19-02-2008 06:54
| W. van Hengel
De wieg van Henry Judah Heimlich staat in het plaatsje Wilmington, in de Amerikaanse staat Delaware. De naam Judah valt kennelijk niet zo in de smaak, want die verandert hij later in Jay. Vanaf 1943 mag Heimlich zich arts noemen. De marine kan hem goed gebruiken in de strijd tegen Japan. In China behandelt hij succesvol patiënten met een tot dan toe ongeneeslijke oogontsteking (trachoom). Hij gebruikt daarvoor het antibioticum sulfadiazine, verwerkt in scheerzeep.
Na de oorlog vestigt Heimlich zich als arts in New York. In juni 1974 schrijft hij een artikel over een methode om slachtoffers van verstikking de helpende hand te bieden. Nog diezelfde maand verschijnt er in een krant in Seattle een verhaal waarin staat dat een restauranteigenaar op dezelfde manier een klant van de verstikkingsdood heeft gered. Vanaf dat moment staat de methode bekend als ”de handgreep van Heimlich”.
Vuist
EHBO’ers en bedrijfshulpverleners leren de methode nog steeds. De handleiding schrijft voor dat de hulpverlener het slachtoffer eerst vijf klappen tussen de schouderbladen geeft. Helpt dat niet, dan gaat hij achter het nog niet bewusteloze slachtoffer staan en slaat de armen schuin naar beneden om de buik. Vervolgens balt hij één hand tot een vuist en plaatst die halverwege tussen navel en borstbeen. Dan legt hij de andere hand op de eigen vuist en drukt deze snel en krachtig schuin omhoog richting borstkas. Het samendrukken van de buik drukt het middenrif omhoog en de lucht uit de longen, met als bedoeling dat het vastzittende voorwerp in de luchtpijp losraakt en weer in de keel terechtkomt.
Als het slachtoffer na een enkele minuut bewusteloos raakt, adviseert Heimlich om op de knieën boven het liggende slachtoffer te gaan zitten, de handen plat op de buik te plaatsen en vervolgens stevig schuin omhoog te duwen. Toepassing van dit onderdeel van zijn methode is in de EHBO-wereld inmiddels niet meer toegestaan vanwege het risico op het scheuren van de grote lichaamsslagader (aorta) of het ontstaan van trombose. In plaats hiervan geldt tegenwoordig de regel dat bij een bewusteloos verstikkingsslachtoffer de borstkas moet worden gemasseerd, afgewisseld met beademing - op dezelfde manier als bij reanimatie.
De Amerikaanse arts, inmiddels 88 jaar oud, propageert zijn methode echter nog op de website van het ooit door hem opgerichte Heimlich Instituut in Cincinnati. Die website lijkt echter tamelijk verouderd, want van de literatuurverwijzingen dateert de actueelste uit 1993; de meeste stammen uit de jaren zeventig.
Bedrieger
In 2002 doet een van zijn kinderen, zoon Peter, na een jaar onderzoek een boekje open over zijn vader en legt „een geschiedenis van vijftig jaar fraude bloot.” Hij noemt zijn vader een bedrieger (humbug). De publiciteit leidt ertoe dat in mei 2003 ene dr. Edward Patrick uit Cincinnati laat weten in 1974 samen met Heimlich aan de methode te hebben gewerkt, „net zoals de broers Wright het eerste vliegtuig hebben ontwikkeld.” Overigens heeft hij „groot respect voor Heimlich, zijn werk en zijn bijdragen.” Dit statement is nog steeds op de website van Patrick te vinden.
Patricks vrouw vertelt echter in 2005 in een Amerikaans tijdschrift dat haar man thuis iets anders zei. „Als de kinderen het over de handgreep van Heimlich hadden, corrigeerde hij hen altijd en zei: De handgreep van Patrick.”
De medische wereld heeft Heimlichs aanbeveling om de methode toe te passen bij slachtoffers van verdrinking -om het water uit de longen te persen- inmiddels losgelaten. Dat gebeurde nadat zoon Peter liet weten dat de verdrinkingsgevallen die zijn vader heeft opgevoerd tot staving van zijn theorie op vervalste informatie berusten. In 2005 verwijdert de American Heart Association alle artikelen van Heimlich van de eigen website en noemt zijn methode bij verdrinkingsslachtoffers niet noodzakelijk en potentieel gevaarlijk. Bij een verdrinkingsslachtoffer komt namelijk maar weinig water in de longen en dat vormt geen belemmering voor beademing. Als dat wel het geval is, is het uitzuigen van de bovenste luchtwegen voldoende.
Heimlichs belangstelling is breder dan alleen eerste hulp. Zo beweert de arts jarenlang dat besmetting met malaria helpt tegen kanker, de ziekte van Lyme en aids. Tien achtereenvolgende koortsaanvallen zouden het afweersysteem stimuleren en helend werken. Daarna mag de malaria met medicijnen worden behandeld. Deze opvatting is uiterst controversieel. Het medische tijdschrift The Lancet van 3 mei 2003 maakt melding van de Amerikaanse prof. John Fahey die door zijn werkgever, de universiteit van Californië, wordt berispt omdat hij tegen de geldende regels in betrokken is geweest bij onderzoek met hivgeïnfecteerden die deze behandeling kregen. De onderzoeksleider: Henry Jay Heimlich. Heimlich houdt in The Lancet voet bij stuk: „Ik doe onderzoek samen met Afrikaanse dokters. Ik geloof dat de malariabehandeling een veelbelovende en goedkope manier is om miljoenen mensen met hiv wereldwijd te helpen.”
Geboortedatum: 3 februari 1920
Sterfdatum: -
Nationaliteit: Amerikaans
Vernoeming: Handgreep van Heimlich
