31-10-2008 10:46
| S.M. de Bruijn
APELDOORN - Twee eeuwen na Darwin is de strijdbijl tussen evolutionisten en creationisten niet begraven. Voor veel christenen staat het komende jaar in het teken van de herdenking van Calvijn, maar wetenschappers verheugen zich op het Darwinjaar.
Het gebeurde in dezelfde week. In het Zwitserse Genève knalden de champagnekurken omdat een zeer duur en groot apparaat de oerknal zou gaan nabootsen. Eindelijk zou de wetenschap ophelderen hoe het eraan toeging, in de eerste fractie van een seconde na die vermeende knal, 14 miljard jaar geleden.
In Londen was, een dag later, echter allerminst sprake van een feeststemming. Een Britse hoogleraar, Michael Reiss, nam het op voor discussies over creationisme tijdens de biologieles. Zelf is hij overtuigd evolutionist, maar toch vindt hij dat alternatieve theorieën ter sprake mogen komen. Reiss veroorzaakte een rel in de Royal Society en moest aftreden als directeur van dit toonaangevende gezelschap.
De twee gebeurtenissen staan model voor een strijd die begon met de verschijning van Darwins boek ”De oorsprong der soorten”, in 1859. In zijn voetspoor hebben veel wetenschappers anno 2008 resoluut God aan de kant geschoven. De afgelopen jaren is deze discussie duidelijk verscherpt. Dat bleek vooral in 2005: de toenmalige minister van Onderwijs, Van der Hoeven, deed op haar weblog verslag van haar gesprek met de Delftse nanotechnoloog prof. Cees Dekker. Haar moedige suggestie om op scholen aandacht te besteden aan Intelligent Design (ID) veroorzaakte een politieke rel. Ze beoogde een debat over geloof en wetenschap, maar het effect was averechts. De scheppingsleer belandde in de rij van fabeltjes zoals van de ooievaar die baby’s brengt.
Diezelfde politici en andere prominenten zijn weer heel positief over het Darwingeloof. Dat zal maandag ook wel blijken als ze samen met wetenschappers in de Ridderzaal de start van het Darwinjaar vieren. Rondom dat jaar verschijnt eerdaags een keur aan boeken en tv-programma’s. Tegelijkertijd reageren biologen allergisch zodra de EO natuurfilms uitzendt waarin verwijzingen naar evolutie weggeknipt zijn.
Aan de andere kant in deze discussie staat een bont gezelschap: ietsisten die menen dat zo’n complexe schepping alleen door een ontwerper ontstaan kan zijn (ID) tot en met orthodoxe christenen die de eerste Bijbelhoofdstukken letterlijk nemen. Binnen dat verdeelde huis pogen christenen steeds vaker geloof en wetenschap met elkaar te laten rijmen. In 1996 zei paus Johannes Paulus II al dat de evolutietheorie niet per se in strijd is met de leer van Rome. De Evangelische Kerk in Duitsland noemt het creationisme schadelijk voor christenen. Vorige maand verklaarde een vooraanstaand anglicaans geestelijke dat zijn kerk postuum excuses moet aanbieden aan Darwin.
Ook in Nederland schuiven de panelen. Opinieleiders als Ouweneel en Knevel hebben het spoor van de historische uitleg van de eerste Bijbelhoofdstukken verlaten. Knevel schoof op onder invloed van Dekker, maar die blijkt nu opnieuw tot andere inzichten gekomen te zijn.
Schepping en evolutie
De redactie schenkt in het Darwinjaar 2009 ruimschoots aandacht aan het thema schepping
en evolutie. Artikelen en aanvullende informatie worden gebundeld in het dossier refdag.nl/darwin.
