat de natuur -in dit geval de druif- voorkeur heeft voor de zogeheten linksdraaiende vorm, terwijl bij synthese in het laboratorium de links- en rechtsdraaiende vorm in gelijke mate ontstaan. Met deze ontdekking verwerft hij onmiddellijk de achting van hooggeleerde heren in binnen- en buitenland. Hij is pas 27 jaar als hij zijn eerste aanstelling als hoogleraar krijgt, aan de universiteit van Straatsburg.
In 1856, Pasteur is dan 34 en hoofd wetenschap aan de universiteit van Lille, benadert een distilleerder hem met het probleem dat hij het niet voor elkaar krijgt om alcohol uit bietsuiker te verkrijgen zonder dat de oplossing zuur wordt. Op dat moment gaat iedereen ervan uit dat de vergisting van wijn of bier een chemische reactie is. Pasteur ontdekt echter, doordat de vloeistof voornamelijk de linksdraaiende vorm van wijnsteenzuur bevat, dat dit een biologisch proces is. Ook komt hij tot de conclusie dat de zure alcohol te maken heeft met het type gist dat de distilleerder gebruikt.
Het sluitende bewijs voor de rol van micro-organismen levert de wetenschapper in 1862, wanneer hij een gistende oplossing tot 57 graden Celsius verhit - het proces van pasteurisatie. Verhit hij een deel van een partij wijnflessen, terwijl hij een ander deel onbehandeld laat, dan blijkt de gepasteuriseerde wijn enige tijd later nog goed te drinken, terwijl de wijn in een aantal van de onbehandelde flessen zuur is geworden.
Vandaag de dag ondergaat melk standaard de hittebehandeling die Pasteur ontwikkelde om schadelijke bacteriën uit te schakelen. De melk stroomt hiervoor door een apparaat met stalen platen die de vloeistof kort verwarmen tot 72 graden. Voordeel van deze methode is dat de melk twee tot drie weken houdbaar wordt, terwijl de smaak behouden blijft. Bij sterilisatie verandert de smaak wel: verhitting tot 100 graden om álle bacteriën te doden, geeft de melk een kooksmaak en kleurt deze crème doordat de melksuiker karamelliseert. Deze techniek wordt dan ook niet meer toegepast; houdbare melk wordt gemaakt door zeer korte verhitting tot 135 graden in de UHT-behandeling: ultra high temperature.
Van de microbiologische activiteit bij vergisting is het voor Pasteur een kleine stap naar de gedachte dat dergelijke microscopische wezentjes ziekten veroorzaken. Met zijn experimenten levert hij bovendien het bewijs dat zulke organismen niet vanzelf ontstaan uit niet-levende materie. Pasteur ontkracht daarmee de eeuwenoude theorie van generatio spontanea.
Voor zijn onderzoek naar besmettelijke ziekten onder zijderupsen, cholera in kippen en hondsdolheid bij mens en dier krijgt de Franse chemicus talloze nationale en internationale onderscheidingen. Hoogtepunt in zijn loopbaan is wellicht de oprichting van het Pasteur Instituut op 14 november 1888. Daar zal hij talloze patiënten behandelen met een vaccin tegen hondsdolheid en zo hun leven redden.
Het schijnt dat wetenschap en geloof beide wezenlijke elementen in het leven van Pasteur zijn geweest. Zo gaf hij aan niet te kunnen begrijpen dat wetenschappers het bestaan van de Schepper, Die Zichzelf openbaart in de wereld om ons heen, niet willen erkennen.
Naam: Louis Pasteur
Geboortedatum: 27 december 1822
Sterfdatum: 28 september 1895
Nationaliteit: Frans
Religie: Rooms-katholiek
Vernoeming: Pasteuriseren
